ไม่ควรใช้เป็นยาสีฟันหลักทุกวัน Penn Dental Medicine อธิบายว่าถ่านกัมมันต์เป็นสารขัด จึงอาจขจัดคราบที่ผิวฟันได้ แต่การขัดที่มากเกินไปทำให้เคลือบฟันอ่อนแอหรือสึก และยาสีฟันชาร์โคลมักไม่มีฟลูออไรด์ เพราะถ่านจะดูดซับฟลูออไรด์ไว้ Cleveland Clinic ก็จัดผงถ่านไว้ในกลุ่มวิธีทำฟันขาวที่ควรหลีกเลี่ยง ปัญหาจึงไม่ได้อยู่แค่การใช้ครั้งเดียว แต่อยู่ที่การใช้แทนยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ทุกวัน
ทำไมยาสีฟันชาร์โคลจึงไม่เหมาะใช้ทุกวัน?
เหตุผลแรกคือความหยาบ Penn Dental Medicine ระบุว่าถ่านกัมมันต์เป็นสารขัด และการขัดที่มากเกินไปทำให้เคลือบฟันอ่อนแอหรือหลุดออก ฟันจึงเสียหายและผุได้ง่ายขึ้น การแปรงวันละ 2 ครั้งทุกวันทำให้ผิวฟันเจอแรงขัดซ้ำเป็นประจำ ถ้าแปรงแรงร่วมด้วยก็ยิ่งเพิ่มความเสี่ยง
เหตุผลที่สองคือฟลูออไรด์ Penn Dental Medicine ระบุว่ายาสีฟันชาร์โคลมักไม่มีฟลูออไรด์ ทันตะ จุฬาฯ อธิบายว่าฟลูออไรด์เป็นส่วนผสมที่มีหลักฐานชัดเจนในการป้องกันฟันผุ และแนะนำให้เลือกผลิตภัณฑ์ที่มีฟลูออไรด์ ไม่ว่าจะเป็นสูตรสมุนไพรหรือสูตรทั่วไป คนที่เปลี่ยนมาใช้ยาสีฟันชาร์โคลที่ไม่มีฟลูออไรด์ทุกวัน จึงพลาดการป้องกันฟันผุส่วนนี้ไปด้วย
ยาสีฟันชาร์โคลทำให้ฟันขาวได้จริงไหม?
หลักฐานยังจำกัด Penn Dental Medicine ระบุว่ายังไม่มีข้อมูลทางคลินิกและในห้องปฏิบัติการเพียงพอที่จะยืนยันว่าถ่านดีต่อฟัน สิ่งที่ยาสีฟันชาร์โคลอาจทำได้คือขจัดคราบที่ผิวฟันด้วยการขัด ซึ่งเป็นกลไกเดียวกับผงขัดทั่วไป ไม่ใช่การเปลี่ยนสีของเนื้อฟัน
Cleveland Clinic จัดผงถ่านไว้ในรายการวิธีทำฟันขาวที่ควรเลี่ยง ร่วมกับวิธีทางเลือกอื่นที่มักไม่ได้ผลและบางครั้งอาจทำร้ายฟัน ฟันที่ดูขาวขึ้นหลังใช้ไม่กี่ครั้งจึงอาจเป็นแค่คราบผิวที่ถูกขัดออก ถ้าฟันเหลืองเพราะสีจากภายใน ผงถ่านก็ช่วยไม่ได้ ทางที่ตรงกว่าคือให้ทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุของสีฟันก่อน
ถ้ายังอยากใช้ยาสีฟันชาร์โคล ควรระวังอะไร?
อ่านฉลากก่อนว่ามีฟลูออไรด์หรือไม่ ถ้าไม่มี ไม่ควรใช้แทนยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ แหล่งข้อมูลที่ THAYA อ้างอิงไม่ได้กำหนดความถี่ที่ถือว่าปลอดภัย จึงไม่ควรใช้เป็นยาสีฟันประจำ และเมื่อใช้ควรแปรงด้วยแปรงขนนุ่มและแรงเบา ไม่ขัดถูวน ๆ ที่จุดเดิมนาน ๆ เพื่อหวังให้ฟันขาว
ถ้าใช้แล้วเริ่มเสียวฟัน เห็นเหงือกระคาย หรือผิวฟันดูเปลี่ยนไป ให้หยุดใช้และปรึกษาทันตแพทย์ ส่วนผงขัดในครัวที่คนนิยมใช้ทำฟันขาวอย่างเบกกิ้งโซดา มีรายละเอียดแยกไว้ในอีกหัวข้อหนึ่ง
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ผงถ่านแบบผงกับยาสีฟันชาร์โคลต่างกันไหม?
ทั้งสองแบบอาศัยถ่านเป็นสารขัดเหมือนกัน Cleveland Clinic จัดผงถ่านไว้ในวิธีทำฟันขาวที่ควรหลีกเลี่ยง ส่วน Penn Dental Medicine ระบุว่ายาสีฟันชาร์โคลก็มีความหยาบที่อาจทำให้เคลือบฟันสึก และมักไม่มีฟลูออไรด์ การใช้ผงถ่านโดยตรงยังควบคุมปริมาณได้ยากกว่าอีกด้วย
ยาสีฟันชาร์โคลที่ฉลากระบุว่ามีฟลูออไรด์ ใช้ได้ไหม?
Penn Dental Medicine ระบุว่ายาสีฟันชาร์โคลมักไม่มีฟลูออไรด์เพราะถ่านดูดซับฟลูออไรด์ไว้ และหลักฐานเรื่องประโยชน์ของถ่านยังไม่เพียงพอ แม้ฉลากจะระบุว่ามีฟลูออไรด์ ประเด็นเรื่องความหยาบก็ยังอยู่ ถ้าจะใช้ประจำ ควรถามทันตแพทย์ก่อน และไม่ควรแปรงแรง
ใช้ยาสีฟันชาร์โคลแล้วเสียวฟัน ควรทำอย่างไร?
ให้หยุดใช้และกลับมาใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ตามปกติ แปรงด้วยแปรงขนนุ่มและแรงเบา Penn Dental Medicine ระบุว่าการขัดที่มากเกินไปทำให้เคลือบฟันอ่อนแอและเสียหายง่ายขึ้น ถ้าอาการเสียวฟันยังไม่หายหรือเสียวมากขึ้น ควรนัดตรวจกับทันตแพทย์