คนท้องดูแลฟันอย่างไร สิ่งที่ควรรู้ระหว่างตั้งครรภ์

ทำไมคนท้องมีปัญหาเหงือกได้ง่ายขึ้น?

สมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA) ระบุว่าเหงือกอักเสบพบได้บ่อยขึ้นในช่วงตั้งครรภ์จากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน คนท้องหลายคนจึงสังเกตว่าเหงือกบวมแดงหรือมีเลือดออกเวลาแปรงฟันง่ายกว่าเดิม นอกจากนี้ยังอาจมีก้อนเนื้อที่เหงือกซึ่งเรียกว่าเนื้องอกระหว่างตั้งครรภ์ (pyogenic granuloma) เกิดขึ้นได้ ถ้าพบก้อนที่เหงือกควรให้ทันตแพทย์ตรวจ ไม่ควรพยายามจัดการเอง

ข้อมูลจากกรมอนามัยชี้ว่าเรื่องนี้ไม่ควรมองข้าม รายงานผลการตรวจสุขภาพช่องปากหญิงตั้งครรภ์ของสำนักทันตสาธารณสุขพบว่าร้อยละ 90.3 มีฟันผุ และร้อยละ 91.8 จำเป็นต้องขูดหินปูน กรมอนามัยยังเตือนว่าโรคปริทันต์อักเสบระหว่างตั้งครรภ์อาจเกี่ยวข้องกับการคลอดก่อนกำหนดและทารกน้ำหนักแรกคลอดน้อย

สำหรับอาการเหงือกบวมหรือเลือดออกโดยเฉพาะ มีคำตอบแยกไว้ในบทความถาม-ตอบของ THAYA ว่าแบบไหนพบได้ทั่วไปและแบบไหนควรรีบพบทันตแพทย์

แพ้ท้องส่งผลต่อฟันอย่างไร?

การอาเจียนจากอาการแพ้ท้องทำให้ฟันสัมผัสกรดจากกระเพาะ ADA ระบุว่ายังอาจทำให้ปากแห้งหรือดูแลความสะอาดช่องปากได้ยากขึ้น ส่วนกรมอนามัยระบุว่าการอาเจียนบ่อยและการกินจุบจิบทำให้หญิงตั้งครรภ์ฟันผุได้ง่าย ADA แนะนำว่าไม่ควรแปรงฟันทันทีหลังอาเจียน แต่ให้บ้วนปากด้วยน้ำเปล่าหนึ่งถ้วยผสมเบกกิ้งโซดาหนึ่งช้อนชา ส่วนกรมอนามัยแนะนำให้บ้วนปากด้วยน้ำเปล่า แล้วรอประมาณ 1 ชั่วโมงก่อนแปรงฟัน

ถ้าคลื่นไส้เวลาแปรงฟัน ลองใช้แปรงหัวเล็ก แปรงช้าๆ ก้มหน้าเล็กน้อย หรือเลือกแปรงฟันในช่วงเวลาของวันที่อาการแพ้ท้องเบาลง เช่น ไม่แปรงทันทีหลังตื่นนอนถ้าช่วงนั้นคลื่นไส้มาก บางคนรู้สึกดีขึ้นเมื่อเปลี่ยนไปใช้ยาสีฟันรสอ่อนลง สิ่งสำคัญคือยังคงแปรงฟันให้ได้วันละ 2 ครั้ง แม้จะต้องปรับเวลา

หากอาเจียนบ่อยมากจนกินอาหารไม่ได้ ควรปรึกษาแพทย์ที่ดูแลครรภ์ ส่วนรายละเอียดเรื่องจังหวะแปรงฟันหลังแพ้ท้อง มีบทความถาม-ตอบแยกไว้โดยเฉพาะ

คนท้องใช้ยาสีฟันและน้ำยาบ้วนปากแบบไหนได้?

ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ยังเป็นพื้นฐานของการป้องกันฟันผุสำหรับทุกวัย กรมอนามัยระบุว่าองค์การอนามัยโลกแนะนำให้ใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ 1,000 ถึง 1,500 ppm แปรงฟันวันละ 2 ครั้งสำหรับทุกช่วงวัย และอันตรายจากฟลูออไรด์ในยาสีฟันเมื่อใช้ในปริมาณที่เหมาะสมพบได้น้อยมาก ใช้ปริมาณยาสีฟันประมาณความยาวแปรงตามคำแนะนำสำหรับผู้ใหญ่ และบ้วนน้ำแต่น้อยหลังแปรง

