วิธีใช้ไหมขัดฟันที่ถูกต้อง สำหรับมือใหม่

ทำไมแปรงฟันอย่างเดียวจึงไม่พอ?

คราบจุลินทรีย์ที่ค้างอยู่ตามซอกฟันเป็นต้นเหตุสำคัญของปัญหาเหงือก NHS ของสหราชอาณาจักรระบุว่าโรคเหงือกเกิดจากการสะสมของคราบจุลินทรีย์ และแนะนำให้ทำความสะอาดซอกฟันทุกวันด้วยไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟัน ส่วน ADA อ้างถึงการทบทวนงานวิจัยของ Cochrane ปี 2019 ที่พบว่าการใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันร่วมกับการแปรงฟัน อาจช่วยลดเหงือกอักเสบและคราบจุลินทรีย์ได้มากกว่าการแปรงฟันอย่างเดียว แม้ ADA จะระบุว่าหลักฐานชุดนี้ยังมีความแน่นอนต่ำ

พูดง่าย ๆ คือแปรงสีฟันดูแลด้านนอก ด้านใน และด้านบดเคี้ยว ส่วนไหมขัดฟันดูแลด้านข้างของฟันที่ชิดกับฟันซี่ข้าง ๆ ทั้งสองอย่างจึงทำงานเสริมกัน ไม่ได้ใช้แทนกัน

ควรใช้ไหมขัดฟันวันละกี่ครั้ง?

วันละครั้งก็เพียงพอสำหรับคนทั่วไป ADA แนะนำให้ทำความสะอาดซอกฟันด้วยไหมขัดฟันหรืออุปกรณ์ทำความสะอาดซอกฟันชนิดอื่นวันละครั้ง ส่วนกรมอนามัยแนะนำให้ใช้ไหมขัดฟันอย่างน้อยวันละครั้งหลังแปรงฟัน

นอกจากจำนวนครั้ง สิ่งที่ควรใส่ใจคือทำทุกวันอย่างสม่ำเสมอและทั่วถึงทุกซอก ไม่ต้องรีบทำแบบลวก ๆ หลายคนเลือกทำตอนก่อนนอนเพราะมีเวลามากกว่าช่วงเช้า ส่วนคำถามว่าควรใช้ไหมก่อนหรือหลังแปรงฟัน ADA ระบุว่าลำดับไม่สำคัญถ้าทำได้ทั่วถึง รายละเอียดเพิ่มเติมดูได้ในบทความถาม-ตอบของ THAYA เรื่องนี้โดยเฉพาะ

ใช้ไหมขัดฟันทีละขั้นตอนอย่างไร?

ขั้นที่ 1 ดึงไหมออกมาให้ยาวพอ กรมอนามัยแนะนำประมาณ 12 นิ้ว หรือราว 30 เซนติเมตร ส่วน ADA แนะนำประมาณ 18 นิ้ว หรือราว 45 เซนติเมตร มือใหม่เลือกความยาวในช่วงนี้ที่ถนัดได้เลย ขั้นที่ 2 พันไหมส่วนใหญ่รอบนิ้วกลางข้างหนึ่ง และพันปลายอีกด้านรอบนิ้วกลางอีกข้าง ให้เหลือไหมระหว่างนิ้วประมาณ 2-4 นิ้ว ตามคำแนะนำของกรมอนามัย

ขั้นที่ 3 ใช้นิ้วโป้งและนิ้วชี้จับไหมให้ตึง แล้วค่อย ๆ สอดไหมลงซอกฟันด้วยการขยับถูไปมาเบา ๆ ADA ย้ำว่าห้ามกระแทกไหมลงไปที่เหงือก เพราะจะทำให้เหงือกบาดเจ็บ ขั้นที่ 4 เมื่อไหมลงถึงขอบเหงือก ให้โค้งไหมเป็นรูปตัว C โอบผิวฟันซี่หนึ่งไว้ แล้วถูขึ้นลงเบา ๆ ตามรูปทรงของฟัน จากนั้นโค้งไหมไปโอบฟันอีกซี่ในซอกเดียวกันและทำซ้ำ

ขั้นที่ 5 เมื่อย้ายไปซอกถัดไป ให้คลายไหมจากนิ้วข้างหนึ่งและม้วนเก็บอีกข้าง เพื่อใช้ไหมช่วงใหม่ที่สะอาด ทำให้ครบทุกซอก รวมถึงด้านหลังของฟันกรามซี่ในสุดซึ่งมักถูกลืม ช่วงแรกอาจใช้เวลานาน แต่เมื่อคล่องแล้วจะทำได้เร็วขึ้นมาก

เคล็ดลับสำหรับมือใหม่ คืออย่าเลื่อยไหมไปมาแรง ๆ ที่ขอบเหงือก และอย่าดึงไหมขึ้นลงตรง ๆ โดยไม่โค้งแนบฟัน เพราะไหมจะไม่ได้เช็ดผิวด้านข้างของฟันจริง ๆ ให้ส่องกระจกช่วยในช่วงแรก จนกว่าจะจำตำแหน่งได้

ไหมขัดฟันแบบเคลือบขี้ผึ้งกับไม่เคลือบต่างกันไหม?

