ไม่หายเองถ้าปล่อยไว้เฉย ๆ แต่กลับมาดีได้ถ้าลงมือดูแล Cleveland Clinic ระบุว่าเหงือกอักเสบย้อนกลับได้ด้วยการดูแลที่ถูกต้อง และ NIDCR อธิบายว่าโรคเหงือกระยะแรกที่เหงือกบวมและเลือดออกมักกลับมาดีได้ด้วยการแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟัน ส่วนระยะเวลาไม่มีตัวเลขตายตัว ขึ้นกับปริมาณคราบพลัค หินปูน และความสม่ำเสมอของการดูแล งานทบทวนของ Cochrane พบว่าไหมขัดฟันร่วมกับการแปรงฟันอาจลดเหงือกอักเสบได้ในราวหนึ่งเดือน
ทำไมเหงือกอักเสบถึงไม่หายเองถ้าไม่เปลี่ยนอะไร?
NIDCR อธิบายว่าโรคเหงือกเป็นการติดเชื้อของเนื้อเยื่อที่ยึดฟันไว้ โดยมีคราบพลัคเป็นต้นเหตุ ตราบใดที่คราบพลัคยังเกาะอยู่ที่ขอบเหงือกและซอกฟัน เหงือกก็ยังถูกกระตุ้นให้อักเสบต่อไป บางวันอาการอาจดูเบาลงจนเหมือนหายเอง แต่ถ้าพฤติกรรมเดิมไม่เปลี่ยน อาการก็อาจกลับมาอีก
คราบพลัคที่ทิ้งไว้ยังแข็งตัวเป็นหินปูนได้ NIDCR ระบุว่าหินปูนต้องให้ทันตบุคลากรขูดออกเท่านั้น เมื่อมีหินปูนเกาะแล้ว การแปรงฟันที่บ้านอย่างเดียวจึงไม่พอ และยิ่งปล่อยไว้นาน การรักษาก็ยิ่งยุ่งยากขึ้น
ต้องทำอะไรบ้างให้เหงือกอักเสบกลับมาดี?
Cleveland Clinic แนะนำให้แปรงฟันอย่างทั่วถึงวันละ 2 ครั้ง คือหลังตื่นนอนและก่อนนอน และใช้ไหมขัดฟันทุกวันเพื่อกำจัดเชื้อโรคตามซอกฟัน แปรงให้ถึงขอบเหงือกด้วยแรงเบา จุดที่เลือดออกก็ยังต้องแปรง ซึ่งเราอธิบายเหตุผลไว้ในอีกคำตอบหนึ่ง
ขั้นที่สองคือพบทันตแพทย์ Cleveland Clinic ระบุว่าการทำความสะอาดฟันโดยทันตแพทย์มักช่วยให้เหงือกอักเสบหายได้ แต่หลังจากนั้นยังต้องดูแลที่บ้านต่อเนื่อง ส่วนการขูดหินปูนช่วยเอาคราบแข็งที่เราเอาออกเองไม่ได้ออกไป เพื่อให้การแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันที่บ้านทำได้ทั่วถึง ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้นัดตรวจทันทีถ้ามีอาการเหงือกอักเสบ ไม่ต้องรอให้หายเอง
ใช้เวลานานแค่ไหนกว่าเหงือกจะดีขึ้น?
ไม่มีตัวเลขที่ใช้ได้กับทุกคน Cleveland Clinic ไม่ได้ระบุระยะเวลาตายตัว แต่บอกว่าการรักษาเร็วได้ผลดีกว่า และการทำความสะอาดโดยทันตแพทย์ร่วมกับการดูแลที่บ้านมักช่วยให้หายได้ งานทบทวนงานวิจัยของ Cochrane พบว่าการใช้ไหมขัดฟันควบคู่กับการแปรงฟันอาจลดเหงือกอักเสบได้เมื่อครบหนึ่งเดือน และแปรงซอกฟันอาจลดได้มากกว่าไหมขัดฟัน แม้หลักฐานยังมีความน่าเชื่อถือระดับต่ำ
สิ่งที่สังเกตได้ด้วยตัวเองคือเลือดออกน้อยลงเวลาแปรงฟัน และเหงือกบวมแดงลดลง ถ้าดูแลสม่ำเสมอมาสักระยะแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือเริ่มมีเหงือกร่น ฟันโยก หรือกลิ่นปากเรื้อรัง ควรพบทันตแพทย์ เพราะอาจเป็นโรคเหงือกระยะที่ลึกกว่าเหงือกอักเสบธรรมดา
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
เหงือกอักเสบหายแล้วจะกลับมาเป็นอีกไหม?
กลับมาได้ Cleveland Clinic ระบุว่าเหงือกอักเสบรักษาให้หายได้ แต่สามารถกลับมาเป็นซ้ำ เพราะคราบพลัคเกิดใหม่ทุกวัน ถ้าเลิกใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงฟันไม่ทั่วถึง เหงือกก็อักเสบได้อีก การแปรงฟันวันละ 2 ครั้ง ทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน และตรวจฟันตามนัดจึงต้องทำต่อเนื่อง
เหงือกอักเสบต้องขูดหินปูนทุกครั้งไหม?
ไม่เสมอไป ถ้าเป็นแค่คราบพลัคนิ่ม ๆ การแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันที่บ้านอาจพอ แต่ถ้ามีหินปูนแล้ว NIDCR ระบุว่าต้องให้ทันตบุคลากรขูดออกเท่านั้น การแปรงที่บ้านเอาออกไม่ได้ ทางที่ดีคือให้ทันตแพทย์ตรวจและบอกว่าควรขูดหินปูนหรือไม่
ทำไมดูแลอย่างดีแล้วเหงือกยังเลือดออกบ้าง?
ช่วงแรกที่เพิ่งเริ่มดูแลอย่างจริงจัง เหงือกที่อักเสบอยู่อาจยังเลือดออกบ้าง เพราะต้องใช้เวลาให้การอักเสบลดลง แต่ถ้าดูแลสม่ำเสมอแล้วเลือดไม่ลดลงเลย อาจมีหินปูนที่ต้องขูดออก หรือมีปัญหาเหงือกที่ลึกกว่านั้น ควรให้ทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุ