วิธีป้องกันฟันผุ ที่ทำได้เองทุกวัน

ฟันผุเกิดขึ้นได้อย่างไร?

สถาบันวิจัยทันตกรรมแห่งชาติสหรัฐฯ (NIDCR) อธิบายเพิ่มว่าเคลือบฟันไม่ได้เสียแร่ธาตุไปอย่างเดียว แต่ยังรับแร่ธาตุคืนจากน้ำลายและฟลูออไรด์ได้ด้วย ฟันผุจึงเกิดเมื่อการสูญเสียแร่ธาตุเกิดบ่อยและนานกว่าการได้คืน มุมมองนี้ช่วยให้เข้าใจว่าทำไมนิสัยเล็ก ๆ ที่ทำทุกวันจึงมีผลมากกว่าการดูแลหนัก ๆ เป็นครั้งคราว

ถ้าอยากรู้ว่าฟันผุในช่วงแรกหน้าตาเป็นอย่างไร ทีม THAYA เขียนคู่มือเรื่องสัญญาณฟันผุระยะแรกแยกไว้แล้ว ส่วนด้านล่างจะเน้นสิ่งที่คุณทำได้เองเพื่อลดความเสี่ยงตั้งแต่ต้น

ฟลูออไรด์ช่วยป้องกันฟันผุอย่างไร?

ฟลูออไรด์ช่วยในขั้นตอนการคืนแร่ธาตุให้ผิวฟัน NIDCR ระบุว่าเคลือบฟันใช้แร่ธาตุจากน้ำลายร่วมกับฟลูออไรด์ในการซ่อมแซมตัวเอง และ WHO ระบุการแปรงฟันด้วยยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ 1,000-1,500 ppm ไว้เป็นส่วนหนึ่งของการกำจัดคราบจุลินทรีย์ วิธีที่ทำได้ง่ายในชีวิตประจำวันจึงคือการแปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์ทุกวัน

สิ่งที่ควรทำคือพลิกดูฉลากว่ามีฟลูออไรด์และระบุความเข้มข้นไว้หรือไม่ ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์ THAYA เช่น ยาสีฟัน THAYA Violet Whitening & Herbal Mix Berry ที่บรรจุภัณฑ์ระบุฟลูออไรด์ 1500 ppm ขนาด 50 กรัม คู่กับแปรงสีฟัน THAYA Extra Soft แพ็ก 6 ชิ้น ให้ตรวจสอบฉลากและใช้ตามคำแนะนำ ยาสีฟันเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการลดความเสี่ยง ไม่มีผลิตภัณฑ์ใดรับรองได้ว่าจะไม่เกิดฟันผุเลย

รายละเอียดเรื่องปริมาณยาสีฟัน การบ้วนน้ำหลังแปรง และความปลอดภัยของฟลูออไรด์ มีคู่มือแยกในหมวดยาสีฟันและฟลูออไรด์ของ THAYA ให้อ่านต่อ

ความถี่ในการกินของหวานสำคัญกว่าปริมาณจริงไหม?

ทั้งสองอย่างมีผล เมื่อกินน้ำตาลหรือแป้ง แบคทีเรียในคราบจุลินทรีย์จะเปลี่ยนให้เป็นกรด ถ้ากินจุบจิบทั้งวัน ฟันก็มีช่วงพักให้คืนแร่ธาตุน้อยลง NIDCR จึงแนะนำให้จำกัดเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลและลดการกินจุบจิบ

ในด้านปริมาณ WHO แนะนำให้ได้รับน้ำตาลอิสระน้อยกว่า 10% ของพลังงานทั้งหมดต่อวัน และถ้าลดได้ต่ำกว่า 5% จะยิ่งดี เพื่อลดความเสี่ยงฟันผุ น้ำตาลอิสระหมายถึงน้ำตาลที่ผู้ผลิต คนปรุง หรือตัวเราเติมลงในอาหารและเครื่องดื่ม

ในทางปฏิบัติ ลองรวบของหวานไว้กินพร้อมมื้ออาหารแทนการแยกกินหลายรอบ และเปลี่ยนเครื่องดื่มหวานที่จิบทั้งวันเป็นน้ำเปล่า คนที่ชอบชานมหรือขนมระหว่างวัน ลองอ่านคู่มือเรื่องการกินจุบจิบกับสุขภาพฟันของ THAYA เพิ่มเติม

การทำความสะอาดซอกฟันช่วยป้องกันฟันผุได้อย่างไร?

