ควรเปลี่ยน ถ้าตอนนี้ใช้แปรงขนกลางหรือขนแข็งอยู่ ADA แนะนำแปรงขนนุ่มเพื่อลดการขูดถลอกของเหงือก ส่วนโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ก็แนะนำแปรงขนนุ่มสำหรับคนที่มีเลือดออกตามไรฟัน แต่แปรงอย่างเดียวไม่ได้แก้ทุกอย่าง อาการเจ็บเหงือกอาจมาจากแรงกดที่มากเกินไป เหงือกอักเสบ หรือเหงือกร่น ซึ่งแต่ละสาเหตุต้องดูแลต่างกัน
เหงือกเจ็บตอนแปรงฟัน มักมาจากอะไร?
สาเหตุแรกที่พบได้บ่อยคือแรงเสียดสีที่มากเกินไป เช่น แปรงขนแข็ง กดแปรงแรง หรือถูไปมายาว ๆ ในแนวนอน ADA แนะนำแปรงขนนุ่มด้วยเหตุผลข้อนี้โดยตรง คือเพื่อลดการขูดถลอกของเหงือก และ Cleveland Clinic ก็จัดการแปรงฟันแรงเกินไปไว้ในรายการสาเหตุของเหงือกร่น ขอบเหงือกที่โดนขูดซ้ำทุกวันจึงอาจรู้สึกแสบหรือเจ็บหลังแปรง
สาเหตุที่สองคือเหงือกอักเสบ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ระบุว่าเหงือกที่แดงและบวมเป็นสัญญาณหนึ่งของเหงือกอักเสบระยะเริ่มต้น เหงือกที่อักเสบอยู่จึงอาจเจ็บได้แม้แปรงเบา ซึ่งต่างจากกรณีแรกตรงที่ต้นเหตุคือคราบจุลินทรีย์ที่สะสม ไม่ใช่ตัวแปรง
สาเหตุที่สามคือเหงือกร่น Cleveland Clinic ระบุว่าอาการเจ็บหรือไม่สบายบริเวณขอบเหงือก และเสียวเวลาแปรงฟัน เป็นอาการของเหงือกร่นได้ ถ้าคุณเจ็บเฉพาะจุดที่เห็นรากฟันโผล่ อาจเกี่ยวกับเรื่องนี้ อ่านต่อได้ในบทความถาม-ตอบว่าเหงือกร่นแล้วงอกกลับมาได้ไหม
เปลี่ยนแปรงแล้ว ควรแปรงอย่างไรให้เหงือกไม่เจ็บ?
แปรงขนนุ่มจะช่วยได้เต็มที่เมื่อใช้แรงที่พอดี ลองจับแปรงด้วยปลายนิ้วคล้ายจับปากกาแทนการกำทั้งมือ วางขนแปรงเอียงเข้าหาขอบเหงือก แล้วขยับสั้น ๆ ทีละตำแหน่ง แทนการถูยาว ๆ ถ้าขนแปรงบานแบนเร็วกว่าที่ควร เป็นเบาะแสว่ายังกดแรงเกินไป
อย่าหลบไม่แปรงบริเวณที่เจ็บ เพราะถ้าต้นเหตุคือเหงือกอักเสบ คราบที่ค้างอยู่ตรงนั้นอาจทำให้อาการแย่ลง ให้แปรงต่อด้วยความเบามือ และทำความสะอาดซอกฟันตามที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์แนะนำให้ใช้ไหมขัดฟันในจุดที่แปรงเข้าไม่ถึง โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ยังแนะนำให้เปลี่ยนแปรงทุก 2-4 เดือน และ ADA แนะนำให้เปลี่ยนเร็วกว่านั้นถ้าขนแปรงบาน
ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์ THAYA อย่างแปรงสีฟัน THAYA Extra Soft ซึ่งมาเป็นแพ็ก 6 ชิ้น ให้ตรวจสอบฉลากและใช้ด้วยแรงเบาเช่นกัน ไม่ว่าจะใช้แปรงแบบไหน การเปลี่ยนแปรงก็ไม่ได้แก้ปัญหาเหงือกอักเสบหรือเหงือกร่นที่มีอยู่แล้ว ถ้ามีอาการเหล่านี้ควรให้ทันตแพทย์ดูแลต่อ
เหงือกเจ็บแบบไหนที่ไม่ควรรอ?
ถ้าเปลี่ยนแปรงและปรับวิธีแปรงแล้วเหงือกยังเจ็บต่อเนื่อง หรือมีอาการอื่นร่วม เช่น เหงือกบวมแดง มีเลือดออกบ่อย เห็นรากฟันมากขึ้น หรือเสียวฟันเวลาโดนของร้อนของเย็น ควรนัดทันตแพทย์ Cleveland Clinic ระบุว่าคราบจุลินทรีย์ หินปูน และโรคปริทันต์เป็นสาเหตุของเหงือกร่น และแนะนำให้ติดต่อทันตแพทย์ตั้งแต่เห็นสัญญาณแรก ถ้ามีหินปูนเกาะ ทันตแพทย์จะประเมินและทำความสะอาดให้ตามความเหมาะสม
ส่วนอาการเจ็บเฉพาะจุดที่บวมขึ้นเป็นก้อนรอบฟันซี่เดียว อาจเป็นเรื่องอื่นที่ต่างออกไป มีบทความถาม-ตอบแยกไว้เรื่องเหงือกบวมแค่ซี่เดียว ทีมเนื้อหา THAYA ไม่สามารถวินิจฉัยแทนทันตแพทย์ได้ ข้อมูลนี้มีไว้ช่วยให้คุณตัดสินใจไปตรวจได้เร็วขึ้น
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
แปรงขนนุ่มทำความสะอาดได้พอหรือเปล่า?
ได้ ถ้าแปรงให้ทั่วถึงทุกด้านและวางขนแปรงที่ขอบเหงือก ADA ระบุว่าแนะนำแปรงขนนุ่มเพื่อลดการขูดถลอกของเหงือก สิ่งที่ต้องใส่ใจคือแปรงให้ครบทุกซี่ทุกด้านโดยไม่รีบ และทำความสะอาดซอกฟันเพิ่มทุกวัน เพราะแปรงทุกแบบเข้าซอกฟันได้จำกัด
เหงือกเจ็บควรหยุดแปรงฟันตรงนั้นสักพักไหม?
ไม่ควรหยุด เพราะถ้าเหงือกเจ็บจากการอักเสบ คราบจุลินทรีย์ที่ค้างอยู่จะทำให้อาการแย่ลง ให้แปรงต่อด้วยแปรงขนนุ่มและแรงเบา ขยับสั้น ๆ ตรงขอบเหงือก ถ้าเจ็บมากจนแปรงไม่ได้ หรือปรับวิธีแปรงแล้วยังไม่ดีขึ้น ควรไปพบทันตแพทย์
เหงือกเจ็บแต่ไม่มีเลือดออก ยังต้องไปหาหมอฟันไหม?
ถ้าเจ็บเป็นครั้งคราวหลังแปรงแรงแล้วดีขึ้นเมื่อปรับวิธีแปรง อาจยังไม่ต้องรีบ แต่ถ้าเจ็บต่อเนื่อง เห็นรากฟันมากขึ้น เสียวฟันร่วมด้วย หรือเหงือกบวมแดง ควรนัดตรวจ เพราะ Cleveland Clinic ระบุว่าการเจ็บที่ขอบเหงือกเป็นอาการหนึ่งของเหงือกร่น
