ยังไม่ควรใช้แทนทั้งหมด ถ้าคุณใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันได้อยู่แล้ว ADA ระบุว่าหลักฐานเรื่องเครื่องฉีดน้ำทำความสะอาดฟันยังมีจำกัดและให้ผลไม่สม่ำเสมอ ส่วนการทบทวนงานวิจัยของ Cochrane พบว่าอาจช่วยลดเหงือกอักเสบได้ในระยะสั้น แต่ไม่พบว่าช่วยลดคราบจุลินทรีย์ ไหมขัดฟันพลังน้ำจึงเหมาะเป็นตัวเสริม หรือเป็นทางเลือกสำหรับคนที่ใช้ไหมขัดฟันได้ยากจริง ๆ
หลักฐานบอกอะไรเกี่ยวกับไหมขัดฟันพลังน้ำ?
ไหมขัดฟันพลังน้ำทำงานด้วยการฉีดน้ำเป็นสายเล็ก ๆ เข้าไปตามแนวเหงือกและซอกฟัน ให้ความรู้สึกสดชื่นและเห็นเศษอาหารหลุดออกมาได้ชัด หลายคนจึงเข้าใจว่าสะอาดกว่าไหมขัดฟัน แต่สิ่งที่ต้องกำจัดในซอกฟันคือคราบจุลินทรีย์ที่เกาะแน่นบนผิวฟัน ซึ่งต่างจากเศษอาหารที่หลุดง่าย
Cochrane รวบรวมงานวิจัยแบบสุ่มเปรียบเทียบเรื่องอุปกรณ์ทำความสะอาดซอกฟันที่ใช้ร่วมกับการแปรงฟัน พบว่าเครื่องฉีดน้ำอาจลดเหงือกอักเสบได้ในระยะสั้น แต่ไม่พบว่าลดคราบได้ ขณะที่แปรงซอกฟันอาจลดเหงือกอักเสบได้มากกว่าไหมขัดฟัน ADA เองก็สรุปว่าหลักฐานเรื่องเครื่องฉีดน้ำยังจำกัดและไม่สม่ำเสมอ ข้อมูลชุดนี้จึงยังไม่พอจะบอกว่าใช้แทนไหมขัดฟันได้ในทุกคน
ไหมขัดฟันพลังน้ำอาจเหมาะกับใคร?
ADA MouthHealthy ระบุว่าไหมขัดฟันพลังน้ำเป็นหนึ่งในทางเลือกของการทำความสะอาดซอกฟัน และอาจช่วยคนที่ใส่เครื่องมือจัดฟันหรือสะพานฟันได้ เพราะบริเวณรอบลวดและใต้สะพานฟันเป็นจุดที่ร้อยไหมขัดฟันได้ยาก ถ้าความยุ่งยากทำให้คุณข้ามการทำความสะอาดซอกฟันไปเลย เครื่องฉีดน้ำอาจเป็นทางเลือกที่ช่วยให้ยังทำความสะอาดซอกฟันได้ต่อ
สำหรับกลุ่มนี้ ทางที่ดีคือให้ทันตแพทย์ดูว่าจุดไหนควรใช้น้ำ จุดไหนควรใช้แปรงซอกฟันหรือไหมขัดฟันชนิดพิเศษเสริม เพราะเครื่องมือในปากแต่ละคนต่างกัน ส่วนคนที่ฟันเรียงปกติและใช้ไหมขัดฟันได้คล่อง ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนมาใช้เครื่องฉีดน้ำแทน
ถ้าอยากใช้ไหมขัดฟันพลังน้ำ ควรใช้อย่างไรให้คุ้ม?
ให้มองเป็นขั้นตอนเสริม ไม่ใช่ขั้นตอนหลัก แปรงฟันตามปกติแล้วยังทำความสะอาดซอกฟันด้วยไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันวันละครั้งตามคำแนะนำของ ADA จากนั้นจะใช้เครื่องฉีดน้ำเพิ่มก็ได้ เริ่มจากแรงดันต่ำ เล็งหัวฉีดไปตามแนวเหงือกทีละซี่ แล้วค่อยปรับแรงขึ้นเมื่อชิน ไม่ควรเปิดแรงสุดตั้งแต่แรก
ถ้าซอกฟันของคุณกว้าง แปรงซอกฟันที่ขนาดพอดีเป็นตัวเลือกที่ Cochrane พบว่าอาจลดเหงือกอักเสบได้มากกว่าไหมขัดฟัน วิธีเลือกขนาดอธิบายไว้ในหน้าเรื่องขนาดแปรงซอกฟัน ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้เลือกอุปกรณ์ที่ทำได้จริงทุกวัน และถ้าเหงือกบวม เจ็บ หรือมีเลือดออกต่อเนื่อง ควรไปพบทันตแพทย์ ไม่ควรพึ่งการเพิ่มแรงฉีดน้ำ
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
คนจัดฟันใช้ไหมขัดฟันพลังน้ำอย่างเดียวพอไหม?
อาจช่วยได้ เพราะ ADA MouthHealthy ระบุว่าเครื่องฉีดน้ำอาจเหมาะกับคนใส่เครื่องมือจัดฟัน แต่ไม่ควรสรุปว่าพอแล้ว ควรแปรงฟันให้ทั่วรอบเหล็กจัดฟันทุกครั้ง และถามทันตแพทย์จัดฟันว่าควรใช้แปรงซอกฟันหรือไหมขัดฟันชนิดพิเศษเสริมตรงจุดไหน
ใช้ไหมขัดฟันพลังน้ำแล้วเลือดออก ควรทำอย่างไร?
ลองลดแรงดันน้ำลงและเล็งหัวฉีดให้เฉียงตามแนวเหงือก ไม่จ่อตรงเข้าเนื้อเหงือก ถ้าเลือดออกเพียงช่วงแรกแล้วค่อย ๆ หายก็สังเกตต่อได้ แต่ถ้าเลือดออกทุกวัน เหงือกบวมแดงหรือเจ็บไม่ดีขึ้น ควรไปพบทันตแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
ใส่น้ำยาบ้วนปากลงในเครื่องแทนน้ำเปล่าได้ไหม?
ขึ้นกับคู่มือของเครื่องแต่ละรุ่น บางรุ่นกำหนดให้ใช้น้ำเปล่าเท่านั้นเพราะสารบางชนิดอาจทำให้ชิ้นส่วนเสียหาย จึงควรอ่านคู่มือก่อน ส่วนน้ำยาบ้วนปากเองควรใช้ตามฉลากของผลิตภัณฑ์ ไม่ควรเจือจางหรือดัดแปลงวิธีใช้เอง