ในแง่ประสิทธิภาพไม่ต่างกัน ADA ระบุว่าไหมขัดฟันแบบเคลือบขี้ผึ้งและแบบไม่เคลือบทำความสะอาดได้ดีพอ ๆ กัน ความต่างจึงอยู่ที่ความรู้สึกตอนใช้มากกว่า หลายคนรู้สึกว่าไหมเคลือบขี้ผึ้งลื่นกว่าและสอดผ่านซอกฟันที่ชิดได้ง่าย ส่วนบางคนชอบไหมไม่เคลือบมากกว่า ลองใช้แล้วเลือกแบบที่ถนัด

สำหรับมือใหม่ กรมอนามัยแนะนำให้เลือกไหมขัดฟันแบบเคลือบขี้ผึ้ง หรือใช้ไหมขัดฟันแบบมีด้ามจับ ซึ่งช่วยให้จับถนัดขึ้น คนที่ใส่สะพานฟันติดแน่นหรือจัดฟัน อาจใช้ซูเปอร์ฟลอสซึ่งออกแบบมาให้ร้อยใต้สะพานฟันหรือลวดจัดฟันได้ ส่วนไหมแบบมีด้ามจะใช้แทนไหมแบบม้วนได้แค่ไหน และอุปกรณ์อื่นอย่างแปรงซอกฟันเหมาะกับใคร ดูได้ในคู่มืออุปกรณ์ทำความสะอาดซอกฟันของ THAYA

ใช้ไหมขัดฟันแล้วเจ็บหรือเลือดออก ควรทำอย่างไร?

ADA ระบุว่าการทำความสะอาดซอกฟันไม่ควรทำให้เจ็บ ช่วงแรกอาจรู้สึกไม่คุ้นบ้าง แต่เมื่อฝึกไปจะรู้ว่าแรงแค่ไหนพอดี ถ้าเจ็บ ให้ลองทบทวนวิธีใช้ก่อน เช่น กดไหมลงเหงือกแรงเกินไป เลื่อยไหมไปมาที่ขอบเหงือก หรือดึงไหมให้ตึงเกินไปจนบาดเหงือก ปรับให้เบามือขึ้นและค่อย ๆ สอดไหมลงทีละน้อย ถ้ายังเจ็บอยู่ ADA แนะนำให้ปรึกษาทันตแพทย์

เรื่องเลือดออก NHS ระบุว่าเหงือกที่มีเลือดออกเวลาแปรงฟัน ใช้ไหมขัดฟัน หรือกัดอาหารแข็ง เป็นอาการหนึ่งของโรคเหงือก ซึ่งเกิดจากคราบจุลินทรีย์สะสม และยังแนะนำให้ทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน เลือดออกจึงไม่ใช่เรื่องที่ควรมองข้าม ระหว่างนี้ให้ทำความสะอาดอย่างนุ่มนวล ไม่กดไหมแรง

NHS แนะนำให้ไปพบทันตแพทย์ถ้าเหงือกมีเลือดออกเวลาแปรงฟัน ยิ่งถ้าเลือดออกต่อเนื่อง เหงือกบวมแดง มีกลิ่นปากไม่หาย หรือรู้สึกว่าฟันโยก ควรนัดพบทันตแพทย์เพื่อตรวจสภาพเหงือก ไม่ควรวินิจฉัยเองหรือรอให้อาการหายไปเอง รายละเอียดเรื่องเหงือกเลือดออกเมื่อเพิ่งเริ่มใช้ไหม อ่านต่อได้ในบทความถาม-ตอบที่เกี่ยวข้อง

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• แปรงฟันอย่างเดียวเข้าไม่ถึงซอกฟัน ควรใช้ไหมขัดฟันวันละครั้ง
• โค้งไหมเป็นรูปตัว C แนบผิวฟันแล้วถูขึ้นลง ห้ามกระแทกลงเหงือก
• ไหมเคลือบขี้ผึ้งกับไม่เคลือบได้ผลพอ ๆ กัน มือใหม่เริ่มแบบเคลือบได้
• ถ้าเจ็บหรือเลือดออกต่อเนื่อง ควรพบทันตแพทย์