กลิ่นปากตอนเช้า ทำไมเกิด และรับมืออย่างไร

ทำไมตื่นนอนแล้วมีกลิ่นปาก?

แหล่งกลิ่นสำคัญอีกจุดคือลิ้น คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ อธิบายว่าคราบขาวบนลิ้นคือเศษอาหาร แบคทีเรีย และเซลล์ที่ตายแล้วติดอยู่ระหว่างปุ่มลิ้น และคราบนี้ทำให้เกิดกลิ่นปากผ่านสารประกอบซัลเฟอร์ที่ระเหยได้ ช่วงกลางคืนที่ปากแห้ง คราบบนลิ้นจึงยิ่งเป็นแหล่งกลิ่นที่ชัดเจน

บางปัจจัยทำให้กลิ่นตอนเช้าแรงกว่าปกติ Cleveland Clinic ระบุว่ายาบางชนิด การสูบบุหรี่ และภาวะปากแห้งเรื้อรัง ทำให้น้ำลายน้อยลงและแบคทีเรียเติบโตมากขึ้น การกินกระเทียมหรือหัวหอมในมื้อเย็นก็ทำให้ตื่นมามีกลิ่นได้ ส่วนกรดไหลย้อนที่ทำให้กรดจากกระเพาะขึ้นมาถึงปาก ก็เพิ่มกลิ่นได้เช่นกัน

การนอนอ้าปากหรือกรนเกี่ยวข้องไหม?

เกี่ยวข้อง Cleveland Clinic อธิบายว่าการหายใจทางปากอาจเป็นเหตุผลที่ทำให้ตื่นมาปากแห้งและมีน้ำลายเปื้อนหมอน และทำให้กลิ่นปากตอนเช้าแรงขึ้นได้ คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ก็ระบุว่าการหายใจทางปากเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้เกิดคราบบนลิ้น

คนที่หายใจทางปากตอนนอนมักมีเหตุจากจมูก Cleveland Clinic ยกตัวอย่างภูมิแพ้ หวัด หรือไซนัสอักเสบเรื้อรังที่ทำให้จมูกตัน และผนังกั้นช่องจมูกคดที่ไปขวางทางเดินหายใจ สำหรับเด็ก ถ้านอนกระสับกระส่ายหรือกรน อาจกำลังหายใจทางจมูกได้ไม่สะดวก

ถ้าคุณหรือคนนอนข้าง ๆ สังเกตว่านอนอ้าปากเป็นประจำ กรนบ่อย หรือตื่นมาปากแห้งแทบทุกเช้า Cleveland Clinic แนะนำให้คุยกับบุคลากรทางการแพทย์ เพราะการหาสาเหตุที่จมูกหรือทางเดินหายใจอาจช่วยได้ตรงจุดกว่าการพยายามกลบกลิ่นตอนเช้า รายละเอียดเรื่องนอนอ้าปากกับกลิ่นปาก THAYA แยกตอบไว้ในหน้าคำถามเฉพาะ

แปรงฟันก่อนนอนช่วยลดกลิ่นปากตอนเช้าได้ไหม?

ช่วยได้ แม้จะไม่ทำให้กลิ่นตอนเช้าหายไปทั้งหมด เพราะน้ำลายที่ลดลงตอนกลางคืนเป็นเรื่องธรรมชาติ แต่การลดเศษอาหารและแบคทีเรียก่อนนอนช่วยลดแหล่งกลิ่นได้ Cleveland Clinic แนะนำให้แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง โดยเฉพาะก่อนนอน ใช้ไหมขัดฟันทุกวันเพื่อเอาเศษอาหารที่ติดอยู่ออก และทำความสะอาดลิ้นสั้น ๆ ก่อนนอน เพราะแบคทีเรียชอบซ่อนอยู่บนลิ้น

NHS แนะนำให้แปรงฟันประมาณ 2 นาที วันละ 2 ครั้ง โดยหนึ่งในนั้นคือก่อนเข้านอน หลังแปรงให้บ้วนฟองยาสีฟันทิ้งแต่ไม่ต้องบ้วนน้ำตามทันที เพราะจะชะฟลูออไรด์ออก สำหรับลิ้น คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ แนะนำให้ใช้แปรงขนนุ่มหรือที่ขูดลิ้น กวาดจากโคนลิ้นออกมาด้านหน้าเบา ๆ ประมาณ 4-5 ครั้ง ทุกวัน

ถ้าอยากใช้น้ำยาบ้วนปากก่อนนอน Cleveland Clinic แนะนำชนิดไม่มีแอลกอฮอล์ เพื่อไม่ให้ปากแห้งลงไปอีก การดื่มน้ำให้เพียงพอระหว่างวันก็ช่วยลดภาวะปากแห้งได้

