ได้ในบางกรณี ADA ระบุว่าแอลกอฮอล์มีฤทธิ์ทำให้แห้ง สูตรที่มีแอลกอฮอล์จึงอาจไม่เหมาะกับคนที่ปากแห้งอยู่แล้ว แม้น้ำยาบ้วนปากจะไม่ได้อยู่ในรายการสาเหตุของปากแห้งที่ NHS ระบุ ทั้ง NHS และ ADA จึงแนะนำให้คนกลุ่มนี้ใช้สูตรไม่มีแอลกอฮอล์ ถ้ารู้สึกปากแห้งหรือตึงหลังใช้ทุกครั้ง การเปลี่ยนสูตรเป็นจุดเริ่มต้นที่ง่าย แต่ถ้าแห้งตลอดวัน ควรมองหาสาเหตุอื่นด้วย
ทำไมคนปากแห้งถึงถูกแนะนำให้เลี่ยงน้ำยาบ้วนปากที่มีแอลกอฮอล์?
NHS แนะนำให้คนที่มีอาการปากแห้งใช้น้ำยาบ้วนปากสูตรไม่มีแอลกอฮอล์ และ ADA ก็ให้คำแนะนำเดียวกันสำหรับคนที่ปากแห้ง ADA ให้เหตุผลว่าแอลกอฮอล์อาจทำให้ช่องปากแห้ง ซึ่งสอดคล้องกับคำแนะนำของทั้ง NHS และสถาบัน NIDCR ของสหรัฐฯ ที่ให้คนปากแห้งจำกัดหรือเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ น้ำยาบ้วนปากที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนผสมจึงไม่ใช่ตัวเลือกแรกสำหรับปากที่ขาดน้ำลายอยู่แล้ว
ในทางปฏิบัติ ถ้าสังเกตว่าหลังกลั้วน้ำยาแล้วปากรู้สึกแห้ง ตึง หรือแสบทุกครั้ง ลองพลิกฉลากดูว่ามี alcohol หรือ ethanol อยู่ในส่วนผสมหรือไม่ แล้วเปลี่ยนไปใช้สูตรไม่มีแอลกอฮอล์สักระยะเพื่อดูความต่าง ส่วนเรื่องอาการแสบโดยตรง THAYA แยกอธิบายไว้อีกบทความหนึ่ง
ถ้าใช้น้ำยาบ้วนปากที่ทันตแพทย์สั่งให้ใช้เป็นช่วง ๆ แล้วรู้สึกปากแห้ง อย่าเพิ่งหยุดหรือเปลี่ยนเอง ให้แจ้งทันตแพทย์ที่สั่ง เพราะบางสูตรถูกเลือกมาเพื่อจุดประสงค์เฉพาะ ทันตแพทย์จะช่วยชั่งว่าควรปรับสูตรหรือเวลาใช้อย่างไร
ถ้าไม่ใช่น้ำยาบ้วนปาก ปากแห้งมักเกิดจากอะไร?
NHS ระบุสาเหตุที่พบบ่อยของปากแห้ง ได้แก่ การดื่มน้ำน้อยจนขาดน้ำ ยาบางชนิด การหายใจทางปาก ความเครียดหรือวิตกกังวล และการรักษามะเร็ง ส่วน NIDCR ระบุว่ามียาหลายร้อยชนิดที่ทำให้น้ำลายลดลงได้ ถ้าปากแห้งต่อเนื่องนาน อาจเกี่ยวกับโรคอย่างเบาหวานหรือกลุ่มอาการโจเกรน ซึ่งต้องให้แพทย์ประเมิน
ข้อควรระวังคือห้ามหยุดยาที่แพทย์สั่งเองเพราะคิดว่ายาทำให้ปากแห้ง ให้กลับไปปรึกษาแพทย์ผู้สั่งยาก่อน ส่วนคนที่ตื่นมาแล้วปากแห้งมากทุกเช้า อาจเกี่ยวกับการนอนอ้าปาก ซึ่งมีบทความแยกในหัวข้อกลิ่นปาก
ปากแห้งส่งผลต่อฟันอย่างไร และดูแลตัวเองเบื้องต้นได้แค่ไหน?
น้ำลายไม่ได้มีไว้แค่ให้ปากชุ่ม NIDCR อธิบายว่าน้ำลายมีแคลเซียมและฟอสเฟตที่ช่วยให้ฟันแข็งแรง เมื่อน้ำลายน้อยลง ความเสี่ยงฟันผุและการติดเชื้อราในปากจึงสูงขึ้น NHS ก็ระบุว่าปากแห้งเพิ่มความเสี่ยงฟันผุเช่นกัน
การดูแลเบื้องต้นที่ NHS แนะนำ คือจิบน้ำเย็นบ่อย ๆ เคี้ยวหมากฝรั่งหรือลูกอมที่ไม่มีน้ำตาลเพื่อกระตุ้นน้ำลาย ลดคาเฟอีน แอลกอฮอล์ และน้ำอัดลม และงดสูบบุหรี่ ถ้าทำแล้วยังไม่ดีขึ้น ทีม THAYA แนะนำให้ไปพบทันตแพทย์หรือแพทย์เพื่อหาสาเหตุ มากกว่าการเปลี่ยนน้ำยาบ้วนปากไปเรื่อย ๆ
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
น้ำยาบ้วนปากสูตรไม่มีแอลกอฮอล์ช่วยแก้ปากแห้งได้ไหม?
สูตรไม่มีแอลกอฮอล์ถูกแนะนำเพราะเหมาะกับปากที่แห้งอยู่แล้วมากกว่า ไม่ได้แปลว่าน้ำยาทั่วไปจะแก้ต้นเหตุของปากแห้งได้ ถ้าปากแห้งจากยา การหายใจทางปาก หรือโรคประจำตัว ต้องจัดการที่สาเหตุ ร่วมกับจิบน้ำและกระตุ้นน้ำลายตามคำแนะนำของแพทย์
ปากแห้งแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์?
ถ้าปากแห้งต่อเนื่องนานแม้ดื่มน้ำเพียงพอและเปลี่ยนเป็นน้ำยาบ้วนปากสูตรไม่มีแอลกอฮอล์แล้ว หรือปากแห้งจนกลืนอาหาร พูด หรือนอนหลับไม่สบาย ควรไปพบแพทย์หรือทันตแพทย์ เพราะปากแห้งเรื้อรังอาจเกี่ยวกับยาที่ใช้ หรือโรคอย่างเบาหวานและกลุ่มอาการโจเกรน ซึ่งต้องตรวจเพิ่ม
คนปากแห้งควรเลิกใช้น้ำยาบ้วนปากไปเลยไหม?
ไม่จำเป็นต้องเลิก ถ้าทันตแพทย์ไม่ได้ห้าม แต่ควรเลือกสูตรไม่มีแอลกอฮอล์และใช้ตามฉลาก สิ่งสำคัญกว่าคือแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์และทำความสะอาดซอกฟันสม่ำเสมอ เพราะปากแห้งทำให้ฟันผุง่ายขึ้น และควรไปตรวจฟันตามนัด