จริงบางส่วน โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ระบุว่าเลือดออกตามไรฟันอาจเกิดจากการขาดวิตามินซี หรือจากเหงือกอักเสบระยะเริ่มต้นก็ได้ NHS อธิบายว่าการขาดวิตามินซีจากอาหารเป็นเวลานานทำให้เกิดโรคลักปิดลักเปิด ซึ่งมีอาการเหงือกบวมและเลือดออก แต่ NHS ก็ระบุด้วยว่าเหงือกเลือดออกเวลาแปรงฟันเป็นอาการของโรคเหงือกที่เกิดจากคราบพลัค ถ้าเลือดออกเพราะคราบพลัค การกินวิตามินซีอย่างเดียวจึงไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุ
ขาดวิตามินซีทำให้เลือดออกตามไรฟันได้อย่างไร?
วิตามินซีเป็นสารอาหารที่ร่างกายต้องได้จากอาหาร เมื่อขาดไปนาน ๆ จะเกิดภาวะที่เรียกว่าโรคลักปิดลักเปิด (scurvy) NHS ระบุว่าโรคนี้เกิดจากการได้รับวิตามินซีจากอาหารไม่เพียงพอเป็นระยะเวลานาน อาการที่พบได้ ได้แก่ เหงือกบวมและเลือดออก บางรายฟันหลุด รู้สึกอ่อนเพลียมากตลอดเวลา มีจุดสีแดงหรือสีน้ำเงินคล้ำตามผิวหนัง มักพบที่ขาและเท้า ฟกช้ำง่าย และปวดข้อหรือปวดกล้ามเนื้อ
สังเกตว่าอาการของการขาดวิตามินซีไม่ได้อยู่แค่ในปาก ถ้ามีเลือดออกตามไรฟันร่วมกับอาการทั่วร่างกายเหล่านี้ ควรไปพบแพทย์ NHS ระบุกลุ่มที่เสี่ยงกว่าคนทั่วไปไว้ เช่น คนที่ไม่ได้กินผักผลไม้สดมาสักพัก คนที่กินอาหารได้น้อยมาก คนที่สูบบุหรี่ ผู้สูงอายุหรือเด็กที่กินอาหารให้ครบถ้วนได้ยาก และหญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรที่กินอาหารไม่ครบถ้วน เพราะช่วงนี้ร่างกายต้องการวิตามินซีมากขึ้น
ถ้าไม่ได้ขาดวิตามินซี เลือดออกตามไรฟันเกิดจากอะไร?
สำหรับคนที่กินอาหารหลากหลายตามปกติ สาเหตุที่ต้องนึกถึงคือเหงือกอักเสบ NHS ระบุว่าเหงือกเลือดออกเวลาแปรงฟันหรือกัดอาหารแข็งเป็นอาการของโรคเหงือก และโรคเหงือกเกิดจากคราบพลัคที่สะสมบนฟัน โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์อธิบายสัญญาณที่สังเกตได้ คือมีเลือดติดขนแปรง เห็นเลือดปนเวลาบ้วนน้ำ และเหงือกแดงบวม
กรณีนี้การกินวิตามินซีเพิ่มไม่ได้ช่วยกำจัดคราบพลัค สิ่งที่ช่วยได้คือการแปรงฟันให้สะอาดทั่วถึงด้วยแปรงขนนุ่ม และใช้ไหมขัดฟันทำความสะอาดจุดที่ขนแปรงเข้าไม่ถึง ตามคำแนะนำของโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ถ้าอยากรู้ว่าควรแปรงตรงที่เลือดออกต่อไหม หรือเหงือกอักเสบหายเองได้หรือเปล่า เรามีคำตอบแยกไว้ในหน้าที่เกี่ยวข้อง
ควรกินวิตามินซีเสริมเองเลยไหม?
ทางที่ง่ายและปลอดภัยคือเพิ่มผักและผลไม้ที่มีวิตามินซีในมื้ออาหาร ซึ่งโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ก็แนะนำไว้ ส่วนการกินวิตามินซีแบบเม็ด NHS ระบุว่าโรคลักปิดลักเปิดที่เป็นไม่มากมักรักษาได้ง่ายด้วยการเพิ่มวิตามินซีในอาหาร และแพทย์อาจแนะนำให้กินวิตามินซีเสริมจนกว่าอาการจะดีขึ้น จึงควรให้แพทย์เป็นผู้ประเมินก่อน
ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำว่าถ้าเลือดออกตามไรฟันโดยไม่มีอาการอื่น ให้เริ่มจากปรับการแปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน แล้วนัดทันตแพทย์ตรวจเหงือก ถ้ามีอาการอ่อนเพลีย ฟกช้ำง่าย หรือกินผักผลไม้ได้น้อยมาเป็นเวลานาน ให้ไปพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติม
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
กินผลไม้วิตามินซีสูงแล้ว เลือดออกตามไรฟันจะหยุดไหม?
ถ้าเลือดออกเพราะขาดวิตามินซีจริง การกินผักผลไม้ให้พอช่วยได้ และ NHS ระบุว่าคนที่ได้รับการรักษามักรู้สึกดีขึ้นภายในไม่กี่วัน แต่ถ้าเลือดออกจากเหงือกอักเสบเพราะคราบพลัค ผลไม้ไม่ได้ช่วยกำจัดคราบ ต้องแปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันให้สม่ำเสมอควบคู่กัน
เลือดออกตามไรฟันแบบไหนที่ควรสงสัยว่าขาดวิตามินซี?
ควรสงสัยเมื่อมีอาการอื่นร่วมด้วยตามที่ NHS ระบุ เช่น อ่อนเพลียมากตลอดเวลา มีจุดสีแดงหรือสีน้ำเงินคล้ำที่ขา ฟกช้ำง่าย ปวดข้อหรือกล้ามเนื้อ หรือแทบไม่ได้กินผักผลไม้สดมาสักพัก กรณีแบบนี้ควรไปพบแพทย์ ไม่ควรเดาเองและซื้อวิตามินกินโดยไม่ได้ตรวจ
สูบบุหรี่เกี่ยวกับการขาดวิตามินซีไหม?
เกี่ยว NHS ระบุว่าการสูบบุหรี่ลดปริมาณวิตามินซีที่ร่างกายได้รับจากอาหาร คนสูบบุหรี่จึงอยู่ในกลุ่มเสี่ยงของโรคลักปิดลักเปิด นอกจากนี้ NHS ยังแนะนำให้เลิกบุหรี่เพื่อป้องกันและรักษาโรคเหงือก ถ้าสูบบุหรี่และมีเลือดออกตามไรฟัน ควรให้ทันตแพทย์ตรวจเหงือก