เจอได้บ่อย แต่ไม่ได้แปลว่าเหงือกปกติ NHS ระบุว่าเหงือกเลือดออกเป็นอาการของโรคเหงือก ซึ่งเกิดจากคราบพลัคสะสม ซอกฟันที่ไม่เคยทำความสะอาดมาก่อนมักมีคราบพลัคค้าง เหงือกตรงนั้นจึงอักเสบและเลือดออกง่ายเมื่อไหมขัดฟันเข้าไปครั้งแรก ทางแก้คือใช้ไหมต่อทุกวันด้วยท่าที่ถูกและแรงเบา ไม่ใช่เลิกใช้ ส่วนการกดไหมกระแทกลงบนเหงือกแรง ๆ ก็ทำให้เลือดออกได้เช่นกัน จึงควรปรับวิธีใช้ไปพร้อมกัน
ทำไมเพิ่งเริ่มใช้ไหมขัดฟันถึงเลือดออก?
แปรงสีฟันทำความสะอาดผิวฟันด้านนอก ด้านใน และด้านบดเคี้ยวได้ดี แต่เข้าไม่ถึงด้านข้างของฟันที่ชิดกัน คราบพลัคที่ค้างตรงนั้นนาน ๆ ทำให้เหงือกระหว่างซี่ฟันอักเสบโดยที่เราไม่รู้ตัว พอใช้ไหมขัดฟันครั้งแรก ไหมไปสัมผัสเหงือกที่อักเสบอยู่แล้ว จึงเห็นเลือดออก
อีกเรื่องที่มือใหม่ควรระวังคือเทคนิค ADA MouthHealthy เตือนว่าไม่ควรดีดหรือกระแทกไหมลงไปในเหงือก การใช้ไหมแรงเกินไปจึงอาจทำให้เหงือกระคายเพิ่มขึ้น ไม่ว่าเลือดจะออกจากสาเหตุไหน สิ่งที่ช่วยได้คือการใช้ไหมให้นุ่มนวลและสม่ำเสมอ
ใช้ไหมขัดฟันอย่างไรให้เลือดออกน้อยลง?
ADA MouthHealthy แนะนำให้ดึงไหมยาวประมาณ 18 นิ้ว (ราว 45 ซม.) พันไว้ที่นิ้ว ค่อย ๆ สอดไหมลงในซอกฟันอย่างนุ่มนวล ไม่ดีดหรือกระแทกลงบนเหงือก จากนั้นโค้งไหมเป็นรูปตัว C แนบกับผิวฟันทีละด้าน แล้วรูดขึ้นลงเบา ๆ ทำความสะอาดซอกฟันวันละครั้ง จะใช้ก่อนหรือหลังแปรงฟันก็ได้ ขอให้ทำอย่างทั่วถึง
ถ้าใช้ไหมแบบม้วนแล้วไม่ถนัด ADA MouthHealthy ระบุทางเลือกอื่นไว้ เช่น ไหมขัดฟันแบบมีด้ามจับ แปรงซอกฟันขนาดเล็ก หรือเครื่องฉีดน้ำทำความสะอาดฟัน งานทบทวนของ Cochrane ยังพบว่าแปรงซอกฟันอาจลดเหงือกอักเสบได้มากกว่าไหมขัดฟัน ถ้าสนใจใช้แปรงซอกฟัน ลองให้ทันตแพทย์ช่วยแนะนำขนาดที่เหมาะกับซอกฟันของเรา ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้เลือกอุปกรณ์ที่ทำให้เราทำได้ทุกวันจริง
ใช้ไหมขัดฟันต่อไปนานแค่ไหน เลือดถึงจะลดลง?
ไม่มีตัวเลขตายตัวที่ใช้ได้กับทุกคน แต่งานทบทวนงานวิจัยของ Cochrane พบว่าการใช้ไหมขัดฟันควบคู่กับการแปรงฟันอาจช่วยลดเหงือกอักเสบได้เมื่อครบหนึ่งเดือน แม้ความน่าเชื่อถือของหลักฐานยังอยู่ในระดับต่ำ สิ่งสำคัญคือความต่อเนื่อง การใช้บ้างหยุดบ้างทำให้คราบพลัคกลับมาสะสมอีก
ถ้าใช้ไหมทุกวันด้วยท่าที่ถูกต้องมาสักระยะแล้ว เลือดยังออกไม่ลดลง หรือมีเหงือกบวม กลิ่นปาก เหงือกร่น หรือฟันโยกร่วมด้วย ควรนัดทันตแพทย์ เพราะ NHS ระบุว่าโรคเหงือกที่ปล่อยไว้อาจนำไปสู่เหงือกร่นและฟันโยกได้ และอาจมีหินปูนที่ต้องให้ทันตแพทย์ขูดออก
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
เลือดออกตอนใช้ไหมขัดฟัน ควรหยุดใช้สักพักไหม?
ไม่ควรหยุด เพราะเลือดที่ออกมักมาจากเหงือกที่อักเสบเพราะคราบพลัคตรงซอกฟัน ถ้าหยุด คราบพลัคก็ยังค้างอยู่ที่เดิม ให้ใช้ต่อทุกวันแต่เบามือลง โค้งไหมแนบฟันเป็นรูปตัว C และไม่กระแทกไหมลงบนเหงือก ถ้าเจ็บมากหรือเลือดออกเยอะผิดปกติ ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ
ต้องใช้ไหมขัดฟันบ่อยแค่ไหน เลือดถึงจะดีขึ้น?
ADA MouthHealthy และ NHS แนะนำให้ทำความสะอาดซอกฟันวันละครั้งทุกวัน ไม่จำเป็นต้องใช้ไหมหลายรอบต่อวันหรือขัดแรงขึ้นเพื่อให้หายเร็ว เพราะอาจทำให้เหงือกระคายมากกว่าเดิม สิ่งที่ช่วยจริงคือความสม่ำเสมอ ใช้ทุกวันด้วยท่าที่ถูก และแปรงฟันวันละ 2 ครั้งควบคู่กัน
ใช้เครื่องฉีดน้ำแทนไหมขัดฟันได้ไหมถ้ากลัวเลือดออก?
เป็นทางเลือกหนึ่งที่ ADA MouthHealthy ระบุไว้ และอาจเหมาะกับคนจัดฟันหรือใส่สะพานฟัน แต่งานทบทวนของ Cochrane พบว่าเครื่องฉีดน้ำอาจลดเหงือกอักเสบได้ในระยะสั้น แต่ไม่ลดคราบพลัค ถ้าจะใช้แทนไหมควรปรึกษาทันตแพทย์ เรามีคำตอบเรื่องนี้แยกไว้อีกหน้า