วิธีเก็บแปรงสีฟันให้สะอาด แห้ง และถูกสุขลักษณะ

แปรงสีฟันสะสมเชื้อโรคได้จริงไหม?

ในช่องปากของเรามีจุลินทรีย์อาศัยอยู่ตามธรรมชาติอยู่แล้ว เมื่อแปรงฟัน จุลินทรีย์ คราบยาสีฟัน และเศษอาหารบางส่วนจะติดค้างที่ขนแปรงและโคนขนแปรง ADA จึงแนะนำให้ล้างแปรงให้ทั่วหลังใช้ทุกครั้ง เพื่อเอายาสีฟันและเศษที่ค้างอยู่ออก ใช้นิ้วเขี่ยโคนขนแปรงเบา ๆ ใต้น้ำไหล แล้วสะบัดน้ำออกก่อนเก็บ

หลายบ้านในไทยเก็บแปรงไว้ในห้องน้ำที่มีชักโครกอยู่ใกล้ ๆ ซึ่งเป็นเรื่องที่คนสงสัยกันมาก รายละเอียดว่าควรวางห่างแค่ไหนและควรปิดฝาชักโครกหรือไม่ อ่านต่อได้ในบทความถาม-ตอบเรื่องเก็บแปรงสีฟันใกล้ชักโครกของ THAYA

ควรเก็บแปรงสีฟันแบบตั้งหรือแบบมีฝาครอบ?

แบบตั้งหัวขึ้นและปล่อยให้แห้งตามธรรมชาติดีกว่า ADA แนะนำให้เก็บแปรงสีฟันในแนวตั้งหลังใช้และปล่อยให้แห้งเองในอากาศ และระบุว่าการเก็บแปรงที่ยังชื้นไว้ในภาชนะปิดทำให้จุลินทรีย์เติบโตได้มากกว่าการวางไว้ในที่โล่ง เหตุผลคือความชื้นที่ถูกกักไว้เป็นสภาพที่เหมาะกับการเติบโตของเชื้อ

ฝาครอบหัวแปรงจึงไม่ใช่สิ่งจำเป็นในการใช้งานประจำวันที่บ้าน ถ้าอยากใช้ฝาครอบเพื่อกันฝุ่น ควรรอให้แปรงแห้งก่อน และเลือกแบบที่มีรูระบายอากาศ อย่าครอบทันทีหลังแปรงเสร็จ ส่วนแก้วหรือที่วางแปรงก็ควรล้างเป็นประจำ เพราะน้ำที่ไหลลงไปขังก้นแก้วทำให้ด้ามแปรงชื้นอยู่ตลอดและสกปรกได้ง่าย

ตำแหน่งที่วางก็สำคัญ ควรวางในจุดที่อากาศถ่ายเท ไม่อยู่ในตู้ทึบที่อับชื้น และไม่ใกล้อ่างที่น้ำกระเด็นใส่บ่อย ๆ ถ้าห้องน้ำแคบ การติดที่แขวนแปรงบนผนังให้หัวแปรงตั้งขึ้นก็ช่วยให้แห้งเร็วขึ้น

จำเป็นต้องฆ่าเชื้อแปรงสีฟันไหม?

สำหรับคนทั่วไปไม่จำเป็น การล้างแปรงให้สะอาดและเก็บให้แห้งก็เพียงพอ ADA ระบุว่าข้อมูลงานวิจัยเรื่องการฆ่าเชื้อแปรงสีฟันยังมีน้อย มีงานศึกษาหนึ่งพบว่าการแช่แปรงในไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ความเข้มข้น 3 เปอร์เซ็นต์ หรือในน้ำยาบ้วนปากบางชนิด ช่วยลดปริมาณแบคทีเรียบนแปรงได้มาก แต่ก็ยังไม่มีหลักฐานว่าแบคทีเรียบนแปรงทำให้เจ็บป่วย

สิ่งที่ไม่ควรทำคือนำแปรงเข้าไมโครเวฟหรือเครื่องล้างจาน ADA ไม่แนะนำวิธีเหล่านี้เพราะความร้อนสูงอาจทำให้แปรงเสียหาย และ ADA ยังระบุว่าเมื่อขนแปรงสึกหรือเสียรูป แปรงจะทำความสะอาดฟันได้น้อยลง จึงไม่คุ้มที่จะเสี่ยงทำให้แปรงเสียหายด้วยความร้อน

ถ้าต้องการใช้อุปกรณ์ฆ่าเชื้อแปรงสีฟันจริง ๆ ADA แนะนำให้เลือกอุปกรณ์ที่ผ่านการรับรองจากหน่วยงานกำกับดูแล ซึ่งในสหรัฐฯ คือ FDA และควรใช้ตามคำแนะนำของผู้ผลิต แต่อย่าใช้อุปกรณ์เหล่านี้แทนการเปลี่ยนแปรงตามรอบ

เก็บแปรงหลายด้ามไว้ในแก้วเดียวกันได้ไหม?

