สาเหตุหลักคือภาวะคีโตซิส Cleveland Clinic อธิบายว่าภาวะนี้มักเกิดเมื่ออดอาหารหรือกินอาหารคาร์โบไฮเดรตต่ำ และระบุว่ากลิ่นปากหรือที่เรียกกันว่า keto breath เป็นหนึ่งในอาการที่พบได้ Healthline อธิบายว่าเมื่อร่างกายเผาผลาญไขมันเป็นพลังงาน จะปล่อยคีโตนรวมถึงอะซีโตนออกมาทางลมหายใจ กลิ่นจึงไม่ได้มาจากฟันสกปรกเพียงอย่างเดียว และมักลดลงเองเมื่อร่างกายปรับตัว ข้อยกเว้นสำคัญคือผู้ที่เป็นเบาหวาน ซึ่งต้องแยกให้ออกจากภาวะที่อันตรายกว่า
ทำไมอดอาหารหรือกินคีโตแล้วลมหายใจเปลี่ยนกลิ่น?
ปกติร่างกายใช้คาร์โบไฮเดรตเป็นพลังงานหลัก เมื่อกินแป้งน้อยมากหรือไม่ได้กินอาหารเป็นเวลานาน ร่างกายจะหันไปเผาผลาญไขมันแทน และได้สารที่เรียกว่าคีโตนออกมา Healthline ระบุว่าคีโตนโดยทั่วไปไม่เป็นอันตราย แต่อะซีโตนซึ่งเป็นคีโตนชนิดหนึ่งถูกขับออกทางลมหายใจ กลิ่นจึงอาจคล้ายผลไม้ หรือคล้ายน้ำยาล้างเล็บ บางคนยังรู้สึกว่ามีรสโลหะในปากด้วย
Healthline ยังระบุว่าการกินโปรตีนมากเกินไปอาจทำให้กลิ่นแย่ลง เพราะการย่อยโปรตีนทำให้เกิดแอมโมเนีย คนที่ลดแป้งแล้วหันไปกินเนื้อสัตว์ปริมาณมากจึงอาจได้กลิ่นสองแบบซ้อนกัน ส่วนช่วงอดอาหาร ถ้าดื่มน้ำน้อยลงไปด้วย ก็ควรรู้ว่า Cleveland Clinic ระบุว่าภาวะขาดน้ำเป็นอาการหนึ่งที่พบได้ในภาวะคีโตซิส ปากที่แห้งกว่าปกติจึงอาจทำให้กลิ่นชัดขึ้นอีก
กลิ่นแบบนี้จะหายเองไหม ระหว่างนี้ทำอะไรได้บ้าง?
ในคนทั่วไปที่ไม่ได้เป็นเบาหวาน Healthline ระบุว่า keto breath เป็นอาการชั่วคราว อาจเริ่มสังเกตได้ภายในไม่กี่วันถึงหนึ่งสัปดาห์หลังเริ่มลดแป้ง และกลิ่นจะค่อย ๆ ลดลงเมื่อร่างกายปรับตัวได้ ซึ่งอาจใช้เวลาราวสองสามสัปดาห์ ระหว่างนี้ไม่จำเป็นต้องเลิกแผนการกินทันทีเพียงเพราะกลิ่นปาก
สิ่งที่ช่วยได้คือดื่มน้ำให้พอ Healthline ระบุว่าการดื่มน้ำช่วยให้ร่างกายขับคีโตนออกทางปัสสาวะ ส่วนหมากฝรั่งหรือลูกอมไม่มีน้ำตาลช่วยได้ แต่บางชนิดมีคาร์โบไฮเดรต คนที่คุมคีโตอย่างเข้มงวดจึงควรอ่านฉลากก่อน การแปรงฟัน ทำความสะอาดลิ้น และใช้ไหมขัดฟันอาจไม่ทำให้กลิ่นจากคีโตนหายหมด เพราะกลิ่นมาจากในร่างกาย แต่ช่วยลดกลิ่นที่มาจากช่องปากซ้อนเข้ามาได้ บางคนเลือกเพิ่มคาร์โบไฮเดรตเล็กน้อย ซึ่งควรคุยกับแพทย์หรือนักโภชนาการถ้ามีโรคประจำตัว
กลิ่นแบบไหนที่ไม่ควรรอให้หายเอง?
กลิ่นคล้ายผลไม้หรือน้ำยาล้างเล็บไม่ได้มาจากการกินคีโตเสมอไป รามาธิบดีระบุว่าภาวะคีโตนในผู้ป่วยเบาหวานก็ทำให้ลมหายใจมีกลิ่นแบบนี้ได้ Cleveland Clinic อธิบายว่าในภาวะคีโตซิส มีคีโตนในเลือดแต่ไม่มากจนเลือดเป็นกรด ต่างจากภาวะเลือดเป็นกรดจากคีโตนในผู้ป่วยเบาหวาน ซึ่งเกิดเมื่อมีคีโตนมากจนเลือดเป็นกรด มักเกิดจากการขาดอินซูลิน และเป็นภาวะอันตรายถึงชีวิตที่ต้องรักษาทันที
ดังนั้นถ้าคุณเป็นเบาหวาน หรือไม่ได้อดอาหารหรือกินคีโตแต่ลมหายใจมีกลิ่นแบบนี้ โดยเฉพาะเมื่อมีอาการไม่สบายร่วมด้วย ควรพบแพทย์โดยเร็ว ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นแค่กลิ่นจากอาหาร ส่วนคนที่กลับมากินตามปกติแล้วกลิ่นปากยังอยู่ต่อเนื่อง ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้มองหาสาเหตุในช่องปาก ซึ่งอ่านต่อได้ในคู่มือกลิ่นปากเกิดจากอะไร
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
Intermittent fasting ทำให้มีกลิ่นปากได้ไหม?
ได้ Cleveland Clinic ระบุว่าการอดอาหารเป็นหนึ่งในภาวะที่ทำให้ร่างกายเข้าสู่คีโตซิส และกลิ่นปากเป็นอาการหนึ่งของภาวะนี้ ถ้าช่วงอดอาหารดื่มน้ำน้อยลงด้วย ปากก็จะแห้งกว่าเดิม การจิบน้ำเปล่าระหว่างช่วงอด และดูแลช่องปากให้สะอาด จึงช่วยลดกลิ่นที่ซ้อนเข้ามาจากปากแห้งได้
พ่นสเปรย์หรือใช้น้ำยาบ้วนปากช่วยกลิ่นคีโตได้ไหม?
ช่วยกลบกลิ่นได้ชั่วคราว แต่ไม่ได้หยุดคีโตนที่ร่างกายขับออกมาทางลมหายใจ กลิ่นจึงกลับมาได้เรื่อย ๆ ตราบที่ยังอยู่ในภาวะคีโตซิส สิ่งที่ช่วยได้ตรงกว่าคือดื่มน้ำให้พอ ไม่กินโปรตีนมากเกินไป และรอให้ร่างกายปรับตัว
ใช้กลิ่นปากบอกได้ไหมว่าเข้าคีโตซิสแล้ว?
ใช้เป็นข้อสังเกตคร่าว ๆ ได้ แต่ไม่ควรใช้ยืนยัน เพราะกลิ่นปากมีหลายสาเหตุ และกลิ่นคล้ายผลไม้ก็พบได้ในภาวะคีโตนของผู้ป่วยเบาหวาน Healthline ระบุว่ามีเครื่องวัดคีโตนจากลมหายใจที่ใช้ติดตามระดับคีโตนได้ ส่วนผู้ที่มีโรคประจำตัวควรวางแผนการกินร่วมกับแพทย์