จริง Cleveland Clinic ระบุว่าการแปรงฟันแรงหรือรุนแรงเกินไปเป็นหนึ่งในสาเหตุของเหงือกร่น ร่วมกับปัจจัยอื่นอย่างการสูบบุหรี่และพันธุกรรม คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก็อธิบายว่าแปรงขนแข็งกับการถูแปรงแรง ๆ ในแนวนอนทำให้คอฟันสึก แต่แปรงแรงไม่ใช่สาเหตุเดียว คนที่เหงือกร่นจึงควรให้ทันตแพทย์ช่วยหาสาเหตุที่แท้จริงด้วย
แปรงฟันแรงทำให้เหงือกร่นได้อย่างไร?
Cleveland Clinic จัดให้การแปรงฟันแรงหรือรุนแรงเกินไปเป็นหนึ่งในสาเหตุของเหงือกร่น เมื่อขอบเหงือกร่นลง รากฟันที่เคยถูกเหงือกปิดไว้ก็จะโผล่ออกมา ซึ่ง Cleveland Clinic ระบุว่าเป็นสัญญาณที่เห็นได้ชัดที่สุดของเหงือกร่น
คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จัดการแปรงฟันแบบนี้ไว้ในกลุ่มพฤติกรรมที่ทำให้ฟันสึก โดยระบุว่าแปรงขนแข็งและการถูแปรงแรง ๆ ในแนวนอนทำให้บริเวณคอฟันสึก ส่วนสมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA) แนะนำแปรงขนนุ่มด้วยเหตุผลตรงกัน คือเพื่อลดการเสียดสีที่เหงือก
ปัญหาคือเหงือกร่นอาจเกิดขึ้นโดยยังไม่มีอาการเจ็บหรือเสียวฟัน Cleveland Clinic จึงแนะนำว่าแม้ไม่มีอาการก็ควรให้ทันตแพทย์ประเมิน ทีมเนื้อหา THAYA จึงแนะนำให้ส่องกระจกดูขอบเหงือกเป็นครั้งคราว และสังเกตว่าขนแปรงบานเร็วกว่าปกติหรือไม่ เพราะเป็นเบาะแสหนึ่งว่าเราอาจกดแปรงแรงกว่าที่คิด
นอกจากแปรงแรง เหงือกร่นเกิดจากอะไรได้อีก?
Cleveland Clinic อธิบายว่าเหงือกร่นเกิดได้จากหลายปัจจัยร่วมกัน นอกจากการแปรงฟันแรงแล้วยังมีการสูบบุหรี่หรือใช้ยาสูบชนิดเคี้ยว และพันธุกรรม เพราะบางคนมีแนวโน้มทางพันธุกรรมที่ทำให้เนื้อเยื่อเหงือกบาง
นี่คือเหตุผลที่ไม่ควรสรุปเองว่าเหงือกร่นเพราะแปรงแรงอย่างเดียว ถ้าแก้แค่เรื่องแปรงแต่ต้นเหตุจริงเป็นเรื่องอื่น เหงือกก็อาจร่นต่อไปได้ การตรวจกับทันตแพทย์จะช่วยแยกได้ว่าปัจจัยหลักคืออะไร และควรดูแลแบบไหน
ถ้าเหงือกเริ่มร่นแล้ว ควรทำอย่างไร?
Cleveland Clinic ระบุชัดว่าเหงือกที่ร่นไปแล้วไม่สามารถงอกกลับมาเองได้ แต่มีทางเลือกในการรักษาที่ทันตแพทย์จะพิจารณาตามความรุนแรง ขั้นแรกจึงควรนัดทันตแพทย์ตรวจ โดยเฉพาะถ้าเห็นรากฟันโผล่ชัดกว่าเดิม เสียวฟันเวลาโดนของร้อน ของเย็น หรือของหวาน หรือรู้สึกเจ็บบริเวณขอบเหงือก
ระหว่างนี้ให้ปรับวิธีแปรง เปลี่ยนจากการถูไปมาแรง ๆ เป็นการวางแปรงที่ขอบเหงือก ขยับสั้น ๆ แล้วปัดออก จับแปรงเบา ๆ ด้วยปลายนิ้ว แปรงให้ทั่ววันละ 2 ครั้ง และทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน สอดคล้องกับคำแนะนำของ Cleveland Clinic ที่ให้ใช้แปรงขนนุ่มและแปรงให้ทั่ววันละ 2 ครั้ง
เรื่องการเลือกแปรง ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์ THAYA อย่างแปรงสีฟัน THAYA Extra Soft ซึ่งมาเป็นแพ็ก 6 ชิ้น ให้ตรวจสอบฉลากและใช้ด้วยแรงเบา แปรงขนนุ่มเป็นแค่ส่วนหนึ่งของการลดแรงเสียดสี วิธีแปรงและการตรวจกับทันตแพทย์ยังสำคัญเท่าเดิม
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
เหงือกร่นแล้วจะงอกกลับมาเองได้ไหม?
ไม่ได้ เหงือกที่ร่นไปแล้วไม่งอกกลับมาเอง สิ่งที่ทำได้คือดูแลปัจจัยที่เกี่ยวข้อง เช่น ปรับวิธีแปรง เลิกสูบบุหรี่ และให้ทันตแพทย์ประเมินทางเลือกในการรักษา ซึ่ง Cleveland Clinic ระบุว่ามีตั้งแต่วิธีที่ไม่ต้องผ่าตัดในรายที่เป็นน้อย ไปจนถึงการผ่าตัดปลูกเหงือก ต้องประเมินเป็นรายบุคคล
สังเกตได้อย่างไรว่าเหงือกเริ่มร่น?
Cleveland Clinic ระบุว่าสัญญาณที่ชัดที่สุดคือเห็นรากฟันโผล่มากกว่าเดิม อาการอื่นที่พบได้คือเสียวฟันเวลาโดนของร้อน ของเย็น หรือของหวาน และเจ็บหรือรู้สึกไม่สบายบริเวณขอบเหงือก ถ้าเห็นสัญญาณเหล่านี้ควรนัดตรวจฟัน แม้จะยังไม่เจ็บก็ตาม
เปลี่ยนมาใช้แปรงขนนุ่มแล้ว ยังต้องระวังอะไรอีก?
ยังต้องระวังวิธีแปรง แปรงขนนุ่มช่วยลดการเสียดสี แต่ถ้ายังกดแรงหรือถูไปมายาว ๆ ในแนวนอนเหมือนเดิม ขอบเหงือกก็ยังโดนแรงมากเกินจำเป็น ให้ฝึกแปรงแบบขยับสั้น ๆ แล้วปัดออก จับแปรงเบา ๆ และเปลี่ยนแปรงเมื่อขนแปรงเริ่มบาน
