ใช้ได้ กรมอนามัยแนะนำให้หญิงตั้งครรภ์แปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ร่วมกับใช้ไหมขัดฟัน และอ้างองค์การอนามัยโลกว่าทุกวัยควรใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ 1,000 ถึง 1,500 ppm วันละ 2 ครั้ง โดยชี้แจงว่าอันตรายจากฟลูออไรด์ในยาสีฟันพบได้น้อยมาก สิ่งที่คนท้องควรใส่ใจจึงไม่ใช่การเลิกใช้ แต่เป็นการใช้ในปริมาณพอดี บ้วนฟองทิ้ง และไม่เปลี่ยนไปใช้สูตรเข้มข้นสูงเองโดยไม่มีคำแนะนำ
ทำไมช่วงตั้งครรภ์ยังควรใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์?
ช่วงตั้งครรภ์เป็นช่วงที่ฟันผุพบได้บ่อย กรมอนามัยรายงานผลสำรวจว่าหญิงตั้งครรภ์ที่สำรวจมีฟันผุถึงร้อยละ 90.3 กรมอนามัยอธิบายว่าส่วนหนึ่งมาจากอาการแพ้ท้อง อาเจียนบ่อย และการกินอาหารจุบจิบ ยาสีฟันฟลูออไรด์จึงเป็นตัวช่วยพื้นฐานที่ไม่ควรตัดออกในช่วงนี้
สุขภาพฟันของแม่ยังเกี่ยวข้องกับลูก กรมอนามัยระบุว่าเชื้อโรคจากช่องปากแม่ที่ฟันผุถ่ายทอดสู่ลูกทางน้ำลายได้ ทำให้ลูกเสี่ยงฟันผุเพิ่มขึ้นได้ถึง 5 เท่า การดูแลฟันของตัวเองให้ดีตั้งแต่ตอนท้องจึงเป็นการเตรียมพร้อมดูแลฟันลูกไปในตัว ทีมเนื้อหา THAYA มองว่านี่เป็นเหตุผลที่ดีที่จะทำให้การแปรงฟันวันละ 2 ครั้งเป็นกิจวัตรที่มั่นคงตั้งแต่ก่อนคลอด
คนท้องควรใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ความเข้มข้นเท่าไหร่ และใช้อย่างไร?
ใช้ยาสีฟันทั่วไปที่มีฟลูออไรด์ 1,000 ถึง 1,500 ppm เหมือนผู้ใหญ่ทั่วไปได้เลย ปริมาณที่กรมอนามัยแนะนำสำหรับผู้ใหญ่คือเท่ากับความยาวของขนแปรง แปรงเช้าและก่อนนอน แล้วบ้วนฟองทิ้งโดยกลั้วน้ำเพียงเล็กน้อย เพื่อให้ฟลูออไรด์ยังอยู่บนผิวฟัน
สิ่งที่ไม่ควรทำคือเปลี่ยนไปใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ 5,000 ppm เอง อย. อธิบายว่ายาสีฟัน 1,500 ppm หรือน้อยกว่ายังจัดเป็นเครื่องสำอาง ส่วน 5,000 ppm จัดเป็นยาอันตรายที่ใช้ในกลุ่มเสี่ยงสูงตามคำแนะนำของทันตแพทย์หรือเภสัชกร และประชาชนทั่วไปไม่ควรเปลี่ยนมาใช้เป็นยาสีฟันประจำวัน ถ้าทันตแพทย์ประเมินว่าคุณเสี่ยงฟันผุสูง ให้ทำตามที่ทันตแพทย์สั่งเท่านั้น
ถ้าแพ้ท้องและกลัวกลืนยาสีฟัน ควรทำอย่างไร?
กรมอนามัยระบุว่าผู้ใหญ่มีโอกาสกลืนยาสีฟันได้น้อยมาก เพราะควบคุมการบ้วนทิ้งได้แล้ว และการใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ในปริมาณพอดีตามช่วงวัยไม่มีอันตราย จึงไม่ใช่เหตุผลให้เลิกใช้ วิธีลดการกลืนคือบีบยาสีฟันไม่เกินที่แนะนำ ก้มหน้าลงเหนืออ่าง และบ้วนฟองออกเป็นระยะระหว่างแปรง
ถ้ากลิ่นหรือรสของยาสีฟันกระตุ้นให้พะอืดพะอม ลองเปลี่ยนเป็นรสที่อ่อนลงแต่ยังมีฟลูออไรด์ และตรวจฉลากว่าระบุชื่อสารฟลูออไรด์และความเข้มข้นไว้ชัดเจน ส่วนช่วงที่อาเจียนบ่อย ให้รอก่อนแปรง ตามที่อธิบายไว้ในหัวข้อแพ้ท้องอาเจียนบ่อยควรแปรงฟันทันทีไหม ถ้ามีอาการผิดปกติในช่องปาก ให้ปรึกษาทันตแพทย์ ซึ่งกรมอนามัยแนะนำว่าเดือนที่ 4 ถึง 6 เป็นช่วงที่เหมาะกับการทำฟัน
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ยาสีฟันสมุนไพรไม่มีฟลูออไรด์ ปลอดภัยกว่าสำหรับคนท้องไหม?
ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยน เพราะกรมอนามัยระบุว่าอันตรายจากฟลูออไรด์ในยาสีฟันพบได้น้อยมาก และแนะนำยาสีฟันฟลูออไรด์เพื่อป้องกันฟันผุสำหรับทุกวัย ถ้าชอบยาสีฟันสมุนไพร ให้เลือกสูตรที่มีฟลูออไรด์ โดยดูชื่อสารและความเข้มข้นบนฉลาก แทนการเลือกสูตรที่ไม่มีฟลูออไรด์
คนท้องใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ 1,500 ppm ได้ไหม หรือควรใช้แบบอ่อนกว่า?
ใช้ได้ ความเข้มข้น 1,000 ถึง 1,500 ppm อยู่ในช่วงที่แนะนำสำหรับทุกวัย และ อย. ระบุว่ายาสีฟัน 1,500 ppm หรือน้อยกว่ายังจัดเป็นเครื่องสำอางสำหรับใช้ประจำวัน คนท้องจึงไม่จำเป็นต้องลดไปใช้สูตรที่อ่อนกว่า เพียงใช้ในปริมาณพอดีและบ้วนฟองทิ้งหลังแปรง
ทำไมฟันของแม่ช่วงตั้งครรภ์จึงสำคัญต่อลูกด้วย?
กรมอนามัยระบุว่าเชื้อจากช่องปากแม่ที่ฟันผุถ่ายทอดสู่ลูกทางน้ำลายได้ ทำให้ลูกเสี่ยงฟันผุเพิ่มขึ้นได้ถึง 5 เท่า การดูแลฟันของแม่และการพบทันตแพทย์จึงเป็นประโยชน์ต่อทั้งครอบครัว เมื่อลูกมีฟันซี่แรก ให้เริ่มแปรงฟันให้ลูกทันที