เลือดออกตามไรฟันตอนแปรงฟัน เกิดจากอะไร

เลือดออกตามไรฟันเป็นสัญญาณของอะไร?

โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์อธิบายสัญญาณที่สังเกตได้ง่าย ได้แก่ มีเลือดติดขนแปรง บ้วนน้ำแล้วเห็นเลือดปน หรือเหงือกบวมแดง และระบุว่าเลือดออกตามไรฟันอาจเกิดจากเหงือกอักเสบระยะเริ่มต้น หรือจากการขาดวิตามินซีก็ได้ จึงไม่ควรมองว่าเลือดออกเวลาแปรงฟันเป็นเรื่องปกติ

คราบพลัคคือคราบนิ่มที่มีเชื้อแบคทีเรีย เมื่อสะสมตามขอบเหงือกนาน ๆ เหงือกจะอักเสบ บวม และเลือดออกง่ายเมื่อขนแปรงโดน ถ้าอยากเข้าใจเหงือกอักเสบให้ลึกขึ้น อ่านต่อได้ในคู่มือพื้นฐานเรื่องเหงือกอักเสบของ THAYA

แปรงแรงหรือแปรงขนแข็งเกี่ยวข้องไหม?

เกี่ยวข้องได้ แต่ไม่ใช่สาเหตุหลักเสมอไป สมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA) แนะนำแปรงสีฟันขนนุ่มเพื่อลดโอกาสที่เหงือกจะถลอกจากการแปรง ถ้าคุณใช้แปรงขนแข็งหรือกดแปรงแรง เหงือกที่อักเสบอยู่แล้วก็ยิ่งบาดเจ็บและเลือดออกง่ายขึ้น

อย่างไรก็ตาม หลายคนเข้าใจผิดว่าเลือดออกเพราะแปรงแรงเพียงอย่างเดียว แล้วเลี่ยงไม่แปรงบริเวณนั้นไปเลย ผลคือคราบพลัคยิ่งสะสม และเหงือกยิ่งอักเสบ วิธีที่ถูกคือแก้ทั้งสองด้านพร้อมกัน ได้แก่ ลดแรงกดและเปลี่ยนเป็นแปรงขนนุ่ม แต่ยังทำความสะอาดให้ทั่วถึงทุกซี่

ลองสังเกตแปรงของตัวเอง ถ้าขนแปรงบานเร็วผิดปกติ อาจเป็นสัญญาณว่ากดแปรงแรงเกินไป ADA แนะนำให้เปลี่ยนแปรงทุก 3-4 เดือน หรือเร็วกว่านั้นเมื่อขนแปรงบาน รายละเอียดเรื่องผลเสียของการแปรงแรงมีอยู่ในคู่มือแยกต่างหาก

ควรแปรงฟันต่อหรือหยุดเมื่อมีเลือดออก?

ควรแปรงฟันต่อ แต่แปรงอย่างนุ่มนวล การหยุดแปรงบริเวณที่มีเลือดออกทำให้คราบพลัคซึ่งเป็นต้นเหตุยังคงอยู่ เหงือกจึงไม่มีโอกาสหาย NIDCR ระบุว่าเหงือกอักเสบระยะแรกมักกลับมาดีขึ้นได้ด้วยการแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟัน ไม่ใช่ด้วยการหลีกเลี่ยงบริเวณนั้น

เคล็ดลับคือแปรงช้าลงแทนที่จะแปรงแรงขึ้น เอียงขนแปรงให้ชี้เข้าหาแนวขอบเหงือกเล็กน้อย แล้วขยับเป็นจังหวะสั้น ๆ ให้ขนแปรงเข้าไปเก็บคราบตรงรอยต่อระหว่างฟันกับเหงือก ซึ่งเป็นจุดที่คราบพลัคมักสะสม ใช้เวลาแปรงให้ครบทุกด้านของฟันทั้งด้านนอก ด้านใน และด้านบดเคี้ยว ถ้าเหงือกเจ็บมากจนแปรงไม่ไหว ให้ปรึกษาทันตแพทย์แทนการปล่อยทิ้งไว้

ในช่วงแรกที่กลับมาดูแลอย่างสม่ำเสมอ อาจยังเห็นเลือดอยู่บ้าง ให้ทำต่อไปอย่างเบามือ ถ้ากำลังสงสัยว่าควรเลี่ยงจุดที่เลือดออกหรือไม่ หรือเพิ่งเริ่มใช้ไหมขัดฟันแล้วเลือดออก มีคำตอบละเอียดแยกไว้ในบทความถาม-ตอบของแต่ละเรื่อง

ดูแลตัวเองที่บ้านอย่างไรในช่วงแรก?