ซอกฟันเป็นจุดที่ขนแปรงเข้าไม่ถึง กรมอนามัยระบุว่าการแปรงฟันอย่างเดียวไม่สามารถกำจัดคราบจุลินทรีย์ระหว่างซอกฟันและร่องเหงือกได้หมด และแนะนำให้ใช้ไหมขัดฟันอย่างน้อยวันละครั้งหลังแปรงฟัน เมื่อคราบจุลินทรีย์ค้างอยู่ระหว่างฟัน กรดจากแบคทีเรียก็ทำงานกับผิวฟันด้านข้างได้นานโดยที่เรามองไม่เห็น

เครื่องมือที่ใช้ได้มีหลายแบบ ทั้งไหมขัดฟันแบบม้วน ไหมขัดฟันแบบมีด้ามจับ และแปรงซอกฟัน กรมอนามัยแนะนำว่าผู้เริ่มต้นอาจเลือกไหมขัดฟันแบบเคลือบขี้ผึ้งหรือแบบมีด้ามจับเพื่อให้ใช้ง่ายขึ้น เลือกแบบที่คุณใช้ได้สะดวกและทำได้จริงทุกวัน วิธีใช้แต่ละแบบอย่างถูกต้องดูต่อได้ในคู่มือการใช้ไหมขัดฟันของ THAYA

ฟันผุตำแหน่งไหนที่มักถูกมองข้าม?

ตำแหน่งแรกคือซอกฟันด้านข้างอย่างที่กล่าวไปแล้ว ตำแหน่งที่สองคือหลุมร่องบนด้านบดเคี้ยวของฟันกราม NIDCR ระบุว่าการเคลือบหลุมร่องฟันบนฟันกรามแท้ช่วยป้องกันฟันผุได้ ถ้าคุณหรือลูกมีร่องฟันลึก ลองถามทันตแพทย์ว่าเหมาะกับการเคลือบหลุมร่องฟันหรือไม่

ตำแหน่งที่สามคือผิวรากฟัน NIDCR ระบุว่าผู้สูงอายุที่เหงือกร่นอาจเกิดฟันผุบริเวณรากฟันที่โผล่ออกมา การแปรงฟันบริเวณขอบเหงือกให้ทั่วด้วยแปรงขนนุ่มจึงสำคัญ และอย่าลืมฟันกรามซี่ในสุดกับด้านในของฟัน ลองส่องกระจกแล้วไล่แปรงให้ครบทุกด้าน

ควรตรวจฟันบ่อยแค่ไหน?

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน NHS ระบุว่าทันตแพทย์จะเป็นผู้กำหนดรอบการตรวจตามสุขภาพช่องปากของแต่ละคน ซึ่งอาจอยู่ระหว่าง 3 เดือนถึง 2 ปี และผู้ที่อายุต่ำกว่า 18 ปีไม่ควรเว้นนานเกิน 1 ปี ในการตรวจแต่ละครั้ง ทันตแพทย์ยังให้คำแนะนำเรื่องอาหารและการทำความสะอาดฟันที่เหมาะกับคุณด้วย

การตรวจฟันไม่ได้แทนการดูแลที่บ้าน แต่ช่วยเติมส่วนที่เราทำเองไม่ได้ เช่น การประเมินความเสี่ยง การพิจารณาเคลือบหลุมร่องฟัน หรือคำแนะนำที่เหมาะกับความเสี่ยงเฉพาะตัว ถ้ามีอาการปวด เสียวฟันเฉพาะซี่ หรือเห็นรูบนฟัน ไม่ต้องรอถึงรอบนัด ควรไปพบทันตแพทย์เลย

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• ฟันผุเกิดจากน้ำตาลมาก ฟลูออไรด์ไม่พอ และกำจัดคราบจุลินทรีย์ไม่ดี
• แปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์ 1,000-1,500 ppm ทุกวัน และอ่านฉลากก่อนซื้อ
• ลดความถี่ของหวานระหว่างวัน และทำความสะอาดซอกฟันอย่างน้อยวันละครั้ง
• ใส่ใจร่องฟันกราม ซอกฟัน และผิวรากฟัน พร้อมตรวจฟันตามรอบที่ทันตแพทย์กำหนด