หัวใจคือทำความสะอาดทุกวัน ด้วยวิธีที่ไม่ทำให้ผิวรีเทนเนอร์เป็นรอย American Association of Orthodontists (AAO) แนะนำให้ล้างด้วยน้ำอุ่นทุกครั้งที่ถอดออก แปรงด้วยแปรงสีฟันอันแยกกับน้ำยาล้างจานทุกวัน และเลี่ยงยาสีฟันกับน้ำร้อน กลิ่นเหม็นส่วนใหญ่มาจากคราบและเชื้อโรคที่ค้างอยู่ ซึ่งมักเกิดจากการเก็บตอนยังเปียก กล่องเก็บที่ไม่สะอาด หรือรีเทนเนอร์ที่เริ่มมีรอยร้าว
ทำไมรีเทนเนอร์ถึงมีกลิ่นเหม็น?
รีเทนเนอร์แนบอยู่กับฟันหลายชั่วโมงต่อวัน น้ำลาย คราบพลัค และเศษอาหารจึงติดอยู่บนผิวได้ง่าย ถ้าล้างแค่น้ำเปล่าผ่าน ๆ คราบบาง ๆ จะค่อย ๆ สะสมจนเกิดกลิ่น AAO ระบุว่าถ้ารีเทนเนอร์ไม่แห้งดีพอ หรือมีรอยร้าวเล็ก ๆ เชื้อโรคจะค้างอยู่ได้แม้ทำความสะอาดแล้ว และกล่องเก็บที่เก่าหรือสกปรกก็เป็นที่สะสมเชื้อโรค ทำให้ล้างรีเทนเนอร์สะอาดแค่ไหนก็กลับมาเหม็นได้อีก
อีกเรื่องที่มักถูกมองข้ามคือความสะอาดของฟันเอง ถ้าใส่รีเทนเนอร์กลับเข้าไปหลังกินอาหารโดยยังไม่ได้แปรงฟันหรือบ้วนปาก เศษอาหารจะถูกขังไว้ใต้รีเทนเนอร์ ทั้งกับฟันและตัวรีเทนเนอร์ จึงควรทำความสะอาดฟันก่อนใส่กลับทุกครั้ง
ขั้นตอนล้างรีเทนเนอร์ประจำวันทำอย่างไร?
ทุกครั้งที่ถอดรีเทนเนอร์ออก ให้ล้างด้วยน้ำอุ่นทันที ก่อนที่น้ำลายและคราบจะแห้งติด AAO แนะนำน้ำอุ่น ไม่ใช่น้ำร้อน เพราะความร้อนสูงอาจทำให้รีเทนเนอร์พลาสติกบิดหรือเสียรูป ซึ่งทำให้ใส่ไม่พอดีอีกต่อไป จึงไม่ควรลวกน้ำเดือดหรือล้างด้วยน้ำร้อนจัดเพื่อฆ่าเชื้อ
วันละครั้ง ให้แปรงรีเทนเนอร์ด้วยแปรงสีฟันอันที่ใช้เฉพาะกับรีเทนเนอร์ ร่วมกับน้ำยาล้างจาน แปรงเบา ๆ ให้ทั่วทั้งด้านนอกและด้านในที่สัมผัสฟัน AAO แนะนำให้เลี่ยงยาสีฟัน เพราะยาสีฟันหลายชนิดมีผงขัดหรือเบกกิ้งโซดา ซึ่งอาจทิ้งรอยขีดข่วนเล็ก ๆ บนผิวรีเทนเนอร์ จนเกิดคราบหรือเชื้อโรคสะสมได้
สำหรับการแช่ทำความสะอาด AAO แนะนำให้ใช้เม็ดหรือน้ำยาทำความสะอาดรีเทนเนอร์สัปดาห์ละครั้ง ครั้งละประมาณ 10-20 นาที และกล่าวถึงการแช่ในไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์เจือจางด้วย แต่รีเทนเนอร์มีหลายชนิดและวัสดุต่างกัน ก่อนแช่ด้วยสารใดก็ตาม ควรถามทันตแพทย์จัดฟันก่อน และทำตามฉลากของผลิตภัณฑ์
เก็บรีเทนเนอร์อย่างไรไม่ให้กลิ่นกลับมา?
