มีความเสี่ยง อย. ระบุว่าเบกกิ้งโซดาเป็นสารขัดที่อาจทำให้เคลือบฟันสึก และเตือนว่าสูตรฟอกฟันขาวเองที่ผสมเบกกิ้งโซดากับไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์เป็นข้อมูลที่ไม่ควรทำตาม การแปรงด้วยผงเบกกิ้งโซดาทุกวันทำให้ผิวฟันโดนแรงขัดซ้ำทุกวัน ยิ่งแปรงแรงยิ่งเพิ่มโอกาสสึก ประเด็นที่คนมักมองข้ามคือ ถ้าใช้ผงแทนยาสีฟัน ฟันจะไม่ได้รับฟลูออไรด์ ซึ่งเป็นส่วนผสมหลักที่ช่วยป้องกันฟันผุ
ทำไมการแปรงด้วยเบกกิ้งโซดาทุกวันจึงทำให้ฟันสึกได้?
อย. อธิบายว่าเบกกิ้งโซดามีคุณสมบัติเป็นสารขัด จึงอาจกัดกร่อนเคลือบฟันได้ ทันตะ จุฬาฯ จัดการสึกจากการขัดถู (abrasion) ไว้เป็นหนึ่งในรูปแบบของฟันสึก และระบุว่าแปรงขนแข็งกับการถูแปรงแนวนอนแรง ๆ ทำให้คอฟันสึก เมื่อนำผงขัดมาใช้ร่วมกับการแปรงแบบนี้ทุกวัน แรงขัดจึงสะสมต่อเนื่อง
สิ่งที่ทำให้ดูเหมือนได้ผลคือฟันอาจรู้สึกเกลี้ยงหรือดูสว่างขึ้นหลังแปรง เพราะผงขัดขูดคราบบางส่วนที่ผิวฟันออก แต่ความรู้สึกนี้ไม่ได้บอกว่าปลอดภัย ผิวฟันที่ถูกขัดซ้ำทุกวันอาจค่อย ๆ สึกโดยที่เจ้าของฟันไม่ทันสังเกต เพราะการเปลี่ยนแปลงในแต่ละวันเล็กมากจนมองไม่เห็นด้วยตา
ยาสีฟันที่มีเบกกิ้งโซดาต่างจากผงเบกกิ้งโซดาอย่างไร?
ความต่างสำคัญคือการควบคุมความหยาบ ADA ระบุว่ายาสีฟันที่มีค่าความหยาบ (RDA) ไม่เกิน 250 ถือว่าปลอดภัยและได้ผล ความหยาบของยาสีฟันจึงเป็นสิ่งที่มีเกณฑ์ให้วัดและเทียบได้ ขณะที่ผงเบกกิ้งโซดาที่ตักใส่แปรงเอง ไม่มีใครรู้ว่าแต่ละครั้งใช้มากแค่ไหนหรือขัดแรงแค่ไหน
อีกเรื่องคือฟลูออไรด์ ADA ระบุว่ายาสีฟันที่อ้างการป้องกันฟันผุต้องมีฟลูออไรด์ ผงเบกกิ้งโซดาเปล่า ๆ ไม่มีส่วนนี้ ส่วนสูตรที่ผสมเบกกิ้งโซดากับไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์หรือมะนาว อย. ระบุว่าการฟอกฟันด้วยไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ควรทำภายใต้การดูแลของทันตแพทย์ เพราะอาจระคายเคืองเนื้อเยื่อในช่องปากและกัดกร่อนเคลือบฟันในระยะยาว ส่วนทันตะ จุฬาฯ ระบุว่าการสัมผัสกรดบ่อย ๆ ทำให้ฟันสึกกร่อน
ถ้าแปรงด้วยเบกกิ้งโซดามานานแล้ว ควรทำอย่างไร?
ให้กลับมาใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ แปรงด้วยแปรงขนนุ่มและแรงเบา วันละ 2 ครั้ง ไม่ต้องพยายามชดเชยด้วยการแปรงนานหรือแรงขึ้น ถ้ามีอาการเสียวฟัน หรือรู้สึกว่าผิวฟันบริเวณคอฟันเปลี่ยนไป ควรให้ทันตแพทย์ตรวจว่าฟันสึกหรือไม่ และควรดูแลอย่างไรต่อ
ถ้าเหตุผลที่ใช้เบกกิ้งโซดาคืออยากให้ฟันขาว ทีม THAYA แนะนำให้ปรึกษาทันตแพทย์เพื่อหาสาเหตุของสีฟันก่อน เพราะคราบภายนอกกับสีจากภายในต้องจัดการต่างกัน ส่วนผงขัดชนิดอื่นที่นิยมในโซเชียลอย่างผงถ่าน มีรายละเอียดแยกไว้ในหัวข้อยาสีฟันชาร์โคล
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ใช้เบกกิ้งโซดาแปรงฟันสัปดาห์ละครั้งปลอดภัยไหม?
แหล่งข้อมูลที่ THAYA อ้างอิงไม่ได้กำหนดความถี่ที่ปลอดภัยไว้ อย. ระบุเพียงว่าเบกกิ้งโซดาเป็นสารขัดที่อาจทำให้เคลือบฟันสึก จึงไม่มีเหตุผลที่ต้องเสี่ยง ถ้าต้องการลดคราบที่ผิวฟัน ทางที่ปลอดภัยกว่าคือแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ตามปกติ และให้ทันตแพทย์ขัดคราบที่เกาะแน่น
เบกกิ้งโซดาผสมมะนาวทำให้ฟันขาวได้ไหม?
ไม่แนะนำ ทันตะ จุฬาฯ ระบุว่าการสัมผัสกรดบ่อย ๆ ทำให้ฟันสึกกร่อน การนำกรดจากมะนาวมาผสมกับผงขัดแล้วถูบนฟันจึงเพิ่มความเสี่ยงทั้งสองทาง อย. ก็เตือนว่าสูตรฟอกฟันขาวเองแบบผสมเบกกิ้งโซดาเป็นข้อมูลที่ไม่ควรทำตาม ถ้าอยากให้ฟันขาว ควรปรึกษาทันตแพทย์
ควรเลือกยาสีฟันแบบไหนแทนผงเบกกิ้งโซดา?
เลือกยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ ADA ระบุสารป้องกันฟันผุที่ใช้ เช่น โซเดียมฟลูออไรด์ สแตนนัสฟลูออไรด์ และโซเดียมโมโนฟลูออโรฟอสเฟต และระบุว่ายาสีฟันที่มีค่าความหยาบไม่เกิน 250 ถือว่าปลอดภัย ดูชื่อสารบนฉลาก ใช้แปรงขนนุ่ม และแปรงด้วยแรงเบาวันละ 2 ครั้ง