ควรรีบไปหาหมอฟันเมื่ออาการเสียวไม่ได้เป็นแค่แวบเดียวแล้วหาย เช่น ปวดค้างนานหลังดื่มเย็นหรือร้อน เจ็บแปลบเวลากัดเคี้ยว เสียวชัดที่ซี่เดิมซ้ำ ๆ หรือมีเหงือกบวม ใบหน้าบวม มีไข้ร่วมด้วย เพราะอาการเหล่านี้อาจมาจากฟันผุ ฟันร้าว วัสดุอุดรั่ว หรือการติดเชื้อ ซึ่งยาสีฟันหรือการเปลี่ยนแปรงแก้ไม่ได้ ส่วนการเสียวแวบสั้น ๆ ทั่วทั้งปาก มักเริ่มจากปรับการดูแลตัวเองก่อน แล้วค่อยนัดตรวจหากไม่ดีขึ้น
เสียวฟันแบบไหนยังพอดูแลตัวเองก่อนได้?
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์อธิบายว่าอาการเสียวฟันทั่วไปเป็นความรู้สึกเจ็บแปลบสั้น ๆ เมื่อเนื้อฟันชั้นในที่เปิดออกสัมผัสความเย็น ความร้อน ลม ของหวาน หรือแม้แต่ตอนแปรงฟัน ถ้าอาการเป็นแบบนี้ คือเสียวแล้วหายไปเร็ว ไม่มีปวดค้าง และเป็นหลายซี่พร้อมกัน อาจเกี่ยวกับเหงือกร่น ผิวฟันสึก หรือภาวะเนื้อฟันไวต่อความรู้สึก ซึ่งโรงพยาบาลแนะนำให้เริ่มจากยาสีฟันลดเสียวที่มีฟลูออไรด์คู่กับแปรงขนนุ่ม แปรงวันละ 2 ครั้ง และเลี่ยงเครื่องดื่มกรดอย่างน้ำอัดลมหรือการเคี้ยวน้ำแข็ง
ช่วงที่ดูแลตัวเอง ลองจดไว้ว่าเสียวตอนไหน ซี่ไหน และนานกี่วินาที ข้อมูลง่าย ๆ นี้ช่วยให้รู้ว่าอาการดีขึ้นจริงหรือไม่ และเป็นประโยชน์มากเมื่อต้องไปเล่าให้ทันตแพทย์ฟัง ถ้าใช้ไปสักพักแล้วยังเท่าเดิมหรือแย่ลง ก็ไม่ควรรอต่อ
สัญญาณไหนที่ควรนัดทันตแพทย์ ไม่ควรรอ?
ADA ระบุว่าสาเหตุของอาการเสียวไม่ได้มีแค่เนื้อฟันเปิด แต่รวมถึงฟันผุ ฟันแตกร้าว และวัสดุอุดที่สึกหรอ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ก็แนะนำชัดว่าถ้าเสียวเพราะฟันผุ ฟันร้าว หรือวัสดุอุดรั่ว ต้องให้ทันตแพทย์เป็นผู้ดูแล สัญญาณที่ชวนให้สงสัยกลุ่มนี้ เช่น เสียวหรือปวดค้างนานหลังสิ่งกระตุ้นหายไปแล้ว เจ็บแปลบตอนกัดของ เสียวเฉพาะซี่เดิมทุกครั้ง หรือเห็นรู จุดสีเข้ม หรือรอยบิ่นบนฟัน
อีกกลุ่มคือเสียวที่ไม่ดีขึ้นแม้ปรับการแปรงฟันและใช้ยาสีฟันลดเสียวต่อเนื่องแล้ว ทันตแพทย์มีทางเลือกที่ทำได้ในคลินิก ตามข้อมูลของ ADA เช่น การทาฟลูออไรด์เจล การบอนดิ้ง การปลูกเหงือก หรือการรักษารากฟันในกรณีที่จำเป็น ซึ่งต้องตรวจก่อนจึงจะรู้ว่าแบบไหนเหมาะ ถ้าเสียวแค่ซี่เดียว อ่านเพิ่มได้ในหัวข้อเสียวฟันซี่เดียว หรือถ้าเสียวตอนกินหวาน ดูหัวข้อเสียวฟันกับของหวาน
อาการแบบไหนถือว่าด่วน ต้องรีบหาความช่วยเหลือ?