เริ่มจากแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้งด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ ใช้แปรงขนนุ่ม วางขนแปรงที่แนวขอบเหงือก แล้วขยับสั้น ๆ ทีละตำแหน่ง ไม่ต้องถูแรง จากนั้นทำความสะอาดซอกฟันวันละครั้งด้วยไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟัน ซึ่ง NHS แนะนำไว้สำหรับการป้องกันโรคเหงือก โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ก็แนะนำให้แปรงฟันให้สะอาดและใช้ไหมขัดฟันในจุดที่ขนแปรงเข้าไม่ถึง

ถ้าใช้น้ำยาบ้วนปาก NHS แนะนำว่าไม่ควรบ้วนทันทีหลังแปรงฟัน เพราะอาจชะล้างฟลูออไรด์จากยาสีฟันออกไป ให้เลือกใช้ช่วงเวลาอื่นของวันแทน และน้ำยาบ้วนปากไม่สามารถใช้แทนการแปรงฟันหรือทำความสะอาดซอกฟันได้

ด้านอาหารและพฤติกรรม โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์แนะนำให้กินผลไม้ที่มีวิตามินซีสูง ส่วน NHS แนะนำให้เลิกสูบบุหรี่ ทั้งเพื่อป้องกันและเพื่อช่วยในการรักษาโรคเหงือก

ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์ THAYA ในช่วงนี้ มีแปรงสีฟัน THAYA Extra Soft (แพ็ก 6 ชิ้น) ให้เลือกใช้ ควรอ่านฉลากก่อนใช้ และจำไว้ว่าแปรงเป็นเพียงเครื่องมือ สิ่งที่สำคัญกว่าคือแรงกดที่เบาและการแปรงให้ทั่วถึงทุกวัน

เลือดออกแบบไหนควรรีบพบทันตแพทย์?

NHS แนะนำให้พบทันตแพทย์เมื่อเหงือกมีเลือดออกเวลาแปรงฟันหรือกินอาหารแข็ง ยิ่งถ้าดูแลอย่างถูกวิธีสม่ำเสมอแล้วเลือดยังไม่ลดลง ก็ไม่ควรรอ เพราะอาจมีคราบพลัคที่แข็งตัวเป็นหินปูน ซึ่ง NIDCR ระบุว่าต้องให้ทันตบุคลากรกำจัดออกเท่านั้น การขูดหินปูนและเกลารากฟันเป็นหนึ่งในวิธีรักษาโรคเหงือกที่ทันตแพทย์ใช้

ควรรีบพบทันตแพทย์เร็วขึ้นถ้ามีอาการร่วม เช่น เหงือกบวมมาก ปวด มีหนอง เหงือกร่น ฟันโยก หรือมีกลิ่นปากเรื้อรัง NHS ระบุว่าภาวะแทรกซ้อนของโรคเหงือกมีทั้งกลิ่นปาก เหงือกร่น ฟันโยกหรือฟันหลุด และฝีในช่องปาก การพบทันตแพทย์ตั้งแต่ระยะแรกช่วยให้ดูแลได้ง่ายกว่ารอจนอาการลุกลาม

ถ้าเลือดออกตามไรฟันมาพร้อมกับอาการผิดปกติอื่นของร่างกาย หรือมีเลือดออกง่ายในส่วนอื่นด้วย ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนการตรวจโดยทันตแพทย์หรือแพทย์ได้

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• เลือดออกตามไรฟันตอนแปรงมักเป็นสัญญาณของเหงือกอักเสบจากคราบพลัค
• อย่าหยุดแปรง แต่ใช้แปรงขนนุ่ม แปรงเบา ๆ และทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน
• หินปูนต้องให้ทันตแพทย์กำจัด ถ้าเลือดยังออกต่อเนื่องควรไปตรวจ
• เหงือกบวม มีหนอง ฟันโยก หรือเหงือกร่น ควรพบทันตแพทย์โดยเร็ว