ฟันเสียวง่าย ดูแลตัวเองอย่างไรในชีวิตประจำวัน

ควรเลือกแปรงสีฟันแบบไหนเมื่อฟันเสียว?

เวลาเลือกซื้อ ให้ดูที่ฉลากว่าระบุขนแปรงแบบนุ่มหรือนุ่มพิเศษ ปลายขนไม่แข็งกระด้าง และจับแล้วถนัดมือ เมื่อขนแปรงเริ่มบานหรือแตกออกก็ควรเปลี่ยนใหม่ เพราะแปรงที่เสียรูปแล้วจะทำความสะอาดได้ไม่ดีเท่าเดิม

ถ้าคุณใช้แปรงสีฟัน THAYA Extra Soft ซึ่งเป็นแปรงขนนุ่มแบบแพ็ก 6 ชิ้น ควรอ่านฉลากและวิธีใช้บนบรรจุภัณฑ์ก่อนใช้ ทั้งนี้แปรงขนนุ่มเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการแปรงฟันอย่างอ่อนโยน ไม่ได้ช่วยแก้ต้นเหตุของอาการเสียว หากยังเสียวอยู่ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ

ควรแปรงฟันอย่างไรเพื่อไม่กระตุ้นอาการเสียว?

หลักสำคัญคือแปรงให้สะอาดโดยไม่ขัดแรง คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ อธิบายว่าการใช้แปรงขนแข็งและถูซ้ายขวาในแนวนอนแรง ๆ เป็นประจำ จะค่อย ๆ ขัดเนื้อฟันบริเวณคอฟันออก ลองจับแปรงเบา ๆ คล้ายจับปากกา วางขนแปรงเอียงเข้าหาขอบเหงือก แล้วขยับสั้น ๆ ทีละตำแหน่ง แทนการถูยาว ๆ ไปมาทั้งแถว

โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์แนะนำว่า ในกรณีเสียวฟันจากเนื้อฟันไวเกินหรือเหงือกร่น ให้ใช้ยาสีฟันลดเสียวฟันที่มีฟลูออไรด์ ใช้แปรงขนนุ่ม และแปรงฟันอย่างถูกวิธีวันละอย่างน้อย 2 ครั้ง รายละเอียดเรื่องการเลือกและใช้ยาสีฟันกลุ่มนี้ อ่านต่อได้ในบทความยาสีฟันลดอาการเสียวฟันของ THAYA

อีกเรื่องที่หลายคนมองข้ามคือจังหวะเวลาแปรงฟัน คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ แนะนำว่าไม่ควรแปรงฟันทันทีหลังดื่มน้ำอัดลมหรือเครื่องดื่มที่เป็นกรด เพราะผิวฟันที่เพิ่งสัมผัสกรดอาจอ่อนตัวลงชั่วคราว ให้บ้วนปากหรือดื่มน้ำเปล่าตามก่อน แล้วรอสักระยะค่อยแปรงฟัน

อาหารและเครื่องดื่มแบบไหนควรระวัง?

กลุ่มหลักที่ควรระวังคือเครื่องดื่มและอาหารที่เป็นกรด คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ อธิบายว่าน้ำอัดลมมีกรด เช่น กรดคาร์บอนิก กรดฟอสฟอริก หรือกรดซิตริก ซึ่งละลายแร่ธาตุออกจากเคลือบฟัน และแม้เป็นสูตรไม่มีน้ำตาลก็ยังทำให้ฟันกร่อนได้เพราะความเป็นกรด Cleveland Clinic ก็ระบุว่าอาหารที่เป็นกรดเป็นหนึ่งในสาเหตุของอาการเสียวฟัน และแนะนำให้จำกัดอาหารเปรี้ยวอย่างผลไม้ตระกูลส้มและของดอง

วิธีดื่มก็สำคัญไม่แพ้สิ่งที่ดื่ม คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ชี้ว่าความถี่ในการสัมผัสกรดสำคัญกว่าปริมาณ ถ้าจิบน้ำเปรี้ยวหรือน้ำอัดลมไปเรื่อย ๆ ทั้งวัน ฟันจะไม่มีเวลาฟื้นตัว จึงแนะนำให้ดื่มให้หมดในช่วงเวลาสั้น ๆ ไม่อมไว้ในปากนาน ใช้หลอดเพื่อลดการสัมผัสผิวฟัน แล้วดื่มน้ำเปล่าหรือกลั้วปากด้วยน้ำเปล่าตาม

สำหรับอาหารร้อนจัดหรือเย็นจัด โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ระบุว่าความร้อนและความเย็นเป็นสิ่งกระตุ้นอาการเสียวได้ ช่วงที่ยังมีอาการอาจลองพักให้อุณหภูมิลดลงเล็กน้อยก่อนกิน หรือเลี่ยงการกัดของเย็นด้วยฟันหน้าโดยตรง วิธีเหล่านี้ไม่ได้แก้ต้นเหตุ แต่ช่วยให้กินอาหารได้สบายขึ้นระหว่างที่ดูแลฟันและรอพบทันตแพทย์

นิสัยใดที่ทำให้อาการเสียวแย่ลง?