น้ำยาบ้วนปากไม่สามารถใช้แทนการแปรงฟันหรือการทำความสะอาดซอกฟันได้ กรมอนามัยแนะนำว่าในรายที่อาเจียนมาก ควรใช้น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์เพิ่มเติม ถ้าจะใช้ ควรอ่านฉลากและคำเตือนให้ละเอียด หากเป็นน้ำยาที่ทันตแพทย์สั่งเพื่อรักษาโรคเหงือก ให้ใช้ตามคำแนะนำของทันตแพทย์เท่านั้น และแจ้งทุกครั้งว่ากำลังตั้งครรภ์

ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์ THAYA เช่น แปรงสีฟัน THAYA Extra Soft (แพ็ก 6 ชิ้น) หรือผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากอื่น ให้ตรวจสอบฉลากและวิธีใช้ทุกครั้ง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการใช้ผลิตภัณฑ์ใดระหว่างตั้งครรภ์ ควรปรึกษาแพทย์หรือทันตแพทย์ที่ดูแลอยู่

ไปหาหมอฟันระหว่างตั้งครรภ์ได้ไหม?

ไปได้ และควรไป ADA ระบุว่าการดูแลรักษาช่องปากปลอดภัยในทุกช่วงของการตั้งครรภ์ และการถ่ายภาพรังสีทางทันตกรรมถือว่าปลอดภัยในทุกระยะของการตั้งครรภ์ ADA ยังระบุว่าการเลื่อนการรักษาออกไปอาจทำให้ปัญหาซับซ้อนขึ้น

กรมอนามัยแนะนำว่าช่วงที่เหมาะกับการทำฟันคืออายุครรภ์ 4 ถึง 6 เดือน ซึ่งเหมาะกับการรักษาที่วางแผนล่วงหน้าได้ เช่น ขูดหินปูนหรืออุดฟัน ส่วนกรณีฉุกเฉิน เช่น ปวดฟันมาก เหงือกบวมเป็นหนอง ไปพบทันตแพทย์ได้ทุกช่วงอายุครรภ์

เมื่อไปพบทันตแพทย์ ให้แจ้งว่ากำลังตั้งครรภ์และอายุครรภ์เท่าไร รวมถึงยาและวิตามินที่ใช้อยู่ ทันตแพทย์จะได้วางแผนการรักษาและเลือกยาได้เหมาะสม ถ้านั่งเก้าอี้ทำฟันนานแล้วรู้สึกไม่สบาย สามารถขอเปลี่ยนท่าหรือพักระหว่างการรักษาได้

อาหารช่วงตั้งครรภ์มีผลต่อฟันอย่างไร?

ช่วงตั้งครรภ์หลายคนอยากกินของหวานหรือกินจุบจิบบ่อยขึ้น องค์การอนามัยโลกอธิบายว่าฟันผุเกิดจากการได้รับน้ำตาลอิสระมาก ร่วมกับการได้รับฟลูออไรด์ไม่เพียงพอและการกำจัดคราบจุลินทรีย์ไม่ดี และแนะนำให้จำกัดน้ำตาลอิสระให้ต่ำกว่าร้อยละ 10 ของพลังงานทั้งหมด หรือถ้าเป็นไปได้ให้ต่ำกว่าร้อยละ 5

วิธีที่ทำได้จริงคือจัดของว่างเป็นมื้อ ไม่จิบเครื่องดื่มหวานไปเรื่อยๆ ทั้งวัน ดื่มน้ำเปล่าเป็นหลัก และถ้าอยากของหวาน ให้กินพร้อมมื้ออาหารแทนระหว่างมื้อ เรื่องอาหารและวิตามินที่จำเป็นต่อครรภ์ควรทำตามคำแนะนำของแพทย์หรือนักโภชนาการที่ดูแลอยู่

การดูแลฟันของแม่ยังเกี่ยวข้องกับลูกด้วย กรมอนามัยระบุว่าฟันน้ำนมของทารกเริ่มสร้างตั้งแต่สัปดาห์ที่ 6 ในครรภ์ และลูกของแม่ที่มีฟันผุมีความเสี่ยงฟันผุสูงกว่าได้ถึง 5 เท่า ทีมเนื้อหา THAYA จึงมองว่าการดูแลช่องปากระหว่างตั้งครรภ์เป็นการเตรียมพร้อมให้ทั้งแม่และลูก เมื่อคลอดแล้วสามารถอ่านต่อเรื่องการดูแลฟันน้ำนมซี่แรกได้

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• ฮอร์โมนช่วงตั้งครรภ์ทำให้เหงือกอักเสบได้ง่ายขึ้น จึงต้องแปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันสม่ำเสมอ
• หลังอาเจียนให้บ้วนปากก่อน ไม่แปรงฟันทันที
• ทำฟันระหว่างตั้งครรภ์ได้ ช่วงอายุครรภ์ 4 ถึง 6 เดือนเหมาะกับการรักษาที่วางแผนไว้
• ลดน้ำตาลและของหวานระหว่างมื้อ เพื่อฟันของแม่และลูก