ช่วยได้บ้างในฐานะตัวเสริม แต่ไม่ใช่การรักษา กรมอนามัยระบุว่าส่วนผสมแบบสมุนไพรอย่างใบฝรั่ง กานพลู และเกลือ อาจช่วยลดการอักเสบของเหงือก ซึ่งเป็นข้อมูลในบริบทของยาสีฟัน แต่ต้นเหตุของเหงือกอักเสบคือคราบพลัคที่เกาะแน่นบนผิวฟันและซอกฟัน การบ้วนน้ำเกลือไม่สามารถขจัดคราบนี้ได้เหมือนแปรงสีฟันและไหมขัดฟัน ถ้าใช้น้ำเกลือแล้วรู้สึกสบายปากก็ใช้ต่อได้ แต่อย่าใช้แทนการทำความสะอาดฟันตามปกติ หรือใช้เพื่อรอให้อาการที่น่าห่วงหายไปเอง
เกลือเกี่ยวข้องกับสุขภาพเหงือกอย่างไร?
คนไทยคุ้นเคยกับการใช้เกลือดูแลช่องปากมานาน ทั้งการบ้วนน้ำเกลือและยาสีฟันที่มีเกลือเป็นส่วนผสม อินโฟกราฟิกของกรมอนามัยเรื่องยาสีฟันฟลูออไรด์กับยาสีฟันสมุนไพรระบุว่า ส่วนผสมอย่างใบฝรั่ง กานพลู และเกลือ อาจช่วยลดการอักเสบของเหงือก คำว่า “อาจ” ตรงนี้สำคัญ เพราะหมายถึงเป็นตัวช่วย ไม่ใช่วิธีรักษาโรคเหงือก
ในทางกลับกัน กรมอนามัยเคยออกมาชี้แจงคลิปที่แชร์กันในโซเชียลว่า การบ้วนปากด้วยน้ำต้มใบชะพลูผสมเกลือช่วยรักษาอาการปวดฟัน ว่าเป็นข้อมูลที่ยังไม่ได้รับการพิสูจน์ ตัวอย่างนี้เตือนว่าสูตรบ้วนปากที่แชร์กันต่อ ๆ มา รวมถึงสูตรที่มีเกลือ ไม่ควรถูกนำไปใช้แทนการรักษาจริง
ทำไมน้ำเกลือใช้แทนการแปรงฟันและไหมขัดฟันไม่ได้?
คราบพลัคเป็นแผ่นเหนียวที่เกาะบนผิวฟัน การบ้วนน้ำเพียงอย่างเดียวจึงเอาออกได้ไม่หมด กรมอนามัยระบุว่าแม้แต่การแปรงฟันอย่างเดียวก็ยังกำจัดคราบพลัคตามซอกฟันและร่องเหงือกไม่ได้ทั้งหมด จึงแนะนำให้ใช้ไหมขัดฟันอย่างน้อยวันละครั้งหลังแปรงฟัน เมื่อการแปรงฟันอย่างเดียวยังไม่พอ การบ้วนน้ำเกลือก็ยิ่งไม่พอที่จะดูแลเหงือก
ถ้าต้องการน้ำยาบ้วนปากเป็นตัวช่วยจริงจัง ADA อธิบายว่าน้ำยาบ้วนปากเพื่อการรักษาที่มีสารอย่างคลอร์เฮกซิดีนหรือน้ำมันหอมระเหย ช่วยควบคุมคราบพลัคและเหงือกอักเสบได้ ขณะที่สาร CPC ช่วยเรื่องกลิ่นปาก ส่วนคลอร์เฮกซิดีนอาจทำให้ฟันเป็นคราบและการรับรสเปลี่ยน จึงควรใช้ตามคำแนะนำของทันตแพทย์
ถ้าจะบ้วนน้ำเกลือ ควรทำอย่างไรและเมื่อไหร่ควรพบทันตแพทย์?
ใช้น้ำสะอาดผสมเกลือเล็กน้อย ไม่ต้องเค็มจัด บ้วนเบา ๆ แล้วบ้วนทิ้ง ไม่กลืน และแปรงฟันวันละ 2 ครั้งกับทำความสะอาดซอกฟันทุกวันตามปกติ ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้มองน้ำเกลือเป็นแค่ส่วนเสริมของกิจวัตร ไม่ใช่ขั้นตอนหลัก
ถ้าเหงือกเลือดออกต่อเนื่อง บวม ปวด มีหนอง ฟันโยก หรือมีกลิ่นปากเรื้อรัง ไม่ควรรักษาตัวเองด้วยน้ำเกลือต่อไป ควรนัดทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุ เพราะบางอาการอาจต้องขูดหินปูนหรือรักษาเฉพาะทาง
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
บ้วนน้ำเกลือทุกวันได้ไหม?
ถ้าใช้น้ำเกลือที่ไม่เค็มจัดและบ้วนทิ้งโดยไม่กลืน โดยทั่วไปทำเป็นกิจวัตรเสริมได้ แต่ต้องไม่ใช้แทนการแปรงฟันวันละ 2 ครั้งและการทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน ถ้ารู้สึกแสบ ระคายเคือง หรือมีอาการผิดปกติในช่องปาก ให้หยุดและปรึกษาทันตแพทย์
น้ำเกลือกับน้ำยาบ้วนปาก อะไรดีกว่ากันสำหรับเหงือก?
ขึ้นกับจุดประสงค์ ADA ระบุว่าน้ำยาบ้วนปากเพื่อการรักษาที่มีสารอย่างคลอร์เฮกซิดีนหรือน้ำมันหอมระเหยช่วยควบคุมคราบพลัคและเหงือกอักเสบได้ ส่วนน้ำเกลือเป็นตัวช่วยพื้นฐาน ทั้งสองอย่างไม่ได้ใช้แทนการแปรงฟันและไหมขัดฟัน ถ้าเหงือกมีปัญหา ควรให้ทันตแพทย์ช่วยเลือก
เหงือกบวมแล้วบ้วนน้ำเกลือรอให้ยุบได้ไหม?
ทำระหว่างรอพบทันตแพทย์ได้ แต่ไม่ควรใช้แทนการตรวจ เหงือกบวมโดยเฉพาะบวมเฉพาะซี่ อาจมาจากฝีหรือการติดเชื้อที่ต้องรักษาทางทันตกรรม ถ้าปวดมาก หน้าบวม มีไข้ หรือกลืนลำบาก ให้รีบพบทันตแพทย์หรือไปโรงพยาบาล ไม่ควรรอดูอาการ