ทำไมฟันผุตามซอกฟันบ่อย ป้องกันอย่างไร?

ทำไมซอกฟันถึงเป็นจุดเสี่ยงฟันผุ?

NIDCR อธิบายว่าเชื้อแบคทีเรียในคราบจุลินทรีย์เปลี่ยนน้ำตาลและแป้งให้เป็นกรด แล้วกรดนี้ค่อย ๆ ดึงแร่ธาตุออกจากเคลือบฟัน ผิวฟันด้านที่หันหน้าเข้าหากันเป็นพื้นที่แคบ อาหารเหนียวหรือเศษข้าวที่ติดอยู่จึงหลุดออกยาก ส่วนแปรงสีฟันเข้าถึงได้แค่ขอบ ๆ ทำให้คราบสะสมได้นานกว่าผิวฟันด้านนอกที่แปรงโดนทุกวัน

อีกเหตุผลคือการสังเกต NHS ระบุว่าฟันผุระยะแรกอาจไม่มีอาการ ส่วนอาการที่ตามมาภายหลัง เช่น เป็นรู ปวดฟัน หรือเสียวฟัน และจุดสีขาว น้ำตาล หรือดำบนฟัน เกิดเมื่อการผุลุกลามแล้ว รอยผุตรงซอกฟันอยู่ในจุดที่ฟันสองซี่ชิดกัน จึงมักมองไม่เห็นเวลาส่องกระจก บางคนมารู้ตัวก็ตอนเริ่มเสียวฟันเวลากินของหวานหรือของเย็นแล้ว

พฤติกรรมการกินก็เกี่ยวข้อง NHS ระบุว่าฟันผุสัมพันธ์กับการกินอาหารและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลมากเกินไป ร่วมกับการไม่ทำความสะอาดฟันอย่างสม่ำเสมอ ส่วน NIDCR แนะนำให้จำกัดเครื่องดื่มหวานและการกินจุบจิบ ถ้ากินขนมหรือจิบเครื่องดื่มหวานไปเรื่อย ๆ ทั้งวัน ซอกฟันที่มีคราบค้างอยู่แล้วจะเจอกรดซ้ำหลายรอบ

ทำความสะอาดซอกฟันอย่างไรให้ช่วยลดความเสี่ยง?

กรมอนามัยแนะนำให้ใช้ไหมขัดฟันอย่างน้อยวันละครั้งหลังแปรงฟัน คนที่เพิ่งเริ่มใช้ควรเลือกไหมขัดฟันแบบเคลือบขี้ผึ้งหรือแบบมีด้ามจับ ซึ่งใช้ง่ายกว่า ส่วนคนที่ใส่สะพานฟันหรือเครื่องมือจัดฟันแบบติดแน่น กรมอนามัยระบุว่าไหมขัดฟันชนิดซูเปอร์ฟลอสเหมาะกว่า ถ้าฟันห่างและอยากใช้แปรงซอกฟัน ให้ปรึกษาทันตแพทย์เรื่องขนาดที่พอดีกับช่อง

หลักง่าย ๆ คือค่อย ๆ เลื่อนไหมผ่านจุดที่ฟันชิดกันลงไป ไม่กระแทกลงบนเหงือก แล้วถูไหมแนบกับผิวฟันทีละด้าน ทำให้ครบทั้งสองด้านของทุกช่อง รวมถึงด้านหลังของฟันกรามซี่ในสุดซึ่งมักถูกลืม ถ้าเหงือกเลือดออกบ่อยหรือเป็นต่อเนื่องนาน ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ

ส่วนการแปรงฟัน ให้แปรงวันละ 2 ครั้งด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ และใส่ใจบริเวณขอบเหงือกกับด้านข้างของฟันแต่ละซี่ NIDCR อธิบายว่าเคลือบฟันซ่อมแซมตัวเองได้ด้วยแร่ธาตุจากน้ำลายและฟลูออไรด์จากยาสีฟัน และแนะนำให้ทำความสะอาดซอกฟันด้วยไหมขัดฟันหรืออุปกรณ์ทำความสะอาดซอกฟันอย่างสม่ำเสมอ ถ้าใช้ยาสีฟัน THAYA หรือยี่ห้อใดก็ตาม ให้ตรวจสอบฉลากว่ามีฟลูออไรด์และใช้ตามวิธีบนฉลาก

เมื่อไหร่ควรให้ทันตแพทย์ตรวจซอกฟัน?

เพราะฟันผุตรงซอกฟันมักมองไม่เห็นเอง การไปตรวจฟันจึงสำคัญ NHS แนะนำให้ไปพบทันตแพทย์ถ้าไม่ได้ตรวจฟันมา 2 ปี หรือ 1 ปีสำหรับคนอายุต่ำกว่า 18 ปี และไปตามที่ทันตแพทย์นัดหากต้องตรวจถี่กว่านั้น ทันตแพทย์จะดูบริเวณที่เรามองไม่เห็นเองและแนะนำการดูแลที่เหมาะกับฟันของแต่ละคน

ไม่ควรรอถึงวันนัดถ้ามีอาการ เช่น เสียวฟันเฉพาะจุดเวลากินของหวานหรือของเย็น ไหมขัดฟันขาดหรือรุ่ยตรงช่องเดิมทุกครั้ง เศษอาหารติดซอกเดิมซ้ำ ๆ หรือมีอาการปวด ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้จดตำแหน่งที่มีอาการไว้ แล้วนัดทันตแพทย์ให้ตรวจ