แปรงหลักควรเป็นแปรงขนนุ่ม ปลายขนมน และหัวแปรงขนาดพอดีปาก เพราะต้องแปรงรอบเบร็กเก็ตซึ่งมีมุมซอกเยอะ และขนนุ่มช่วยลดการขูดถลอกของเหงือก ที่สำคัญกว่าตัวแปรงคือ คนจัดฟันใช้แปรงด้ามเดียวไม่พอ ต้องมีแปรงซอกฟันหรือแปรงกระจุกเดียวช่วยเก็บคราบใต้ลวดและรอบเบร็กเก็ตด้วย
แปรงหลักสำหรับคนจัดฟันควรมีลักษณะอย่างไร?
ADA แนะนำแปรงขนนุ่มสำหรับคนทั่วไปเพื่อลดการขูดถลอกของเหงือก ข้อนี้ยิ่งสำคัญกับคนจัดฟัน เพราะต้องแปรงวนรอบเบร็กเก็ตหลายรอบในแต่ละซี่ คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำให้เลือกแปรงขนไนลอนชนิดนุ่ม ปลายขนมน และหน้าตัดขนแปรงเรียบ ซึ่งช่วยให้แปรงชิดขอบเหงือกได้โดยไม่ต้องกดแรง
เรื่องขนาด ให้เลือกหัวแปรงที่เล็กพอจะเอียงเข้าไปแปรงด้านบนและด้านล่างของเบร็กเก็ตได้ และเข้าถึงฟันกรามซี่ในสุดได้โดยไม่ต้องอ้าปากกว้างจนเมื่อย แปรงหัวใหญ่มักแปรงโดนแค่ผิวหน้าเบร็กเก็ต แต่ข้ามร่องระหว่างเบร็กเก็ตกับเหงือก ซึ่งเป็นจุดที่คราบสะสมง่าย
ADA แนะนำให้เปลี่ยนแปรงทุก 3-4 เดือน หรือเร็วกว่านั้นเมื่อขนแปรงบาน คนจัดฟันที่แปรงรอบลวดและเบร็กเก็ตทุกวันจึงควรหมั่นดูสภาพขนแปรง ถ้าขนแปรงบานออกด้านข้างแล้วก็ถึงเวลาเปลี่ยน ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์ THAYA อย่างแปรงสีฟัน THAYA Extra Soft ที่มาเป็นแพ็ก 6 ชิ้น ให้ตรวจสอบรายละเอียดบนฉลาก และเปลี่ยนตามรอบเช่นเดียวกับแปรงทั่วไป
แปรงไฟฟ้ากับแปรงธรรมดา คนจัดฟันควรเลือกแบบไหน?
ADA ระบุว่าทั้งแปรงธรรมดาและแปรงไฟฟ้าขจัดคราบพลัคได้ และแปรงไฟฟ้าอาจช่วยคนที่ใส่เครื่องมือจัดฟันได้ ส่วนคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่าแปรงทั้งสองแบบทำความสะอาดได้ดีพอกันถ้าใช้อย่างถูกวิธี แผ่นพับของ NHS สำหรับผู้จัดฟันก็แนะนำให้ใช้แปรงไฟฟ้าหรือแปรงธรรมดาได้ทั้งคู่
ดังนั้นไม่จำเป็นต้องซื้อแปรงไฟฟ้าเพียงเพราะเริ่มจัดฟัน ถ้าแปรงธรรมดาแล้วยังเห็นคราบเหลือรอบเบร็กเก็ต หรือรู้ตัวว่าแปรงเร็วและไม่ทั่ว แปรงไฟฟ้าอาจช่วยให้แปรงได้สม่ำเสมอขึ้น แต่ไม่ว่าใช้แบบไหน ยังต้องค่อย ๆ ไล่แปรงทีละซี่ ทั้งด้านบนและด้านล่างของเบร็กเก็ต ขั้นตอนแปรงรอบเบร็กเก็ตแบบละเอียดอยู่ในบทความหลักเรื่องการดูแลฟันระหว่างจัดฟันของ THAYA
นอกจากแปรงหลัก ต้องมีแปรงเสริมอะไรอีก?
แปรงเสริมที่ควรมีคือแปรงซอกฟันหรือแปรงกระจุกเดียว (single-tufted brush) แผ่นพับของ NHS แนะนำให้ใช้แปรงเหล่านี้ทำความสะอาดรอบเบร็กเก็ตและใต้ลวดวันละสองครั้ง เพื่อเก็บเศษอาหารและคราบพลัคที่แปรงหลักเข้าไม่ถึง และให้เปลี่ยนเมื่อขนแปรงเริ่มสึก
คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่าแปรงซอกฟันเหมาะกับคนที่มีช่องว่างระหว่างฟัน ใส่เครื่องมือจัดฟัน สะพานฟัน หรือรากฟันเทียม และแนะนำให้เลือกขนาดใหญ่กว่าช่องเล็กน้อย ถ้าแปรงฝืดหรือต้องดันแรง แปลว่าขนาดใหญ่เกินไป ถ้าหลวมจนไม่สัมผัสผิวฟัน แปลว่าเล็กเกินไป วิธีเลือกไซซ์แบบละเอียดอ่านต่อได้ในบทความถาม-ตอบเรื่องขนาดแปรงซอกฟัน
ถ้าแปรงครบทุกวันแล้วยังเลือดออกตามไรฟันต่อเนื่อง หรือเห็นจุดขาวขุ่นรอบเบร็กเก็ต ควรบอกทันตแพทย์จัดฟันในนัดครั้งถัดไป หรือนัดตรวจก่อนถ้ามีอาการปวด
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
แปรงสีฟันสำหรับจัดฟันที่ขนเป็นร่องตัว V จำเป็นไหม?
ไม่จำเป็นเสมอไป แหล่งอ้างอิงที่ THAYA ใช้เน้นเรื่องขนนุ่ม ปลายขนมน หัวแปรงพอดีปาก และการแปรงให้ทั่ว มากกว่ารูปทรงขนแปรงแบบใดแบบหนึ่ง ถ้าแปรงธรรมดาขนนุ่มแล้วเก็บคราบรอบเบร็กเก็ตได้ดี ก็ใช้ต่อได้ แล้วเสริมด้วยแปรงซอกฟันหรือแปรงกระจุกเดียว
คนจัดฟันควรเปลี่ยนแปรงสีฟันบ่อยแค่ไหน?
ADA แนะนำให้เปลี่ยนแปรงทุก 3-4 เดือน หรือเร็วกว่านั้นเมื่อขนแปรงบาน คนจัดฟันแปรงผ่านลวดและเบร็กเก็ตทุกวัน จึงควรดูสภาพขนแปรงเป็นประจำ ไม่ต้องรอให้ครบรอบ ถ้าขนแปรงบานหรือเสียทรงก็เปลี่ยนได้เลย
จัดฟันใช้ไหมขัดฟันธรรมดาได้ไหม?
ใช้ได้ แต่ต้องร้อยไหมลอดใต้ลวดก่อน ซึ่งทำได้ยากกว่าปกติ หลายคนจึงใช้แปรงซอกฟันหรือแปรงกระจุกเดียวช่วย ตามที่แผ่นพับของ NHS แนะนำให้ทำความสะอาดรอบเบร็กเก็ตวันละสองครั้ง เลือกแบบที่ทำได้ทุกวัน และถามทันตแพทย์จัดฟันว่าแบบไหนเหมาะกับคุณ
