กลิ่นปากเกิดจากอะไร รวมสาเหตุที่พบบ่อย

กลิ่นปากส่วนใหญ่มาจากในช่องปากจริงไหม?

Cleveland Clinic ระบุว่าสาเหตุหลักของกลิ่นปากคือการทำความสะอาดช่องปากไม่ทั่วถึง จนแบคทีเรียสะสมมากขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อปล่อยไว้นาน ปัญหาในช่องปากอื่น ๆ ก็ตามมา NHS จัดให้โรคเหงือกและฟันผุอยู่ในรายชื่อสาเหตุของกลิ่นปากด้วย ขณะที่ ADA เตือนว่ากลิ่นปากที่ไม่ยอมหาย หรือรสชาติแย่ ๆ ในปากตลอดเวลา อาจเป็นสัญญาณของโรคเหงือกที่ลุกลามแล้ว

ทีมเนื้อหา THAYA แบ่งสาเหตุออกเป็นกลุ่มตามจุดที่มักเกิด ได้แก่ ลิ้นและซอกฟัน อาหารและเครื่องดื่ม ภาวะปากแห้ง และปัญหาสุขภาพนอกช่องปาก เพื่อให้คุณสังเกตตัวเองได้ง่ายขึ้นว่ากลิ่นที่เป็นอยู่น่าจะมาจากทางไหน แล้วเลือกดูแลหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญได้ตรงจุด

ลิ้นและซอกฟันเกี่ยวข้องกับกลิ่นปากอย่างไร?

ลิ้นเป็นจุดที่หลายคนมองข้าม ผิวลิ้นไม่ได้เรียบเหมือนผิวฟัน แต่มีปุ่มเล็ก ๆ จำนวนมากที่เศษอาหารและแบคทีเรียแทรกตัวอยู่ได้ รามาธิบดีระบุว่าแบคทีเรียสะสมบนลิ้นได้มาก โดยเฉพาะบริเวณโคนลิ้นที่อยู่ลึกและแปรงไปไม่ค่อยถึง Cleveland Clinic ก็อธิบายในทำนองเดียวกันว่าแบคทีเรียและเศษสิ่งสกปรกซ่อนอยู่บนลิ้น คนที่แปรงฟันสม่ำเสมอแต่ไม่เคยทำความสะอาดลิ้นจึงยังอาจมีกลิ่นปากได้

ซอกฟันเป็นอีกแหล่งสำคัญ เศษอาหารที่ติดอยู่ระหว่างฟันกลายเป็นอาหารของแบคทีเรีย NHS จึงแนะนำให้ทำความสะอาดซอกฟันด้วยแปรงซอกฟันหรือไหมขัดฟันอย่างน้อยวันละครั้ง และทำความสะอาดลิ้นวันละครั้งด้วยที่ขูดลิ้นหรืออุปกรณ์ทำความสะอาดลิ้น สองจุดนี้มักเป็นคำตอบของคนที่สงสัยว่าทำไมแปรงฟันแล้วยังมีกลิ่น

นอกจากลิ้นและซอกฟันแล้ว ยังมีแหล่งกลิ่นอื่นที่อยู่ใกล้ ๆ กัน เช่น นิ่วทอนซิล ซึ่ง Cleveland Clinic อธิบายว่าเกิดจากเศษอาหารที่ติดอยู่ในต่อมทอนซิลแล้วแข็งตัวเป็นก้อนหินปูนเล็ก ๆ ที่มีกลิ่นเหม็นบริเวณลำคอด้านหลัง ส่วนคนที่ใส่ฟันปลอม ADA แนะนำให้ถอดฟันปลอมออกตอนกลางคืน เพราะคราบที่ติดอยู่บนฟันปลอมก็สะสมแบคทีเรียได้เช่นเดียวกับฟันจริง

อาหารและเครื่องดื่มอะไรทำให้ปากมีกลิ่น?