หลังล้างเสร็จ ปล่อยให้รีเทนเนอร์แห้งก่อนเก็บใส่กล่อง และล้างกล่องเก็บเป็นประจำด้วยน้ำสบู่ แล้วผึ่งให้แห้ง ถ้ากล่องเก่า มีคราบ หรือมีกลิ่นแม้ล้างแล้ว ควรเปลี่ยนใหม่ อย่าห่อรีเทนเนอร์ด้วยกระดาษทิชชูระหว่างกินข้าว เพราะมักถูกทิ้งไปโดยไม่ตั้งใจ
NHS ระบุว่าหลังถอดเครื่องมือจัดฟัน ต้องใส่รีเทนเนอร์เพื่อไม่ให้ฟันเคลื่อนกลับ และระยะเวลาที่ต้องใส่จะเป็นไปตามที่ทันตแพทย์จัดฟันบอก การดูแลให้รีเทนเนอร์สะอาดจึงเป็นเรื่องระยะยาว ถ้าทำครบทุกขั้นแล้วยังมีกลิ่น เห็นรอยร้าว หรือใส่แล้วไม่พอดีเหมือนเดิม ควรนำไปให้ทันตแพทย์จัดฟันตรวจ เพราะอาจต้องซ่อมหรือทำชิ้นใหม่
ส่วนรีเทนเนอร์แบบติดแน่นด้านในฟันซึ่งถอดไม่ได้ ให้ดูแลด้วยการแปรงฟันให้ทั่วและทำความสะอาดซอกฟันรอบลวดทุกวัน วิธีเลือกแปรงสำหรับคนจัดฟันอ่านต่อได้ในบทความถาม-ตอบของ THAYA
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ล้างรีเทนเนอร์ด้วยยาสีฟันได้ไหม?
ไม่แนะนำ AAO ระบุว่ายาสีฟันหลายชนิดมีเบกกิ้งโซดาหรือผงขัด ซึ่งอาจทิ้งรอยขีดข่วนบนผิวรีเทนเนอร์ จนคราบและเชื้อโรคสะสมได้ง่ายขึ้น ให้ใช้น้ำยาล้างจานกับแปรงอันแยก หรือผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดรีเทนเนอร์โดยเฉพาะแทน แล้วล้างน้ำอุ่นให้สะอาดก่อนใส่
ลวกรีเทนเนอร์ด้วยน้ำร้อนเพื่อฆ่าเชื้อได้ไหม?
ไม่ควร AAO เตือนว่าน้ำร้อนอาจทำให้รีเทนเนอร์พลาสติกบิดหรือเสียรูป ซึ่งทำให้ใส่ไม่พอดีและอาจต้องทำชิ้นใหม่ ให้ล้างด้วยน้ำอุ่นและแปรงกับน้ำยาล้างจานทุกวัน ถ้าอยากแช่เพิ่ม ควรถามทันตแพทย์จัดฟันก่อน
รีเทนเนอร์มีคราบขาวขุ่นเกาะ ต้องทำอย่างไร?
AAO ระบุว่าคราบพลัคที่ค้างบนรีเทนเนอร์นาน ๆ อาจแข็งตัวเป็นหินปูนซึ่งล้างออกยาก จึงควรแปรงด้วยน้ำยาล้างจานทุกวันให้ทั่วทั้งด้านในและด้านนอก ถ้าคราบไม่ออก อย่าขูดด้วยของแข็งหรือของมีคม และถ้าลองหลายวิธีแล้วคราบยังอยู่ ควรนำไปให้ทันตแพทย์จัดฟันดู