เก็บรวมกันได้ แต่ที่สำคัญที่สุดคือห้ามใช้แปรงร่วมกัน ADA ระบุว่าไม่ควรใช้แปรงสีฟันร่วมกับผู้อื่น เพราะอาจทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนของเหลวในร่างกายและจุลินทรีย์ระหว่างกัน ส่วนการวางหัวแปรงให้ห่างกันไม่ให้ขนแปรงที่ยังเปียกแนบกัน เป็นสุขอนามัยพื้นฐานที่ทำได้ง่ายและช่วยให้แปรงแต่ละด้ามแห้งเร็วขึ้น

วิธีที่ใช้ได้จริงในบ้าน คือเลือกที่วางแปรงที่มีช่องแยกแต่ละด้าม หรือใช้แก้วคนละใบ ติดสีหรือป้ายชื่อเพื่อไม่ให้หยิบสลับกัน โดยเฉพาะบ้านที่มีเด็กเล็ก ส่วนคำถามว่าใช้แปรงร่วมกับแฟนหรือคนในบ้านเสี่ยงแค่ไหน อ่านเพิ่มได้ในบทความถาม-ตอบเรื่องความเสี่ยงของการใช้แปรงสีฟันร่วมกัน

พกแปรงสีฟันตอนเดินทางอย่างไรให้สะอาด?

หลักการเดียวกับที่บ้าน คือพยายามไม่ปิดแปรงที่ยังเปียกไว้นาน ก่อนเก็บใส่กระเป๋า ให้ล้างแปรง สะบัดน้ำออก แล้วเช็ดหรือรอให้แห้งเท่าที่ทำได้ ใช้ฝาครอบหรือกล่องที่มีรูระบายอากาศเพื่อกันฝุ่นและกันไม่ให้ขนแปรงไปโดนของอื่นในกระเป๋า

เมื่อถึงที่พักแล้ว ให้เอาแปรงออกจากกล่องและตั้งไว้ให้แห้ง อย่าทิ้งไว้ในกระเป๋าตลอดทริป ถ้าต้องเดินทางบ่อย การแยกกล่องใส่แปรงไว้ต่างหากจากถุงเครื่องสำอางหรือของเปียกอื่น ๆ ก็ช่วยให้สะอาดขึ้น และอย่าลืมล้างกล่องใส่แปรงเป็นระยะ เพราะคราบน้ำที่ขังอยู่ในกล่องทำให้อับชื้นได้

ควรเปลี่ยนแปรงสีฟันเมื่อไหร่?

แม้จะเก็บดีแค่ไหน แปรงก็มีอายุการใช้งาน ADA แนะนำให้เปลี่ยนแปรงสีฟันประมาณทุก 3-4 เดือน หรือเร็วกว่านั้นถ้าขนแปรงเริ่มบานหรือเสียรูป คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ก็ให้คำแนะนำในทำนองเดียวกัน คือเปลี่ยนแปรงทุก 3-4 เดือนหรือเมื่อขนแปรงบาน การเก็บแปรงให้แห้งช่วยเรื่องความสะอาด แต่ไม่ได้ทำให้ขนแปรงใช้ได้นานขึ้น

การมีแปรงสำรองไว้ในบ้านช่วยให้เปลี่ยนตามรอบได้ง่าย ไม่ต้องรอให้แปรงเก่าพังก่อน ถ้าคุณใช้แปรงสีฟัน THAYA Extra Soft ซึ่งมาในแพ็ก 6 ชิ้น ก็เก็บด้ามที่ยังไม่แกะไว้ในที่แห้ง และใช้หลักการล้างและเก็บแบบเดียวกันกับด้ามที่ใช้อยู่ ตรวจสอบฉลากบนบรรจุภัณฑ์ประกอบ ส่วนกรณีหายป่วยแล้วควรเปลี่ยนแปรงหรือไม่ อ่านต่อได้ในบทความถาม-ตอบที่เกี่ยวข้อง

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• ล้างแปรงใต้น้ำไหลหลังใช้ สะบัดน้ำออก แล้วตั้งหัวขึ้นให้แห้งเอง
• อย่าครอบหรือปิดกล่องขณะแปรงยังเปียก
• ไม่ต้องเข้าไมโครเวฟหรือเครื่องล้างจาน และห้ามใช้แปรงร่วมกัน
• เปลี่ยนแปรงทุก 3-4 เดือนหรือเมื่อขนแปรงบาน