อาหารกลิ่นแรงเป็นสาเหตุที่ทุกคนเคยเจอ ADA ยกตัวอย่างกระเทียม หัวหอม และกาแฟ ส่วนรามาธิบดีอธิบายเพิ่มว่ากระเทียม หัวหอม และเครื่องเทศบางชนิด เมื่อถูกย่อยแล้วจะถูกขับออกทางปอดไปกับลมหายใจ นี่คือเหตุผลที่บางครั้งแปรงฟันแล้วกลิ่นก็ยังไม่หายทันที เพราะกลิ่นไม่ได้มาจากเศษอาหารที่ค้างอยู่ในปากเพียงอย่างเดียว

เครื่องดื่มแอลกอฮอล์และการสูบบุหรี่ก็มีส่วนอย่างชัดเจน รามาธิบดีระบุว่าทั้งสองอย่างทำให้ปากแห้งและทำให้กลิ่นปากมากขึ้น ADA ยังเตือนว่าบุหรี่ทำให้ประสาทรับกลิ่นแย่ลง ผู้สูบจึงอาจไม่รู้ตัวว่าลมหายใจของตัวเองมีกลิ่น การลดหรือเลิกบุหรี่จึงช่วยได้ทั้งเรื่องกลิ่นและสุขภาพเหงือก

กลิ่นจากอาหารมักเป็นกลิ่นชั่วคราว ระหว่างวัน NHS แนะนำให้เคี้ยวหมากฝรั่งหรือลูกอมชนิดไม่มีน้ำตาลหลังกินอาหารกลิ่นแรง แต่ถ้ากลิ่นยังอยู่ทั้งวันแม้ไม่ได้กินอาหารเหล่านี้ ควรกลับไปดูสาเหตุในช่องปากหรือสาเหตุอื่นในหัวข้อถัดไป

ปากแห้งทำให้กลิ่นปากแรงขึ้นไหม?

ใช่ ADA จัดให้ภาวะปากแห้งเป็นหนึ่งในสาเหตุของกลิ่นปาก และอธิบายว่าน้ำลายสำคัญเพราะทำหน้าที่ชะล้างช่องปากอยู่ตลอดเวลา เมื่อน้ำลายน้อยลง เศษอาหารและแบคทีเรียก็ค้างอยู่ในปากนานขึ้น กลิ่นจึงชัดขึ้นตามไปด้วย Cleveland Clinic ก็ระบุว่าน้ำลายช่วยชะล้างปาก และการมีน้ำลายน้อยเกินไปทำให้เกิดกลิ่นปากได้

สิ่งที่ทำให้ปากแห้งในชีวิตประจำวันมีหลายอย่าง เช่น ดื่มน้ำน้อย สูบบุหรี่ หรือดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งรามาธิบดีระบุไว้ว่าทำให้ปากแห้งและกลิ่นปากมากขึ้น ช่วงเวลาที่ปากแห้งมากที่สุดของหลายคนคือระหว่างนอนหลับ ซึ่งเป็นที่มาของกลิ่นปากตอนตื่นนอน เรื่องนี้ THAYA แยกอธิบายไว้ในคู่มือกลิ่นปากตอนเช้า

วิธีง่าย ๆ ที่ช่วยได้คือจิบน้ำเปล่าระหว่างวัน และกระตุ้นน้ำลาย ADA แนะนำให้ลองเคี้ยวหมากฝรั่งหรืออมลูกอมชนิดไม่มีน้ำตาล ถ้ารู้สึกปากแห้งแทบทุกวันโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน ควรปรึกษาทันตแพทย์หรือแพทย์ เพราะภาวะปากแห้งต่อเนื่องควรได้รับการตรวจหาสาเหตุ

กลิ่นปากแบบไหนอาจเกี่ยวกับปัญหาสุขภาพอื่น?

