ใช้ได้ และเป็นตัวช่วยเสริมที่แหล่งอ้างอิงด้านการจัดฟันแนะนำ แต่ไม่ใช่ขั้นตอนที่ทดแทนอย่างอื่นได้ แผ่นพับของ NHS สำหรับคนจัดฟันแนะนำให้ใช้น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์วันละครั้ง คนละเวลากับการแปรงฟัน คำว่าจำเป็นหรือไม่จึงขึ้นกับชนิดของน้ำยา ถ้าเป็นน้ำยาที่ให้แค่ความสดชื่น ประโยชน์จะต่างจากน้ำยาผสมฟลูออไรด์ และทั้งสองแบบยังต้องใช้คู่กับการแปรงฟันและแปรงซอกฟันทุกวัน
ทำไมคนจัดฟันถึงได้ประโยชน์จากน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์?
เบร็กเก็ตและลวดสร้างซอกเล็ก ๆ ที่เศษอาหารและคราบพลัคติดค้างได้ง่าย แผ่นพับของ NHS สำหรับผู้จัดฟันอธิบายว่ารอยขาวบนผิวฟันเป็นสัญญาณแรกของฟันผุ และการรักษาความสะอาดช่วยป้องกันรอยที่อาจค้างอยู่หลังถอดเครื่องมือ แผ่นพับเดียวกันจึงแนะนำให้แปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์อย่างน้อย 1,350 ppm วันละสองครั้งและหลังอาหาร ร่วมกับใช้น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์วันละครั้ง
ADA MouthHealthy ระบุว่าน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ช่วยป้องกันฟันผุ ส่วนน้ำยาบ้วนปากเชิงความงาม (cosmetic) ช่วยกลบกลิ่นปากได้เพียงชั่วคราว ถ้าเป้าหมายคือดูแลฟันระหว่างจัดฟัน จึงควรอ่านฉลากว่าน้ำยาที่ใช้มีฟลูออไรด์หรือไม่ ไม่ใช่ดูแค่รสชาติหรือความซ่า
ควรใช้น้ำยาบ้วนปากตอนไหน ถึงจะไม่ชะฟลูออไรด์จากยาสีฟัน?
NHS แนะนำว่าไม่ควรใช้น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ทันทีหลังแปรงฟัน เพราะจะชะฟลูออไรด์เข้มข้นจากยาสีฟันที่เหลืออยู่บนฟันออกไป ให้ใช้คนละเวลา เช่น หลังมื้อกลางวัน และหลังบ้วนน้ำยาแล้วไม่ควรกินหรือดื่มอะไรประมาณ 30 นาที แผ่นพับสำหรับผู้จัดฟันก็แนะนำช่วงหลังมื้อกลางวันเช่นกัน
สำหรับคนจัดฟัน ช่วงหลังมื้อกลางวันจึงเป็นจังหวะที่ใช้ได้สะดวก ให้บ้วนน้ำเปล่าหรือใช้แปรงซอกฟันเอาเศษอาหารรอบเบร็กเก็ตออกก่อน แล้วค่อยใช้น้ำยาบ้วนปาก ถ้าอยากรู้รายละเอียดเรื่องลำดับและเวลา THAYA มีบทความถาม-ตอบเรื่องใช้น้ำยาบ้วนปากทันทีหลังแปรงฟันได้ไหมแยกไว้
น้ำยาบ้วนปากทำอะไรแทนการแปรงฟันไม่ได้บ้าง?
ADA MouthHealthy ระบุชัดว่าน้ำยาบ้วนปากไม่ใช่สิ่งทดแทนการแปรงฟันและการทำความสะอาดซอกฟัน น้ำยาไหลผ่านผิวฟันแต่ไม่ได้ขัดคราบพลัคที่เกาะแน่นอยู่ขอบเบร็กเก็ตหรือใต้ลวดออกไป งานนี้ยังต้องใช้แปรงหลัก ร่วมกับแปรงซอกฟันหรือแปรงกระจุกเดียว ซึ่งแผ่นพับของ NHS แนะนำให้ใช้ทำความสะอาดรอบเบร็กเก็ตวันละสองครั้ง
ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์ THAYA อย่างน้ำยาบ้วนปาก THAYA Herbal Mix Berry ให้ใช้ตามฉลาก และใช้เป็นส่วนเสริม ไม่ใช่แทนการแปรงฟันหรือแปรงซอกฟัน ถ้าทันตแพทย์จัดฟันแนะนำให้ใช้น้ำยาผสมฟลูออไรด์ ให้ตรวจสอบฉลากว่าผลิตภัณฑ์ที่เลือกตรงกับคำแนะนำนั้น
ADA MouthHealthy ไม่แนะนำน้ำยาบ้วนปากสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี ส่วนเด็กและวัยรุ่นที่จัดฟันควรใช้ตามคำแนะนำของทันตแพทย์ และถ้าแปรงฟันครบแล้วยังมีเหงือกบวม เลือดออก หรือเห็นรอยขาวรอบเบร็กเก็ต ควรแจ้งทันตแพทย์ในนัดครั้งถัดไป
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
จัดฟันแล้วใช้น้ำยาบ้วนปากหลังแปรงฟันทันทีได้ไหม?
ไม่แนะนำถ้าเป็นน้ำยาผสมฟลูออไรด์ NHS ระบุว่าการบ้วนน้ำยาทันทีหลังแปรงฟันจะชะฟลูออไรด์เข้มข้นจากยาสีฟันออก ให้ใช้คนละเวลา เช่น หลังมื้อกลางวัน แล้วงดกินและดื่มประมาณ 30 นาที ส่วนตอนแปรงฟันให้บ้วนยาสีฟันส่วนเกินออก โดยไม่ต้องกลั้วน้ำตามจำนวนมาก
ไม่ใช้น้ำยาบ้วนปากเลยระหว่างจัดฟันได้ไหม?
ได้ ถ้าแปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์สม่ำเสมอ และทำความสะอาดรอบเบร็กเก็ตทุกวัน แต่แผ่นพับของ NHS สำหรับผู้จัดฟันแนะนำน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์วันละครั้งเป็นตัวช่วยเพิ่ม ถ้าไม่แน่ใจว่าความเสี่ยงฟันผุของคุณสูงแค่ไหน ลองถามทันตแพทย์จัดฟันในนัดครั้งถัดไป
น้ำยาบ้วนปากช่วยแก้กลิ่นปากตอนจัดฟันได้ไหม?
ช่วยได้ชั่วคราว ADA MouthHealthy ระบุว่าน้ำยาบ้วนปากเชิงความงามช่วยกลบกลิ่นได้เพียงชั่วคราว ถ้ากลิ่นปากมาจากเศษอาหารที่ติดอยู่รอบเบร็กเก็ต ต้องแก้ด้วยการแปรงฟันและแปรงซอกฟันให้ทั่ว ถ้ายังมีกลิ่นต่อเนื่องหลายสัปดาห์ ควรให้ทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุ
