ยาสีฟันเกลือใช้ได้ และอาจมีประโยชน์เสริมเรื่องเหงือก แต่คำตอบว่าดีต่อฟันหรือไม่ขึ้นกับส่วนผสมอื่นในหลอดมากกว่าเกลือ ถ้ายาสีฟันเกลือหลอดนั้นมีฟลูออไรด์ ก็ใช้เป็นยาสีฟันประจำได้ ถ้าไม่มี ควรใช้ร่วมหรือสลับกับยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ และไม่ควรคาดหวังให้เกลือช่วยแก้ปัญหาเหงือกที่เป็นอยู่แทนการไปพบทันตแพทย์
เกลือในยาสีฟันช่วยอะไรได้บ้าง?
อินโฟกราฟิกของกรมอนามัยจัดเกลือไว้ในกลุ่มเดียวกับใบฝรั่งและกานพลู ว่าเป็นสมุนไพรที่อาจช่วยลดการอักเสบของเหงือก คำว่าอาจช่วยในที่นี้หมายถึงประโยชน์เสริมเมื่อแปรงฟันอย่างถูกวิธีอยู่แล้ว ไม่ได้แปลว่ายาสีฟันเกลือรักษาเหงือกอักเสบให้หายได้เอง
หลายคนชอบยาสีฟันเกลือเพราะรสเค็มทำให้รู้สึกว่าปากสะอาดและเหงือกกระชับ ความรู้สึกนี้เป็นเรื่องดีที่ทำให้อยากแปรงฟันสม่ำเสมอ แต่ความรู้สึกสะอาดเป็นคนละเรื่องกับการกำจัดคราบจุลินทรีย์ ซึ่งยังต้องอาศัยการแปรงให้ทั่วทุกซี่อย่างใจเย็น และทำความสะอาดซอกฟันด้วยไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟัน
ยาสีฟันเกลือป้องกันฟันผุได้ไหม?
ขึ้นกับว่ามีฟลูออไรด์หรือไม่ คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ อธิบายว่าความปลอดภัยและประสิทธิภาพของยาสีฟันไม่ได้ขึ้นกับการเป็นสมุนไพร และฟลูออไรด์คือส่วนผสมที่มีหลักฐานชัดในการป้องกันฟันผุ ขณะที่ยาสีฟันสมุนไพรบางยี่ห้อไม่มีฟลูออไรด์หรือมีไม่เพียงพอ
วิธีเช็กคือพลิกดูฉลากภาษาไทยด้านหลังหลอด มองหาชื่อสารอย่าง Sodium Fluoride หรือ Sodium Monofluorophosphate และปริมาณ ppm ถ้าไม่เจอชื่อสารเหล่านี้เลย ให้ถือว่ายาสีฟันหลอดนั้นอาจไม่ได้ช่วยเรื่องฟันผุ กรมอนามัยแนะนำว่ายาสีฟันสมุนไพรสามารถสลับหรือใช้ร่วมกับยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ได้ โดยยังแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง คือตอนเช้าและก่อนนอน
ใช้ยาสีฟันเกลือทุกวัน ฟันจะสึกไหม?
ยาสีฟันโดยทั่วไปมีสารขัดถูเป็นส่วนผสม สมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA) ระบุว่ายาสีฟันที่มีค่าความขัดถู (RDA) ไม่เกิน 250 ถือว่าปลอดภัยและได้ผล ถ้าฉลากไม่ได้บอกค่านี้ ก็ตัดสินจากคำว่าเกลืออย่างเดียวไม่ได้ว่าหลอดไหนขัดมากหรือน้อย
สิ่งที่ทำได้คือแปรงเบา ๆ ด้วยแปรงขนนุ่ม และไม่ขัดแรงเพื่อให้รู้สึกสะอาดขึ้น ถ้าใช้ไปแล้วรู้สึกเสียวฟัน เหงือกแสบ หรือเห็นขอบเหงือกร่น ให้ลองหยุดใช้แล้วปรึกษาทันตแพทย์ ส่วนการเอาเกลือป่นมาแปรงฟันโดยตรงแทนยาสีฟันเป็นอีกเรื่องหนึ่ง เพราะไม่มีฟลูออไรด์ และควบคุมความหยาบไม่ได้
ถ้าเหงือกมีปัญหาอยู่แล้ว ควรพึ่งยาสีฟันเกลือไหม?
ไม่ควรพึ่งอย่างเดียว อาการอย่างเหงือกบวมแดง เลือดออกทุกครั้งที่แปรง หรือมีกลิ่นปากไม่หาย เป็นสัญญาณที่ควรให้ทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุ การเปลี่ยนยาสีฟันอาจทำให้อาการดูเบาลงชั่วคราว แต่ไม่ได้จัดการต้นเหตุ ซึ่งต้องให้ทันตแพทย์ตรวจและดูแล ส่วนการบ้วนปากด้วยน้ำเกลือเป็นคำถามแยกอีกข้อ อ่านต่อได้ในหัวข้อที่เกี่ยวข้องด้านล่าง
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ยาสีฟันเกลือกับยาสีฟันสมุนไพรทั่วไปต่างกันไหม?
เกลือเป็นส่วนผสมหนึ่งในกลุ่มสมุนไพรที่กรมอนามัยยกตัวอย่างไว้ ร่วมกับใบฝรั่งและกานพลู จึงใช้หลักเลือกเดียวกัน คือดูว่ามีฟลูออไรด์หรือไม่ อ่านรายชื่อส่วนผสมบนฉลาก และเลือกรสชาติที่ทำให้แปรงฟันได้สม่ำเสมอ ชื่อสูตรเพียงอย่างเดียวไม่ได้บอกประสิทธิภาพ
เด็กใช้ยาสีฟันเกลือได้ไหม?
สำหรับเด็ก สิ่งสำคัญคือยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ในปริมาณที่เหมาะกับวัย และให้ผู้ใหญ่ดูแลขณะแปรง ถ้ายาสีฟันเกลือไม่มีฟลูออไรด์ ก็ไม่ควรใช้เป็นยาสีฟันหลักของเด็ก ถ้าไม่แน่ใจว่าหลอดไหนเหมาะ ให้ปรึกษาทันตแพทย์หรือเภสัชกร และอ่านฉลากก่อนใช้ทุกครั้ง
รสเค็มแสบแปลว่ายาสีฟันเกลือได้ผลดีกว่าใช่ไหม?
ไม่ใช่ ความเค็มหรือความแสบเป็นแค่รสสัมผัส ไม่ได้บอกว่าทำความสะอาดได้ดีกว่า ถ้าแสบจนเหงือกระคายหรือเป็นแผล ควรหยุดใช้และเปลี่ยนสูตร ความสะอาดจริงมาจากการแปรงอย่างทั่วถึง ส่วนการป้องกันฟันผุมาจากฟลูออไรด์ในยาสีฟัน