คืนเดียวไม่ได้ทำให้ฟันผุเป็นรูขึ้นมาทันที NHS อธิบายว่าเชื้อแบคทีเรียในคราบจุลินทรีย์ค่อย ๆ ทำลายผิวฟันเมื่อเวลาผ่านไป และฟันผุสัมพันธ์กับการไม่ทำความสะอาดฟันอย่างสม่ำเสมอ สิ่งที่ควรกังวลจึงไม่ใช่คืนเดียวที่พลาด แต่เป็นการพลาดบ่อยจนกลายเป็นนิสัย อย่างไรก็ดี คืนที่ไม่ได้แปรง คราบจุลินทรีย์และเศษอาหารจากมื้อเย็นจะอยู่บนฟันนานหลายชั่วโมง ยิ่งถ้ากินของหวานก่อนหลับ น้ำตาลก็ค้างอยู่กับคราบบนฟันทั้งคืนด้วย
ทำไมการแปรงฟันก่อนนอนถึงสำคัญกว่ารอบอื่น?
NHS แนะนำให้แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง ครั้งละประมาณ 2 นาที และย้ำว่าหนึ่งในนั้นต้องเป็นครั้งสุดท้ายก่อนเข้านอน เหตุผลง่าย ๆ คือหลังแปรงก่อนนอนแล้ว เรามักไม่กินอะไรอีกหลายชั่วโมง ฟันจึงสะอาดอยู่ได้นานจนถึงเช้า
NHS ยังแนะนำให้บ้วนยาสีฟันส่วนเกินทิ้ง แต่ไม่บ้วนน้ำตามทันที เพราะการบ้วนน้ำจะเจือจางฟลูออไรด์ที่เหลืออยู่บนฟัน ส่วนกรมอนามัยมีหลัก 2-2-2 คือแปรงฟันวันละ 2 ครั้ง ครั้งละ 2 นาที และงดกินหรือดื่มหลังแปรง 2 ชั่วโมง รวมถึงแนะนำให้ใช้ไหมขัดฟันทุกวันก่อนนอน การแปรงฟันก่อนนอนจึงเป็นรอบที่ได้ประโยชน์จากหลักเหล่านี้ครบที่สุด
ถ้าคืนนั้นหลับไปโดยไม่ได้แปรง ช่วงเวลาดี ๆ นี้ก็หายไปหนึ่งรอบ ฟันไม่ได้พังในคืนเดียว แต่ถ้าเกิดซ้ำหลายคืนต่อสัปดาห์ คราบที่ค้างนานจะมีโอกาสทำลายผิวฟันได้มากขึ้นเรื่อย ๆ
เผลอหลับไปโดยไม่แปรงฟัน ตื่นมาควรทำอย่างไร?
ถ้าตื่นกลางดึกแล้วนึกขึ้นได้ ลุกไปแปรงฟันได้เลย ไม่ต้องรอเช้า ถ้าตื่นมาตอนเช้า ให้แปรงฟันให้ทั่วทุกด้านตามปกติประมาณ 2 นาที ใส่ใจขอบเหงือกและฟันกรามด้านในที่คราบชอบสะสม และใช้ไหมขัดฟันทำความสะอาดซอกฟันด้วย เพราะเศษอาหารจากมื้อเย็นอาจยังค้างอยู่ตรงนั้น
ไม่จำเป็นต้องแปรงแรงขึ้นหรือแปรงนานเป็นพิเศษเพื่อชดเชย แค่แปรงเบา ๆ ให้ทั่วทุกซี่ด้วยแปรงขนนุ่มและยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ตามปกติ ถ้าใช้ยาสีฟัน THAYA Violet Whitening & Herbal Mix Berry ซึ่งฉลากระบุฟลูออไรด์ 1500 ppm ให้ใช้ตามวิธีบนฉลากเหมือนทุกวัน แล้วคืนนี้กลับมาแปรงก่อนนอนให้ตรงเวลา
ทำอย่างไรไม่ให้เผลอหลับโดยไม่แปรงฟันอีก?
คนที่พลาดบ่อยมักง่วงจนไม่อยากลุกไปห้องน้ำ วิธีหนึ่งที่ช่วยได้คือย้ายการแปรงฟันให้เร็วขึ้น เช่น แปรงทันทีหลังอาบน้ำหรือก่อนเริ่มนอนดูมือถือบนเตียง แล้วงดของกินหลังจากนั้น อีกวิธีคือผูกการแปรงฟันไว้กับกิจกรรมที่ทำทุกคืนอยู่แล้ว เช่น ล้างหน้าหรือเตรียมเสื้อผ้าสำหรับพรุ่งนี้
ถ้าทำงานกะดึกหรือกลับบ้านดึกบ่อย ลองเตรียมแปรงสีฟันและยาสีฟันชุดเล็กไว้ในกระเป๋าหรือที่ทำงาน เพื่อแปรงก่อนเดินทางกลับ ทีมเนื้อหา THAYA มองว่าความสม่ำเสมอสำคัญกว่าความสมบูรณ์แบบ ถ้าพลาดไปบ้างก็ไม่ต้องกังวลเกินเหตุ แต่ถ้าเริ่มมีอาการเสียวฟัน ปวดฟัน หรือเห็นจุดผิดปกติบนฟัน ควรนัดทันตแพทย์ตรวจ
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
บ้วนปากด้วยน้ำยาบ้วนปากแทนการแปรงฟันก่อนนอนได้ไหม?
ใช้แทนไม่ได้ การแปรงฟันใช้ขนแปรงขัดคราบจุลินทรีย์ออกจากผิวฟัน ส่วนการบ้วนปากเป็นแค่การกลั้วของเหลวผ่านฟัน NHS ยังแนะนำให้ใช้น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ในเวลาอื่น ไม่ใช่ทันทีหลังแปรง ควรแปรงฟันก่อนนอนด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ให้ได้ทุกคืน
แปรงฟันหลังมื้อเย็นแล้ว ยังต้องแปรงก่อนนอนอีกไหม?
NHS แนะนำให้การแปรงฟันครั้งหนึ่งเป็นครั้งสุดท้ายก่อนเข้านอน ถ้าแปรงหลังมื้อเย็นแล้วกินขนม ผลไม้ หรือดื่มเครื่องดื่มหวานต่อ ควรแปรงอีกครั้งก่อนนอน ส่วนหลัก 2-2-2 ของกรมอนามัยก็แนะนำให้งดกินหรือดื่มหลังแปรง 2 ชั่วโมง ถ้าไม่แน่ใจ ก็แปรงอีกรอบก่อนเข้านอนไปเลย
เด็กไม่แปรงฟันก่อนนอนคืนเดียว น่ากังวลกว่าผู้ใหญ่ไหม?
หลักการเหมือนกัน คืนเดียวไม่ได้ทำให้ฟันผุทันที แต่เด็กควรได้รับการแปรงฟันก่อนนอนทุกคืนโดยมีผู้ใหญ่ช่วยดูแล โดยเฉพาะเด็กที่ดื่มนมก่อนหลับ เรื่องนี้มีรายละเอียดเฉพาะ ผู้ปกครองอ่านต่อได้ในบทความเรื่องลูกดื่มนมก่อนนอนแล้วหลับไป

