เหงือกบวมเฉพาะซี่เดียวมักบอกว่ามีอะไรบางอย่างเกิดขึ้นตรงจุดนั้น ไม่ใช่ทั้งปาก สาเหตุที่พบได้มีตั้งแต่คราบพลัคหรือเศษอาหารที่ติดค้างจนเหงือกอักเสบเฉพาะที่ ไปจนถึงฝีที่ฟันหรือเหงือก ซึ่ง NHS อธิบายว่าเป็นหนองที่สะสมใต้ฟันหรือเหงือกจากการติดเชื้อ และถ้าเป็นฟันซี่ในสุด อาจเป็นการติดเชื้อของเหงือกรอบฟันคุดที่ขึ้นไม่เต็มซี่ เราไม่สามารถแยกสาเหตุได้แน่นอนด้วยการดูเอง จึงควรให้ทันตแพทย์ตรวจ โดยเฉพาะถ้าปวดหรือบวมมากขึ้น
เหงือกบวมซี่เดียวเกิดจากอะไรได้บ้าง?
สาเหตุแรกคือเหงือกอักเสบเฉพาะจุด NHS ระบุว่าโรคเหงือกเกิดจากคราบพลัคที่สะสม ถ้าซอกฟันซี่ใดซี่หนึ่งทำความสะอาดยาก หรือมีเศษอาหารอย่างเสี้ยนเนื้อหรือเปลือกเมล็ดติดค้าง เหงือกรอบซี่นั้นอาจบวมแดงและเจ็บ สิ่งที่ทำได้คือค่อย ๆ ใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันทำความสะอาดจุดนั้นอย่างเบามือทุกวัน ร่วมกับการแปรงฟันวันละ 2 ครั้ง ถ้าทำแล้วยังบวมอยู่หรือบวมกลับมาซ้ำที่เดิม แปลว่าอาจมีสาเหตุอื่นที่ต้องให้ทันตแพทย์ดู
สาเหตุที่สองคือฝี NHS อธิบายว่าฝีที่ฟันเกิดเมื่อหนองสะสมอยู่ใต้ฟันหรือเหงือกจากการติดเชื้อในช่องปาก คนที่มีฟันผุ เป็นโรคเหงือก หรือเคยมีการบาดเจ็บที่ฟันหรือเหงือกเสี่ยงมากขึ้น อาการที่ NHS ระบุ ได้แก่ ปวดฟันหรือปวดเหงือกรุนแรง หน้าหรือขากรรไกรบวม มีรอยแดงในปากหรือที่ใบหน้า อ้าปากหรือเคี้ยวลำบาก และมีไข้
สาเหตุที่สามเกี่ยวกับฟันซี่ในสุด NHS ระบุว่าฟันคุดที่มีเหงือกคลุมอยู่บางส่วนอาจทำให้เกิดการติดเชื้อของเหงือก (pericoronitis) รวมถึงอาการปวดและบวมได้ ถ้าเหงือกบวมตรงท้ายสุดของขากรรไกร ควรให้ทันตแพทย์ตรวจว่ามีฟันคุดซ่อนอยู่หรือไม่ และควรดูแลรักษาอย่างไร
อาการแบบไหนที่ต้องรีบไปพบทันตแพทย์หรือโรงพยาบาล?
ถ้าสงสัยว่าเป็นฝี เช่น ปวดตุบ ๆ รุนแรง หน้าหรือขากรรไกรบวม หรือมีไข้ NHS แนะนำให้ขอนัดทันตแพทย์แบบเร่งด่วน เพราะฝีต้องได้รับการรักษาทางทันตกรรม ไม่หายด้วยการรอ
ถ้ามีอาการหายใจ พูด หรือกลืนลำบาก มีอาการบวมในปากมาก หรืออ้าปากได้ลำบาก NHS ระบุว่าเป็นภาวะฉุกเฉิน ให้ไปห้องฉุกเฉินหรือโทรเรียกรถพยาบาลทันที และไม่ควรขับรถไปเอง สำหรับประเทศไทยโทรสายด่วน 1669 ได้
ระหว่างรอพบทันตแพทย์ ดูแลตัวเองอย่างไร?
NHS แนะนำให้กินยาแก้ปวด เช่น ไอบูโพรเฟนหรือพาราเซตามอล โดยไม่เกินขนาดที่ฉลากกำหนด และไม่ให้เด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีกินแอสไพริน กินอาหารนิ่ม ๆ เลี่ยงของร้อนจัดหรือเย็นจัด และยังแปรงฟันต่อด้วยแปรงขนนุ่ม ทีมเนื้อหา THAYA เสริมว่าอย่าพยายามเจาะ บีบ หรือใช้ของแหลมแคะตรงที่บวม เพราะอาจทำให้แผลลุกลาม และยาแก้ปวดช่วยแค่บรรเทาอาการ ไม่ได้รักษาต้นเหตุ
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
เหงือกบวมซี่เดียวแต่ไม่ปวด ต้องไปหาหมอฟันไหม?
ควรไป แม้ไม่ปวด เพราะการบวมเฉพาะจุดอาจมาจากคราบพลัค เศษอาหารติด หรือการติดเชื้อที่ยังไม่แสดงอาการชัด ถ้าทำความสะอาดจุดนั้นเบา ๆ สม่ำเสมอแล้วไม่ยุบลง หรือบวมกลับมาซ้ำที่เดิม ควรให้ทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุ ก่อนที่ปัญหาจะลุกลาม
เหงือกบวมเป็นตุ่มมีหนอง บีบออกเองได้ไหม?
ไม่ควรบีบหรือเจาะเอง ตุ่มหนองที่เหงือกอาจเป็นสัญญาณของฝี ซึ่ง NHS ระบุว่าเกิดจากหนองสะสมใต้ฟันหรือเหงือกจากการติดเชื้อ การบีบเองไม่ได้กำจัดต้นเหตุและเสี่ยงให้แผลลุกลาม ควรขอนัดทันตแพทย์แบบเร่งด่วน และกินยาแก้ปวดตามขนาดบนฉลากระหว่างรอ
เหงือกบวมตรงฟันคุดควรทำอย่างไร?
ให้ทำความสะอาดบริเวณนั้นอย่างเบามือ และนัดทันตแพทย์ตรวจ NHS ระบุว่าฟันคุดที่มีเหงือกคลุมบางส่วนอาจทำให้เหงือกติดเชื้อ ปวดและบวมได้ ทันตแพทย์จะประเมินว่าควรรักษาอาการก่อนหรือต้องถอนฟันคุด ถ้าบวมมากจนอ้าปากหรือกลืนลำบาก ให้ไปโรงพยาบาลทันที
