การแปรงฟันทำความสะอาดผิวฟันได้ดี แต่แหล่งกลิ่นปากหลายจุดอยู่นอกผิวฟัน รามาธิบดีอธิบายว่ากลิ่นปากส่วนใหญ่มาจากแบคทีเรียที่ย่อยสลายเศษอาหาร และแบคทีเรียสะสมบนลิ้นได้มาก โดยเฉพาะโคนลิ้น ส่วนซอกฟันก็เป็นที่ที่แปรงสีฟันเข้าไม่ถึง NHS จึงแนะนำให้ทำความสะอาดลิ้นและซอกฟันวันละครั้งควบคู่กับการแปรงฟัน ถ้าทำครบแล้วกลิ่นยังอยู่ ต้นเหตุอาจเป็นอาหาร ปากแห้ง หรือปัญหาในช่องปากที่ต้องให้ทันตแพทย์ตรวจ
จุดไหนบ้างที่แปรงฟันแล้วยังไม่สะอาด?
จุดแรกคือลิ้น ผิวลิ้นไม่เรียบเหมือนผิวฟัน เศษอาหารและแบคทีเรียแทรกตัวอยู่ได้ง่าย รามาธิบดีระบุว่าแบคทีเรียสะสมบนลิ้นมาก โดยเฉพาะบริเวณโคนลิ้นที่อยู่ลึกเข้าไป หลายคนแปรงฟันอย่างตั้งใจทุกเช้าเย็นแต่ไม่เคยแตะลิ้นเลย กลิ่นจึงยังอยู่แม้ฟันจะสะอาดแล้ว NHS แนะนำให้ทำความสะอาดลิ้นวันละครั้งด้วยที่ขูดลิ้นหรืออุปกรณ์ทำความสะอาดลิ้น โดยกวาดจากด้านในออกมาด้านหน้าเบา ๆ ไม่ต้องกดแรง
จุดที่สองคือซอกฟันและขอบเหงือก ขนแปรงเข้าไปในช่องแคบระหว่างฟันได้ไม่ทั่ว เศษอาหารที่ค้างอยู่ตรงนั้นจึงกลายเป็นอาหารของแบคทีเรียต่อไป NHS แนะนำให้ใช้แปรงซอกฟันหรือไหมขัดฟันอย่างน้อยวันละครั้ง ส่วนการแปรงฟันเองก็ควรแปรงให้ถึงแนวขอบเหงือกด้วย รามาธิบดียังแนะนำให้เปลี่ยนแปรงสีฟันทุก 3 เดือน ถ้าใช้แปรงสีฟัน THAYA Extra Soft ซึ่งมาเป็นแพ็ก 6 ชิ้น ก็ใช้ได้ตามปกติ โดยตรวจสอบรายละเอียดบนฉลากก่อนใช้
ถ้าทำความสะอาดครบแล้ว กลิ่นยังมาจากไหนได้อีก?
กลิ่นบางประเภทไม่ได้อยู่ในปากตั้งแต่แรก รามาธิบดีอธิบายว่ากระเทียม หัวหอม และเครื่องเทศบางชนิด เมื่อย่อยแล้วจะถูกขับออกทางปอดไปกับลมหายใจ การแปรงฟันจึงช่วยได้ไม่มาก การสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์ก็ทำให้ปากแห้งและกลิ่นปากมากขึ้น ส่วน NHS ระบุสาเหตุอื่นของกลิ่นปากไว้ เช่น ภาวะปากแห้ง โรคเหงือก ฟันผุ ต่อมทอนซิลอักเสบ และกรดไหลย้อน ซึ่งการแปรงฟันอย่างเดียวแก้ไม่ได้
อีกสาเหตุที่คนมักนึกไม่ถึงคือนิ่วทอนซิล คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ระบุว่ากลิ่นปากเรื้อรังทั้งที่ดูแลช่องปากดีอาจเป็นสัญญาณของนิ่วทอนซิล ซึ่งเป็นก้อนเศษอาหาร เซลล์ และจุลินทรีย์ที่สะสมในร่องต่อมทอนซิล และไม่ควรแคะหรือเขี่ยออกเองด้วยของแหลม THAYA แยกอธิบายเรื่องนิ่วทอนซิลและกรดไหลย้อนไว้ในหน้าคำถามเฉพาะ ถ้าสงสัยว่าตัวเองเข้าข่ายกลุ่มไหน อ่านต่อได้ที่หน้านั้น
เมื่อไหร่ควรไปพบทันตแพทย์?
ลองปรับการดูแลให้ครบก่อน คือแปรงฟันวันละ 2 ครั้ง ทำความสะอาดลิ้นและซอกฟันวันละครั้ง และจิบน้ำระหว่างวันให้ปากไม่แห้ง ถ้าทำต่อเนื่องแล้วกลิ่นยังไม่ดีขึ้น NHS แนะนำให้ไปพบทันตแพทย์เมื่อกลิ่นปากไม่ดีขึ้นหลังดูแลตัวเองมาไม่กี่สัปดาห์ ทันตแพทย์จะตรวจหาโรคเหงือก ฟันผุ คราบหินปูน หรือจุดที่เราทำความสะอาดเองไม่ถึง
ควรไปพบเร็วขึ้นถ้ามีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น เลือดออกตามไรฟัน เหงือกบวม หรือเจ็บคอบ่อย ระหว่างรอพบทันตแพทย์ ไม่ควรพยายามแก้ด้วยการแปรงแรงขึ้นหรือแปรงถี่ขึ้น เพราะไม่ได้ช่วยแก้ที่ต้นเหตุ และถ้าอยากรู้ว่าจะเริ่มจากทันตแพทย์หรือแพทย์ทั่วไป ดูได้ในหน้ากลิ่นปากเรื้อรังควรไปหาหมออะไร
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
แปรงลิ้นด้วยแปรงสีฟันแทนที่ขูดลิ้นได้ไหม?
ได้ ถ้าไม่มีที่ขูดลิ้น ใช้แปรงสีฟันขนนุ่มปัดลิ้นจากด้านในออกมาด้านหน้าเบา ๆ ก็ได้ สิ่งสำคัญคือทำทุกวันและไปให้ถึงโคนลิ้นเท่าที่ไม่ทำให้อยากอาเจียน ไม่ต้องขัดแรงจนลิ้นเจ็บ เพราะเป้าหมายคือเอาคราบออก ไม่ใช่ขัดผิวลิ้น
แปรงฟันบ่อยขึ้นจะช่วยให้กลิ่นปากหายไหม?
ไม่จำเป็น การแปรงฟันวันละ 2 ครั้งอย่างทั่วถึงร่วมกับทำความสะอาดลิ้นและซอกฟัน ได้ผลมากกว่าการแปรงถี่ขึ้นแต่ข้ามจุดเดิม ส่วนการแปรงแรงเกินไปก็ไม่ได้ช่วยให้สะอาดขึ้น และถ้ากลิ่นมาจากอาหารหรือสาเหตุนอกช่องปาก การแปรงเพิ่มก็ช่วยได้น้อย
กลิ่นปากหลังแปรงฟันตอนเช้า ถือว่าผิดปกติไหม?
ถ้าแปรงฟันและทำความสะอาดลิ้นแล้วกลิ่นลดลงชัดเจน ถือเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้าแปรงฟันตอนเช้าครบทุกขั้นแล้วกลิ่นยังอยู่ทั้งวันติดต่อกันหลายสัปดาห์ ควรให้ทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุ เรื่องกลิ่นตอนตื่นนอนโดยเฉพาะ อ่านเพิ่มได้ในคู่มือกลิ่นปากตอนเช้าของ THAYA
