ไม่ควรแปรงทันที ADA แนะนำให้หลีกเลี่ยงการแปรงฟันทันทีหลังอาเจียน และกรมอนามัยแนะนำให้บ้วนปากด้วยน้ำแล้วรอประมาณ 1 ชั่วโมงก่อนแปรง เหตุผลคือน้ำย่อยจากกระเพาะเป็นกรด เมื่อสัมผัสฟัน ผิวเคลือบฟันจะอ่อนตัวลงชั่วคราว ถ้าเอาแปรงถูซ้ำตอนนั้นอาจทำให้ฟันสึกเร็วขึ้น สิ่งที่ควรทำแทนคือบ้วนกรดออกก่อน แล้วค่อยแปรงเมื่อพ้นช่วงเวลารอ
ทำไมไม่ควรแปรงฟันทันทีหลังอาเจียน?
คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ อธิบายว่าการอาเจียนและกรดไหลย้อนบ่อย ๆ ทำให้ฟันกร่อนได้ และการแปรงฟันทันทีหลังสัมผัสกรดเร่งให้ฟันสึกเร็วขึ้น เพราะผิวเคลือบฟันที่เพิ่งโดนกรดยังอ่อนตัวอยู่ แรงขัดจากขนแปรงและผงขัดในยาสีฟันจึงกัดผิวฟันได้ง่ายกว่าปกติ หลักการเดียวกันนี้ใช้กับหลังดื่มน้ำอัดลมหรือน้ำผลไม้เปรี้ยวด้วย การรอให้ผิวฟันพักก่อนจึงเป็นการถนอมฟัน ไม่ใช่การละเลยความสะอาด
คนที่แพ้ท้องหนักอาจอาเจียนบ่อย ถ้าแปรงฟันทันทีทุกครั้งก็เท่ากับเพิ่มโอกาสที่ผิวฟันจะสึกซ้ำ ๆ จุดนี้สำคัญ เพราะคณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ระบุว่าความถี่ของการสัมผัสกรดมีผลต่อการสึกของฟันมากกว่าปริมาณกรดในแต่ละครั้ง
หลังอาเจียนควรทำอะไรกับปากและฟันแทนการแปรง?
ขั้นแรกให้บ้วนปากด้วยน้ำเปล่าเพื่อล้างกรดออก ADA แนะนำอีกทางเลือกคือบ้วนด้วยน้ำ 1 ถ้วยผสมเบกกิ้งโซดา 1 ช้อนชา ซึ่งช่วยลดความเป็นกรดในปาก จากนั้นรอประมาณ 1 ชั่วโมงตามคำแนะนำของกรมอนามัย ค่อยแปรงฟันด้วยแปรงขนนุ่มและยาสีฟันฟลูออไรด์ ระหว่างรออาจจิบน้ำเปล่าเพื่อให้ปากชุ่มชื้น
ถ้ารู้สึกว่าปากเหม็นเปรี้ยวมากระหว่างรอ การบ้วนน้ำซ้ำอีกครั้งช่วยได้ แต่ไม่ควรขัดฟันหรือถูลิ้นแรง ๆ ในช่วงนี้ ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้เตรียมแก้วน้ำและเบกกิ้งโซดาไว้ใกล้ห้องน้ำ เพื่อให้ทำได้ทันทีโดยไม่ต้องคิดมากตอนที่ร่างกายไม่สบาย
แพ้ท้องจนแปรงฟันลำบาก จะดูแลฟันอย่างไรให้ยังสะอาด?
หลายคนพะอืดพะอมเมื่อแปรงลึกไปถึงฟันกรามหรือได้กลิ่นยาสีฟันแรง ๆ ลองเลือกแปรงหัวเล็ก ใช้ยาสีฟันน้อยลงแต่ยังเป็นสูตรฟลูออไรด์ ก้มหน้าลงขณะแปรงเพื่อไม่ให้ฟองไหลลงคอ และเลือกช่วงเวลาที่อาการแพ้ท้องเบาที่สุดของวัน เช่น บางคนแปรงได้ง่ายกว่าหลังมื้อสายมากกว่าตอนตื่นนอน
เป้าหมายยังเหมือนเดิมคือแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง โดยเฉพาะก่อนนอน ถ้าสังเกตว่าฟันเริ่มเสียวหรือผิวฟันดูเปลี่ยนไป ควรนัดพบทันตแพทย์ ซึ่ง ADA ระบุว่าทำได้อย่างปลอดภัยในทุกช่วงของการตั้งครรภ์ ถ้าอาเจียนมากจนกินดื่มไม่ได้ ให้ปรึกษาแพทย์ที่ฝากครรภ์ด้วย และอย่าลืมทำความสะอาดซอกฟันวันละครั้งเมื่ออาการพอไหว เพราะช่วงแพ้ท้องคราบมักสะสมง่ายกว่าปกติ
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
หลังอาเจียนใช้น้ำยาบ้วนปากแทนน้ำเปล่าได้ไหม?
คำแนะนำจาก ADA และกรมอนามัยคือบ้วนด้วยน้ำเปล่า หรือน้ำผสมเบกกิ้งโซดา เพื่อล้างและลดกรดก่อน ส่วนในรายที่อาเจียนมาก กรมอนามัยแนะนำให้ใช้น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์เป็นตัวเสริม ไม่ใช่ตัวแทนการบ้วนน้ำ ควรถามทันตแพทย์ว่าแบบไหนเหมาะ และใช้ตามฉลาก
รอ 1 ชั่วโมงแล้วกลิ่นปากยังอยู่ ทำอย่างไรดี?
ระหว่างรอ ให้บ้วนน้ำเปล่าซ้ำและจิบน้ำบ่อย ๆ เพื่อให้ปากชุ่มชื้น เมื่อครบเวลาแล้วจึงแปรงฟันให้ทั่ว รวมถึงทำความสะอาดลิ้นเบา ๆ ถ้ากลิ่นปากยังรบกวนมากแม้ดูแลสม่ำเสมอ หรือมีเหงือกบวมร่วมด้วย ควรให้ทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุอื่น
อาเจียนบ่อยช่วงแพ้ท้อง ฟันจะเสียถาวรไหม?
การอาเจียนบ่อยทำให้ฟันกร่อนได้ แต่ลดความเสี่ยงได้ถ้าบ้วนกรดออกทุกครั้ง ไม่แปรงทันที และแปรงด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์สม่ำเสมอ ถ้าแพ้ท้องนานหลายเดือน หรือเริ่มเสียวฟัน ควรให้ทันตแพทย์ตรวจระหว่างตั้งครรภ์ เพื่อดูว่าผิวฟันสึกหรือไม่และควรดูแลเพิ่มอย่างไร