คำตอบสั้น ๆ คือราว 6 ถึง 7 ปีขึ้นไป แต่ประเด็นไม่ได้อยู่ที่ป้ายยาสีฟันผู้ใหญ่หรือเด็กอย่างเดียว กรมอนามัยระบุว่าองค์การอนามัยโลกแนะนำยาสีฟันฟลูออไรด์ 1,000 ถึง 1,500 ppm สำหรับทุกวัย สิ่งที่เปลี่ยนตามอายุคือปริมาณที่บีบ โดยเด็กอายุ 6 ปีขึ้นไปและผู้ใหญ่ใช้เท่าความยาวหน้าแปรง ส่วน NHS แนะนำว่าเด็กอายุ 7 ปีขึ้นไปใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ 1,350 ถึง 1,500 ppm ได้ และต้องดูด้วยว่าเด็กบ้วนเองได้หรือยัง
ยาสีฟันเด็กกับยาสีฟันผู้ใหญ่ต่างกันตรงไหน?
ในประเทศไทย อย. ระบุว่ายาสีฟันผสมฟลูออไรด์จัดเป็นเครื่องสำอาง และปริมาณฟลูออไรด์ทั้งหมดต้องไม่เกิน 1,500 ppm ยาสีฟันที่ขายทั่วไปทั้งของเด็กและผู้ใหญ่จึงอยู่ภายใต้เพดานเดียวกัน ส่วนจะต่างกันตรงไหน เช่น ความเข้มข้นฟลูออไรด์ อายุผู้ใช้ หรือรสชาติ ต้องดูจากฉลากของแต่ละผลิตภัณฑ์
อีกเรื่องที่ต่างคือปริมาณที่ใช้ กรมอนามัยแนะนำว่าเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปีใช้แค่พอเปียกขนแปรง เด็ก 3 ถึง 6 ปีใช้เท่าความกว้างของแปรง และตั้งแต่ 6 ปีขึ้นไปจนถึงผู้ใหญ่ใช้เท่าความยาวของแปรง ส่วน อย. แนะนำให้เด็กอายุต่ำกว่า 6 ปีใช้ปริมาณประมาณเมล็ดถั่วเขียว โดยมีผู้ใหญ่ดูแล เด็กเล็กจึงยังไม่ควรใช้ยาสีฟันในปริมาณแบบผู้ใหญ่ แม้จะเป็นยาสีฟันหลอดเดียวกัน
ดูอย่างไรว่าลูกพร้อมเปลี่ยนมาใช้ยาสีฟันผู้ใหญ่แล้ว?
นอกจากอายุ ให้ดูว่าลูกบ้วนฟองยาสีฟันทิ้งได้เองโดยไม่กลืนหรือยัง และแปรงฟันได้ครบทุกด้านพอสมควรหรือเปล่า เด็กที่ยังชอบกลืนยาสีฟันหรือกินยาสีฟันเพราะติดรส ควรรอและฝึกบ้วนให้คล่องก่อน ถ้าลูกบ่นว่ายาสีฟันผู้ใหญ่เผ็ดจนไม่อยากแปรง จะใช้ยาสีฟันเด็กที่มีฟลูออไรด์ความเข้มข้นตามที่แนะนำต่อไปก่อนก็ได้ ข้อสำคัญคือยังได้ฟลูออไรด์และแปรงสม่ำเสมอ
NHS ระบุว่าเด็กอายุ 7 ปีขึ้นไปควรแปรงฟันเองได้แล้ว แต่ผู้ใหญ่ก็ยังควรดูว่าเด็กแปรงได้ถูกวิธีอยู่ และให้แปรงวันละ 2 ครั้ง ครั้งละประมาณ 2 นาที รวมถึงก่อนนอน จากนั้นบ้วนทิ้งโดยไม่บ้วนน้ำตาม
ก่อนให้ลูกใช้ยาสีฟันของผู้ใหญ่ในบ้าน ควรเช็กฉลากอะไรบ้าง?
อ่านฉลากภาษาไทยให้ครบ อย. แนะนำให้ดูชื่อสารฟลูออไรด์ เช่น โซเดียมฟลูออไรด์หรือโซเดียมโมโนฟลูออโรฟอสเฟต และเลขที่ใบรับจดแจ้ง ร่วมกับดูข้อความเรื่องอายุผู้ใช้และคำเตือนสำหรับเด็ก ยาสีฟันผู้ใหญ่บางชนิดทำมาเพื่อจุดประสงค์เฉพาะ ถ้าไม่แน่ใจว่าเหมาะกับเด็กหรือไม่ ควรถามทันตแพทย์
ตัวอย่างเช่น ยาสีฟัน THAYA Violet Whitening & Herbal Mix Berry เป็นยาสีฟันสมุนไพรรสมิกซ์เบอร์รีที่ฉลากระบุฟลูออไรด์ 1500 ppm ขนาด 50 กรัม ถ้าจะให้เด็กในบ้านใช้ ให้ตรวจสอบฉลากเรื่องอายุผู้ใช้ก่อนทุกครั้ง และบีบให้ตามปริมาณที่เหมาะกับวัย
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ลูก 4 ขวบใช้ยาสีฟันผู้ใหญ่ได้ไหม?
ขึ้นกับฉลากและปริมาณ NHS แนะนำให้เด็ก 3 ถึง 6 ปีใช้ยาสีฟันเด็กที่มีฟลูออไรด์ 1,000 ถึง 1,500 ppm ปริมาณเท่าเมล็ดถั่ว โดยมีผู้ใหญ่ดูแล กรมอนามัยแนะนำให้ใช้เท่าความกว้างของแปรง ถ้าฉลากยาสีฟันผู้ใหญ่ระบุอายุผู้ใช้ไว้ ให้ทำตามฉลาก และผู้ปกครองควรบีบให้เอง
ยาสีฟันเด็กฟลูออไรด์น้อยกว่า ใช้ไปจนโตได้ไหม?
ควรดูตัวเลขบนฉลาก NHS แนะนำให้เด็กอายุ 7 ปีขึ้นไปใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ 1,350 ถึง 1,500 ppm ถ้ายาสีฟันเด็กที่ใช้อยู่มีฟลูออไรด์ต่ำกว่านี้ เมื่อลูกโตพอและบ้วนเป็นแล้ว ควรเปลี่ยนให้ตรงตามช่วงวัย ถ้าลูกมีฟันผุบ่อย ให้ถามทันตแพทย์เพิ่มเติมว่าควรเลือกแบบไหน
ใช้ยาสีฟันหลอดเดียวกันทั้งบ้าน ทั้งพ่อแม่และลูกได้ไหม?
ได้ ถ้าฉลากไม่ได้จำกัดอายุผู้ใช้ไว้ และเด็กอยู่ในวัยที่บ้วนเป็นแล้ว กรมอนามัยอ้างองค์การอนามัยโลกว่ายาสีฟันฟลูออไรด์ 1,000 ถึง 1,500 ppm ใช้ได้ทุกวัย สิ่งที่ต่างคือปริมาณ ผู้ใหญ่และเด็ก 6 ปีขึ้นไปใช้เท่าความยาวแปรง เด็กเล็กใช้น้อยกว่าและผู้ปกครองควรบีบให้