ถ้าคุณใช้แปรงสีฟัน THAYA Extra Soft (แพ็ก 6 ชิ้น) และยาสีฟัน THAYA Violet Whitening & Herbal Mix Berry ซึ่งเป็นยาสีฟันสมุนไพรกลิ่นมิกซ์เบอร์รี บนแพ็กระบุฟลูออไรด์ 1500 ppm ขนาด 50 กรัม ก็ใช้ในขั้นแปรงฟันก่อนนอนได้ตามปกติ โดยตรวจสอบวิธีใช้บนฉลาก ทั้งนี้ไม่มีผลิตภัณฑ์ใดทำให้ตื่นมาไม่มีกลิ่นเลย สิ่งที่ช่วยจริงคือความสม่ำเสมอของการทำความสะอาดฟัน ซอกฟัน และลิ้น

หลังตื่นนอนควรทำอะไรเป็นอย่างแรก?

Cleveland Clinic แนะนำให้ดื่มน้ำเป็นอย่างแรกหลังตื่นนอน เพื่อช่วยชะล้างแบคทีเรียและทำให้ปากชุ่มชื้นขึ้นหลังจากแห้งมาทั้งคืน การจิบน้ำก่อนทำอย่างอื่นเป็นวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยให้ปากรู้สึกสบายขึ้น

จากนั้นแปรงฟันตอนเช้าด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ ตามคำแนะนำของ NHS ที่ให้แปรงวันละ 2 ครั้ง และใช้เวลาไม่กี่วินาทีทำความสะอาดลิ้นด้วย เพราะคราบที่สะสมบนลิ้นตลอดคืนเป็นแหล่งกลิ่นสำคัญ ถ้าใช้น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ NHS แนะนำให้ใช้ในเวลาอื่นที่ไม่ใช่ทันทีหลังแปรงฟัน เช่น หลังมื้อกลางวัน

ข้อสังเกตคือ กลิ่นปากตอนเช้าแบบทั่วไปมักดีขึ้นหลังจากดื่มน้ำ แปรงฟัน และทำความสะอาดลิ้นแล้ว ถ้ากลิ่นยังอยู่หลังจากทำทุกขั้นตอนแล้ว ให้ดูหัวข้อถัดไป

กลิ่นปากตอนเช้าแบบไหนที่ไม่ปกติ?

กลิ่นปากตอนเช้าที่ควรสนใจเป็นพิเศษคือกลิ่นที่ไม่ดีขึ้นแม้แปรงฟัน ใช้ไหมขัดฟัน และดื่มน้ำแล้ว หรือกลิ่นที่ยังอยู่ต่อเนื่องไปทั้งวัน Cleveland Clinic แนะนำว่าถ้าการแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันยังไม่พอ ควรไปพบทันตแพทย์ และถ้าทำทุกอย่างถูกต้องแล้วแต่ลมหายใจยังไม่สดชื่น ก็ไม่ควรมองข้าม

Cleveland Clinic ระบุว่าโรคเบาหวาน โรคตับ และโรคไต ทำให้กลิ่นลมหายใจแย่ลงได้ ส่วนปัญหาไซนัส คัดจมูก หรือน้ำมูกไหลลงคอ ทำให้ปากแห้งและกลิ่นแรงขึ้น อย่างไรก็ตาม กลิ่นอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าเป็นโรคอะไร จึงควรเริ่มจากให้ทันตแพทย์ตรวจในช่องปาก แล้วพบแพทย์ต่อหากได้รับคำแนะนำ

อีกกลุ่มที่ควรปรึกษาแพทย์คือคนที่ตื่นมาปากแห้งมากทุกเช้า นอนอ้าปากหรือกรนเป็นประจำ เพราะต้นเหตุอาจอยู่ที่การหายใจขณะหลับ ถ้าอยากเข้าใจสาเหตุของกลิ่นปากที่เป็นทั้งวันอย่างละเอียด อ่านต่อได้ในคู่มือสาเหตุกลิ่นปากของ THAYA

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• กลิ่นปากตอนเช้าเป็นเรื่องปกติ เกิดจากน้ำลายลดลงระหว่างนอน
• นอนอ้าปากทำให้ปากแห้งและกลิ่นตอนเช้าแรงขึ้น
• แปรงฟัน ใช้ไหมขัดฟัน และทำความสะอาดลิ้นก่อนนอน ช่วยลดแหล่งกลิ่น
• ตื่นมาดื่มน้ำก่อน ถ้ากลิ่นยังอยู่ทั้งวันควรพบทันตแพทย์