นิสัยแรกที่ควรเลิกคือการเคี้ยวน้ำแข็งหรือใช้ฟันกัดของแข็ง เช่น เปิดฝาขวดหรือกัดเล็บ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์แนะนำให้คนที่เสียวฟันเลี่ยงอาหารแข็งหรือเหนียวอย่างน้ำแข็ง ส่วนคณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ระบุว่าการใช้ฟันกัดของแข็งทำให้ฟันสึกเร็วขึ้น

นิสัยที่สองคือการนอนกัดฟันหรือเค้นฟันแน่นเวลาเครียด คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ อธิบายว่าฟันที่เสียดสีกันเองจะค่อย ๆ สึกและแบนลง Cleveland Clinic ระบุว่าการกัดฟันเป็นสาเหตุหนึ่งของอาการเสียว และแนะนำให้ใส่เฝือกสบฟันหากคุณนอนกัดฟัน ถ้าสงสัยว่าตัวเองนอนกัดฟัน ควรปรึกษาทันตแพทย์เพื่อทำเฝือกที่พอดีกับฟันของคุณ

นิสัยที่สามคือการใช้ผลิตภัณฑ์ฟอกสีฟันบ่อยหรือนานเกินกว่าที่ฉลากกำหนด Cleveland Clinic ระบุว่าผลิตภัณฑ์ฟอกสีฟันบางชนิดอาจทำให้เสียวมากขึ้น และน้ำยาบ้วนปากบางชนิดที่มีกรดก็ทำให้อาการแย่ลงได้ ถ้าคุณเสียวง่ายอยู่แล้ว ควรปรึกษาทันตแพทย์ก่อนฟอกสีฟัน และใช้ทุกผลิตภัณฑ์ตามฉลากอย่างเคร่งครัด

เมื่อไหร่ควรไปพบทันตแพทย์?

การดูแลตัวเองช่วยได้กับอาการเสียวที่ไม่รุนแรง แต่ไม่ได้แก้ทุกสาเหตุ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ระบุว่าถ้าอาการเสียวมาจากฟันผุ ฟันสึก ฟันร้าว หรือวัสดุอุดฟันเสื่อม ควรให้ทันตแพทย์เป็นผู้รักษา ส่วน Cleveland Clinic เตือนว่าถ้าเจ็บแปลบรุนแรงหรือไม่หายไป อาจเป็นสัญญาณของปัญหาที่รุนแรงกว่า

สัญญาณที่ควรนัดตรวจ ได้แก่ ยังเสียวอยู่แม้ปรับการแปรงฟันและการกินแล้ว ซึ่งโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์แนะนำให้ไปพบทันตแพทย์ รวมถึงเสียวชัดเจนเพียงซี่เดียว เจ็บตอนกัดเคี้ยว เหงือกร่นมากขึ้น หรือเห็นรูและรอยร้าวบนฟัน ทันตแพทย์มีวิธีดูแลที่ทำได้ในคลินิก เช่น การทาฟลูออไรด์วานิช การบอนดิ้งเพื่อปิดรากฟันที่โผล่ หรือการทาสารเคลือบเนื้อฟัน ซึ่ง Cleveland Clinic ระบุไว้เป็นทางเลือกในการรักษา

ทีม THAYA แนะนำให้จดบันทึกสั้น ๆ ก่อนไปพบทันตแพทย์ ว่าเสียวซี่ไหน เกิดกับอะไร และเป็นมานานเท่าไร ข้อมูลนี้ช่วยให้การตรวจตรงจุด ถ้าอยากเข้าใจว่าแต่ละสาเหตุต่างกันอย่างไร อ่านต่อได้ในบทความฟันเสียวเกิดจากอะไร

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• ใช้แปรงขนนุ่มและแรงกดเบา ไม่ถูแรงในแนวนอน
• ลดการจิบเครื่องดื่มเปรี้ยวทั้งวัน และไม่แปรงฟันทันทีหลังดื่ม
• เลิกเคี้ยวน้ำแข็ง และปรึกษาทันตแพทย์เรื่องเฝือกสบฟันถ้านอนกัดฟัน
• เสียวนาน เสียวซี่เดียว หรือเจ็บตอนกัด ควรไปพบทันตแพทย์