แม้กลิ่นปากส่วนใหญ่จะมาจากในช่องปาก แต่บางครั้งต้นเหตุอยู่ที่อื่น ADA ระบุว่าปัญหาไซนัส กรดไหลย้อน เบาหวาน และโรคตับหรือโรคไต เป็นสาเหตุของกลิ่นปากได้ NHS เพิ่มต่อมทอนซิลอักเสบและกรดไหลย้อนไว้ในรายชื่อสาเหตุ ส่วน Cleveland Clinic ก็ระบุโรคกรดไหลย้อน เบาหวาน และโรคไตหรือโรคตับเช่นกัน

รามาธิบดียกตัวอย่างว่าภาวะคีโตนในผู้ป่วยเบาหวานอาจทำให้ลมหายใจมีกลิ่นหวานคล้ายผลไม้หรือคล้ายน้ำยาล้างเล็บ อย่างไรก็ตาม ลักษณะกลิ่นเพียงอย่างเดียวไม่สามารถบอกได้ว่าเป็นโรคอะไร สิ่งที่ควรสังเกตคือกลิ่นปากที่ยังอยู่แม้ดูแลช่องปากดีแล้ว หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น เจ็บคอบ่อย หรือมีปัญหาไซนัสหรือกรดไหลย้อนที่เป็นอยู่แล้ว

ADA แนะนำว่าหากทันตแพทย์ตรวจแล้วไม่พบสาเหตุในช่องปาก ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุอื่นต่อ การไล่จากในปากออกไปข้างนอกแบบนี้ช่วยให้ไม่ต้องเดาเอง และไม่พลาดปัญหาสุขภาพที่ควรได้รับการดูแล

ควรพบทันตแพทย์เมื่อไหร่?

NHS แนะนำให้ไปพบทันตแพทย์ถ้ากลิ่นปากไม่ดีขึ้นหลังดูแลตัวเองมาแล้วไม่กี่สัปดาห์ Cleveland Clinic ก็แนะนำให้พบทันตแพทย์เมื่อมีกลิ่นปากเรื้อรัง ทันตแพทย์จะตรวจในช่องปากเพื่อหาโรคเหงือก ฟันผุ คราบบนลิ้น หรือภาวะปากแห้ง และถ้าไม่พบสาเหตุในปาก แพทย์ทั่วไปจะช่วยตรวจหาสาเหตุอื่นต่อได้

ระหว่างนี้ การดูแลพื้นฐานยังสำคัญที่สุด ได้แก่ แปรงฟัน ทำความสะอาดซอกฟันและลิ้นทุกวัน และดื่มน้ำให้พอ ขั้นตอนดูแลรายวันแบบละเอียดอ่านต่อได้ในคู่มือวิธีแก้กลิ่นปากของ THAYA

ADA ระบุว่าน้ำยาบ้วนปากทั่วไปช่วยกลบกลิ่นได้เพียงชั่วคราว ถ้าใช้สเปรย์พ่นปาก THAYA Violet Fresh หรือน้ำยาบ้วนปาก THAYA Herbal Mix Berry ให้มองเป็นตัวช่วยเพิ่มความสดชื่นระหว่างวัน ไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุ และไม่ใช้แทนการแปรงฟันหรือการทำความสะอาดซอกฟัน ใช้ตามวิธีบนฉลาก ผลิตภัณฑ์มีจำหน่ายที่ THAYA Official Store บน Shopee

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• กลิ่นปากส่วนใหญ่มาจากแบคทีเรียในช่องปาก โดยเฉพาะบนโคนลิ้นและในซอกฟัน
• อาหารกลิ่นแรง บุหรี่ แอลกอฮอล์ และปากแห้ง ทำให้กลิ่นชัดขึ้น
• ไซนัส กรดไหลย้อน เบาหวาน โรคตับหรือไต เป็นสาเหตุนอกช่องปากที่พบได้
• ดูแลเองแล้วไม่ดีขึ้นในไม่กี่สัปดาห์ ควรพบทันตแพทย์