ช่วยได้ แต่เป็นตัวช่วยเสริม ไม่ใช่ตัวแทนการแปรงฟัน ADA MouthHealthy ระบุว่าการเคี้ยวหมากฝรั่งไม่มีน้ำตาลประมาณ 20 นาทีหลังอาหารอาจช่วยป้องกันฟันผุ เพราะการเคี้ยวทำให้น้ำลายไหลมากขึ้น น้ำลายช่วยปรับสภาพกรดในปากและนำแคลเซียมกับฟอสเฟตมาที่ผิวฟัน เงื่อนไขสำคัญคือต้องเป็นหมากฝรั่งที่ไม่มีน้ำตาลจริง ๆ ถ้าเป็นหมากฝรั่งที่มีน้ำตาล การเคี้ยวจะเพิ่มน้ำตาลให้แบคทีเรียแทน
หมากฝรั่งไม่มีน้ำตาลช่วยฟันได้อย่างไร?
หลังกินอาหาร แบคทีเรียในคราบพลัคจะใช้น้ำตาลสร้างกรดที่ทำร้ายฟัน ช่วงนี้เองที่น้ำลายมีบทบาทมาก ADA MouthHealthy อธิบายว่าการเคี้ยวเพิ่มการไหลของน้ำลาย ซึ่งช่วยชะล้างเศษอาหาร ปรับสภาพกรดให้เป็นกลาง และนำแคลเซียมกับฟอสเฟตมาช่วยให้ผิวฟันแข็งแรง NIDCR ก็ระบุเช่นกันว่าน้ำลายมีแคลเซียมและฟอสเฟตที่ช่วยให้ฟันแข็งแรง
หมากฝรั่งจึงไม่ได้ทำงานแบบยาสีฟันหรือแปรงสีฟัน ตัวหมากฝรั่งไม่ได้ขัดคราบพลัคออกจากผิวฟันหรือซอกฟัน สิ่งที่มันทำคือช่วยให้ร่างกายผลิตน้ำลายมากขึ้นในจังหวะที่ฟันต้องเจอกรดหลังมื้ออาหาร จึงเหมาะเป็นตัวช่วยในสถานการณ์ที่แปรงฟันไม่สะดวก เช่น หลังมื้อกลางวันที่ทำงาน ระหว่างเดินทาง หรือหลังกินขนมนอกบ้าน
ควรเคี้ยวนานแค่ไหน และเลือกหมากฝรั่งอย่างไร?
ADA MouthHealthy อ้างถึงการเคี้ยวประมาณ 20 นาทีหลังกินอาหาร ในทางปฏิบัติก็คือเคี้ยวหลังมื้อราว 20 นาทีแล้วทิ้ง ไม่จำเป็นต้องเคี้ยวทั้งวัน เพราะเป้าหมายคือช่วงหลังมื้ออาหาร ไม่ใช่การเคี้ยวตลอดเวลา ADA MouthHealthy เตือนว่าการเคี้ยวหมากฝรั่งเนื้อแน่นเป็นประจำอาจทำให้ปวดกรามหรือปวดศีรษะ และคนที่มีปัญหาข้อต่อขากรรไกรควรเลี่ยงการเคี้ยวหมากฝรั่ง ถ้าไม่แน่ใจให้ถามทันตแพทย์ก่อน
ตอนเลือกซื้อ ให้อ่านฉลากว่าเป็นสูตรไม่มีน้ำตาลหรือ sugar-free และดูชื่อสารให้ความหวาน ADA ระบุว่าไซลิทอล (xylitol) ซอร์บิทอล (sorbitol) แมนนิทอล (mannitol) และแอสปาร์แตม (aspartame) เป็นสารให้ความหวานที่ไม่ทำให้ฟันผุ ถ้าบนฉลากมีน้ำตาลทราย กลูโคสไซรัป หรือคำว่า sugar อยู่ในลำดับต้น ๆ นั่นไม่ใช่หมากฝรั่งที่เหมาะกับจุดประสงค์นี้
หมากฝรั่งช่วยเรื่องกลิ่นปากหรือปากแห้งได้ไหม?
ช่วยได้บ้าง NHS แนะนำให้เคี้ยวหมากฝรั่งหรือลูกอมชนิดไม่มีน้ำตาลหลังกินอาหารที่กลิ่นแรง ส่วน NIDCR ระบุว่าหมากฝรั่งหรือลูกอมไม่มีน้ำตาลช่วยกระตุ้นน้ำลายในคนที่ปากแห้ง แต่ทั้งสองกรณีเป็นการช่วยระยะสั้น ถ้ากลิ่นปากมาจากคราบบนลิ้น เหงือกอักเสบ หรือฟันผุ หมากฝรั่งจะช่วยกลบได้เพียงชั่วคราว
NHS แนะนำว่าถ้าดูแลตัวเองแล้วกลิ่นปากยังไม่ดีขึ้นภายในไม่กี่สัปดาห์ ควรไปพบทันตแพทย์ ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้มองหมากฝรั่งเป็นขั้นตอนเสริมหลังมื้ออาหาร แล้วกลับมาแปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์วันละ 2 ครั้งและทำความสะอาดซอกฟันวันละครั้งตามปกติ ส่วนเรื่องเครื่องดื่มหวานระหว่างวัน อ่านต่อได้ที่หัวข้อชานมไข่มุกกับฟันผุ
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
เคี้ยวหมากฝรั่งไม่มีน้ำตาลแทนการแปรงฟันหลังอาหารกลางวันได้ไหม?
ใช้เป็นตัวช่วยในวันที่แปรงฟันไม่ได้ก็พอได้ เพราะการเคี้ยวช่วยกระตุ้นน้ำลายหลังมื้ออาหาร แต่หมากฝรั่งไม่ได้ขจัดคราบพลัคเหมือนการแปรง จึงต้องแปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์ตอนเช้าและก่อนนอนให้ครบ และทำความสะอาดซอกฟันวันละครั้งเหมือนเดิม
ลูกอมไม่มีน้ำตาลใช้แทนหมากฝรั่งได้ไหม?
สำหรับการกระตุ้นน้ำลาย NHS และ NIDCR กล่าวถึงทั้งหมากฝรั่งและลูกอมชนิดไม่มีน้ำตาล จึงใช้แทนกันได้ในแง่นี้ สิ่งสำคัญคืออ่านฉลากให้แน่ใจว่าไม่มีน้ำตาล และไม่อมทีละหลายเม็ดต่อเนื่องทั้งวัน เพราะเป้าหมายคือช่วยหลังมื้ออาหาร ไม่ใช่ให้มีของในปากตลอดเวลา
หมากฝรั่งไซลิทอลดีกว่าหมากฝรั่งไม่มีน้ำตาลสูตรอื่นไหม?
ADA จัดให้ไซลิทอล ซอร์บิทอล แมนนิทอล และแอสปาร์แตม อยู่ในกลุ่มสารให้ความหวานที่ไม่ทำให้ฟันผุเหมือนกัน หลักที่ใช้ได้จริงคือเลือกหมากฝรั่งที่ไม่มีน้ำตาลและเคี้ยวหลังอาหาร มากกว่าการตามหาสารให้ความหวานชนิดใดชนิดหนึ่ง ถ้ามีคำถามเฉพาะ ให้ถามทันตแพทย์ตอนตรวจฟัน