NHS อธิบายว่าฝีในช่องปากอาจเริ่มจากอาการเสียวร้อนเย็น แล้วตามมาด้วยปวดฟันหรือปวดเหงือกรุนแรง มีรสแปลก ๆ ในปาก อ้าปากหรือเคี้ยวลำบาก ใบหน้าหรือขากรรไกรบวม ต่อมน้ำเหลืองที่คอบวม หรือมีไข้ NHS ระบุว่าฝีที่ฟันไม่หายเอง จึงควรขอนัดทันตแพทย์แบบเร่งด่วน
ถ้ามีอาการหายใจ พูด หรือกลืนลำบาก ตาบวมหรือปวดตา การมองเห็นเปลี่ยนไปกะทันหัน ในปากบวมมาก หรืออ้าปากได้ลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันทีโดยไม่ขับรถไปเอง ระหว่างรอพบทันตแพทย์ NHS แนะนำให้กินอาหารนิ่ม เลี่ยงอาหารและเครื่องดื่มที่ร้อนจัดหรือเย็นจัด และแปรงฟันเบา ๆ ด้วยแปรงขนนุ่ม ส่วนยาแก้ปวดให้ใช้ตามขนาดบนฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกรเท่านั้น
เตรียมตัวอย่างไรก่อนไปพบทันตแพทย์?
ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้เตรียมคำตอบไว้ไม่กี่ข้อ คือ เริ่มเสียวเมื่อไหร่ เสียวกับอะไร ร้อน เย็น หวาน หรือตอนกัด ปวดค้างนานแค่ไหน เป็นซี่เดียวหรือหลายซี่ และช่วงนี้มีการฟอกสีฟัน ทำฟัน หรือนอนกัดฟันหรือไม่ รวมถึงยาที่ใช้อยู่ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ทันตแพทย์แยกสาเหตุได้เร็วขึ้น
สิ่งที่ไม่ควรทำคือฝืนใช้ซี่ที่เจ็บเคี้ยวของแข็ง หรือปล่อยให้อาการเรื้อรังเพราะคิดว่าเสียวฟันเป็นเรื่องเล็ก ยิ่งรู้สาเหตุเร็ว ทางเลือกในการดูแลก็มักง่ายกว่า บทความของ THAYA ใช้เพื่อความรู้ทั่วไปเท่านั้น การวินิจฉัยต้องมาจากการตรวจในช่องปากโดยทันตแพทย์
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
เสียวฟันเฉย ๆ ไม่มีปวด ต้องไปหาหมอไหม?
ถ้าเสียวแวบสั้น ๆ แล้วหาย อาจเริ่มจากใช้แปรงขนนุ่ม แปรงเบา ๆ และใช้ยาสีฟันลดเสียวที่มีฟลูออไรด์ก่อนได้ แต่ถ้าใช้ต่อเนื่องแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือกลับมาเป็นบ่อย ควรนัดทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุ เพราะฟันผุหรือฟันร้าวก็ทำให้เสียวได้เหมือนกัน
เสียวฟันแล้วเหงือกบวม ต้องรีบแค่ไหน?
เหงือกหรือใบหน้าบวมร่วมกับปวดฟัน อาจเป็นสัญญาณของฝีในช่องปาก ซึ่ง NHS ระบุว่าไม่หายเองและควรขอนัดทันตแพทย์แบบเร่งด่วน ถ้าบวมมากจนอ้าปากไม่ได้ หรือหายใจและกลืนลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอดูอาการเองที่บ้าน
ปวดฟันตอนกลางคืนแต่คลินิกปิด ทำอะไรได้บ้าง?
ระหว่างรอ ให้กินอาหารนิ่ม เลี่ยงของร้อนจัดและเย็นจัด แปรงฟันเบา ๆ ด้วยแปรงขนนุ่ม และใช้ยาแก้ปวดตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร จากนั้นติดต่อทันตแพทย์ให้เร็วที่สุด ถ้ามีไข้ บวมลามที่หน้า หรือหายใจลำบาก ให้ไปโรงพยาบาลทันที