ใช่ ทำให้เสี่ยงมากขึ้นได้ NIDCR ระบุว่ายาหลายร้อยชนิดทำให้น้ำลายลดลง และภาวะปากแห้งเพิ่มความเสี่ยงฟันผุ เพราะน้ำลายมีแคลเซียมและฟอสเฟตที่ช่วยให้ฟันแข็งแรง สิ่งสำคัญคือไม่ควรหยุดยาเอง NHS เตือนว่าไม่ควรหยุดยาที่แพทย์สั่งโดยไม่ได้รับคำแนะนำ ให้แจ้งแพทย์หรือเภสัชกรว่าปากแห้ง แล้วดูแลช่องปากให้รัดกุมขึ้นระหว่างที่ยังต้องกินยา
ทำไมยาบางชนิดถึงทำให้ฟันผุง่ายขึ้น?
ปัญหาหลักอยู่ที่น้ำลาย ยาหลายชนิดทำให้ต่อมน้ำลายผลิตน้ำลายน้อยลง NHS ระบุว่ายาเป็นหนึ่งในสาเหตุของปากแห้ง ร่วมกับการขาดน้ำ การหายใจทางปาก และความวิตกกังวล ส่วน NIDCR ระบุว่ายาที่ทำให้น้ำลายลดลงมีหลายร้อยชนิด
น้ำลายทำหน้าที่มากกว่าทำให้ปากชุ่มชื้น NIDCR อธิบายว่าน้ำลายมีแคลเซียมและฟอสเฟตที่ช่วยให้ฟันแข็งแรง และภาวะปากแห้งเพิ่มความเสี่ยงทั้งฟันผุและการติดเชื้อรา เมื่อน้ำลายน้อย ฟันจึงเสียตัวช่วยตามธรรมชาติไป และผุได้ง่ายกว่าตอนที่น้ำลายปกติ
NIDCR ระบุอาการของปากแห้ง เช่น รู้สึกปากแห้งเหนียว เคี้ยว กลืน รับรส หรือพูดลำบาก ถ้าอาการเหล่านี้เริ่มหลังเปลี่ยนยาหรือเพิ่มยาใหม่ ก็เป็นข้อสังเกตที่ควรบอกแพทย์
ปากแห้งจากยา ควรหยุดยาหรือเปลี่ยนยาเองไหม?
ไม่ควร NHS ระบุชัดว่าไม่ควรหยุดยาที่แพทย์สั่งโดยไม่ได้รับคำแนะนำทางการแพทย์ เพราะยานั้นอาจจำเป็นต่อการควบคุมโรคประจำตัว ทางที่ถูกคือแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรว่ามีอาการปากแห้ง NIDCR ระบุว่าแพทย์หรือทันตแพทย์อาจพิจารณาเปลี่ยนยา ปรับขนาดยา หรือให้น้ำลายเทียม
เมื่อไปหาทันตแพทย์ ให้บอกรายชื่อยาที่กินประจำทั้งหมด รวมถึงยาที่ซื้อเอง เพื่อให้ทันตแพทย์ประเมินความเสี่ยงฟันผุได้ตรงขึ้น NHS ยังระบุว่าถ้าปากแห้งต่อเนื่องโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน อาจเกี่ยวกับโรคอื่น เช่น เบาหวาน หรือกลุ่มอาการโชเกรน จึงควรพบแพทย์ ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นผลจากยาเสมอไป
ระหว่างที่ต้องกินยาประจำ ดูแลฟันอย่างไรไม่ให้ผุ?
NHS แนะนำให้จิบน้ำเย็นบ่อย ๆ เคี้ยวหมากฝรั่งหรือลูกอมที่ไม่มีน้ำตาล ใช้น้ำยาบ้วนปากที่ไม่มีแอลกอฮอล์ และลดแอลกอฮอล์ คาเฟอีน และน้ำอัดลม NIDCR เสริมว่าหมากฝรั่งหรือลูกอมไม่มีน้ำตาล ซึ่งบางชนิดมีไซลิทอล ช่วยกระตุ้นน้ำลาย และการใช้เครื่องทำความชื้นตอนกลางคืนอาจช่วยได้
เรื่องฟันผุโดยตรง NHS แนะนำให้ลดอาหารและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาล และเลือกยาสูตรไม่มีน้ำตาลเมื่อมีให้เลือก ยาน้ำหรือยาอมบางชนิดมีน้ำตาลผสม ลองถามเภสัชกรว่ามีสูตรไม่มีน้ำตาลหรือไม่ ส่วนการแปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์อย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะก่อนนอน ยังเป็นพื้นฐานที่ขาดไม่ได้ THAYA มีบทความถาม-ตอบเรื่องน้ำยาบ้วนปากทำให้ปากแห้งไหมแยกไว้สำหรับคนที่กังวลเรื่องนี้
ถ้าเริ่มเห็นจุดขาวขุ่นหรือรูบนฟัน เสียวฟัน ปวดฟัน หรือมีฝ้าขาวในปาก ควรพบทันตแพทย์ และให้ทันตแพทย์ช่วยประเมินว่าควรนัดตรวจบ่อยแค่ไหนระหว่างที่ยังต้องกินยา
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ยาอะไรบ้างที่ทำให้ปากแห้ง?
NIDCR ระบุว่ามียาหลายร้อยชนิดที่ทำให้น้ำลายลดลง จึงไม่สามารถไล่ชื่อได้ครบในที่เดียว วิธีที่แม่นยำกว่าคือถามเภสัชกรหรือแพทย์ว่ายาที่คุณกินอยู่มีผลข้างเคียงเรื่องปากแห้งหรือไม่ และสังเกตว่าอาการเริ่มหลังเปลี่ยนยาหรือเพิ่มยาใหม่หรือเปล่า
ปากแห้งจากยา ใช้น้ำยาบ้วนปากแบบไหนดี?
NHS แนะนำให้ใช้น้ำยาบ้วนปากที่ไม่มีแอลกอฮอล์สำหรับคนที่ปากแห้ง ให้อ่านฉลากก่อนซื้อว่าเป็นสูตรไม่มีแอลกอฮอล์จริง และจำไว้ว่าน้ำยาบ้วนปากเป็นตัวเสริม การแปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์และการทำความสะอาดซอกฟันยังต้องทำทุกวัน
จิบน้ำบ่อย ๆ ช่วยลดความเสี่ยงฟันผุจากปากแห้งได้ไหม?
ช่วยได้ในแง่บรรเทาอาการ NHS แนะนำให้จิบน้ำเย็นบ่อย ๆ เมื่อปากแห้ง แต่ควรเป็นน้ำเปล่า ไม่ใช่น้ำหวานหรือน้ำอัดลม เพราะน้ำตาลจะยิ่งเพิ่มโอกาสฟันผุ การจิบน้ำยังต้องทำควบคู่กับการแปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์และการพบทันตแพทย์ตามนัด
