ฟันเหลืองเกิดจากอะไร แก้ได้ไหม

คราบภายนอกกับสีฟันจากภายในต่างกันอย่างไร?

คราบภายนอกมักค่อย ๆ สะสมตามพฤติกรรมการกินดื่ม และส่วนหนึ่งลดลงได้ด้วยการทำความสะอาดฟัน ส่วนสีจากภายในอยู่ในเนื้อฟัน การแปรงฟันจึงเปลี่ยนไม่ได้ ADA ระบุว่ายาสีฟันสูตรไวท์เทนนิ่งอาศัยสารขัดเป็นหลัก และแทบไม่มีผลกับคราบภายใน

หลายคนมีทั้งสองแบบปนกัน ทีมเนื้อหา THAYA จึงแนะนำให้เริ่มจากสังเกตว่าสีเหลืองเกิดทั่วทั้งปากและค่อย ๆ เข้มขึ้นตามเวลา หรือเป็นเฉพาะบางซี่ หรือมีมาตั้งแต่ฟันขึ้น ถ้าฟันเหลืองมาตั้งแต่เด็ก อ่านต่อได้ในหัวข้อฟันเหลืองตั้งแต่เกิดเกี่ยวกับพันธุกรรมหรือเนื้อฟันไหม

อาหาร เครื่องดื่ม และบุหรี่ทำให้ฟันเหลืองได้อย่างไร?

ADA MouthHealthy อธิบายว่ากาแฟ ชา และไวน์แดง มีสารให้สีที่เรียกว่าโครโมเจน ซึ่งติดอยู่บนเคลือบฟันจนเกิดคราบ ส่วนทาร์และนิโคตินในยาสูบก็ทำให้เกิดคราบบนผิวฟันเช่นกัน NHS ก็ระบุว่าการสูบบุหรี่และการดื่มกาแฟ ชา หรือไวน์แดงเป็นประจำ เป็นพฤติกรรมที่ทำให้ฟันเกิดคราบได้

คราบจากอาหารและเครื่องดื่มเป็นเรื่องของความถี่และความต่อเนื่อง ไม่จำเป็นต้องเลิกดื่มกาแฟหรือชา แต่ปรับวิธีดื่มและการดูแลหลังดื่มได้ รายละเอียดเรื่องนี้ THAYA แยกไว้ในคู่มือคราบกาแฟบนฟัน ส่วนผลของบุหรี่ต่อช่องปากที่มากกว่าเรื่องสีฟัน อ่านต่อได้ในคู่มือบุหรี่กับสุขภาพช่องปาก

อีกกรณีที่ควรรู้คือ คราบภายนอกบางส่วนแน่นจนแปรงเองไม่ออก ถ้าเห็นคราบเป็นเส้นหรือเป็นปื้นตามขอบเหงือกและซอกฟัน ควรให้ทันตแพทย์ตรวจและทำความสะอาดแทนการขูดเอง ส่วนความต่างระหว่างคราบจุลินทรีย์กับหินปูนอธิบายไว้ในคู่มือหินปูนกับคราบพลัค

อายุมากขึ้นแล้วฟันเหลืองขึ้นจริงไหม?

จริง ADA MouthHealthy อธิบายว่าเคลือบฟันชั้นนอกจะบางลงตามอายุ ทำให้เนื้อฟันชั้นในซึ่งมีสีเหลืองกว่าเผยให้เห็นชัดขึ้น ADA ยังจัดอายุที่มากขึ้นไว้ในกลุ่มสาเหตุของสีฟันจากภายในด้วย ฟันที่ดูเหลืองขึ้นในวัยผู้ใหญ่จึงไม่ได้แปลว่าดูแลไม่ดีเสมอไป

ในชีวิตจริง อายุมักมาพร้อมคราบภายนอกที่สะสมมานานหลายปี สีที่เห็นจึงเป็นผลรวมของทั้งสองแบบ การแปรงฟันช่วยลดได้เฉพาะส่วนที่เป็นคราบบนผิว แต่สีของเนื้อฟันที่เผยขึ้นมาต้องใช้วิธีอื่น ซึ่งควรให้ทันตแพทย์ประเมินก่อน

สิ่งที่ควรระวังคือการพยายามขัดฟันแรง ๆ เพื่อแก้สีเหลือง เพราะการขัดถูไม่ได้เปลี่ยนสีของเนื้อฟัน ผลเสียของการแปรงแรงเกินไปอ่านเพิ่มได้ในคู่มือแปรงฟันแรงเกินไปทำร้ายฟันอย่างไร

แปรงฟันอย่างไรช่วยลดคราบภายนอก?

ADA MouthHealthy ระบุว่าการแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันทุกวัน เป็นวิธีพื้นฐานที่ช่วยให้ฟันสะอาดและดูสดใส การแปรงสม่ำเสมอช่วยไม่ให้คราบใหม่สะสมจนติดแน่น ใช้แปรงสีฟันขนนุ่มกับยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ แปรงทุกเช้าและก่อนนอนให้ทั่วทุกด้านของฟัน โดยเฉพาะด้านหน้าของฟันหน้าและบริเวณขอบเหงือก ซึ่งเป็นจุดที่คราบเห็นชัด และทำความสะอาดซอกฟันเป็นประจำ

ยาสีฟันสูตรไวท์เทนนิ่งเป็นอีกทางเลือก ADA MouthHealthy ระบุว่ายาสีฟันกลุ่มนี้ขจัดได้เฉพาะคราบบนผิวฟัน และไม่ได้เปลี่ยนสีฟันแบบการฟอกสี ความคาดหวังจึงควรอยู่ที่การลดคราบภายนอก ไม่ใช่การเปลี่ยนสีเนื้อฟัน รายละเอียดอ่านได้ในคู่มือยาสีฟันไวท์เทนนิ่งทำงานอย่างไร

ถ้าแปรงฟันทุกวันแล้วยังเห็นฟันเหลือง อาจเป็นเพราะสีมาจากภายใน หรือมีคราบที่แน่นจนต้องให้ทันตแพทย์ทำความสะอาด หัวข้อทำไมฟันเหลืองทั้งที่แปรงฟันทุกวัน อธิบายกรณีนี้ไว้โดยเฉพาะ

ทางเลือกทำฟันขาวมีอะไรบ้าง?

การฟอกสีฟันใช้สารไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์หรือคาร์บาไมด์เปอร์ออกไซด์ ตามข้อมูลของ ADA MouthHealthy มีทั้งแบบทำที่คลินิก และแบบที่ทันตแพทย์จ่ายถาดฟอกสีให้ใช้ที่บ้าน NHS ระบุว่าชุดฟอกสีที่ทันตแพทย์สั่งใช้ มักต้องใส่ถาดต่อเนื่องประมาณ 2 ถึง 6 สัปดาห์ และผลของการฟอกสีไม่ถาวร

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ระบุว่าการฟอกสีฟันด้วยไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ควรใช้ภายใต้การดูแลของทันตแพทย์เท่านั้น และต้องรักษาฟันผุก่อนฟอกสี เพื่อไม่ให้เกิดอาการเสียวฟันหรือปวด NHS เตือนว่าผลข้างเคียงที่พบได้คือเสียวฟันเมื่อโดนของเย็นหรือหวาน เหงือกระคาย และไม่แนะนำสำหรับผู้ที่อายุ 17 ปีหรือต่ำกว่า หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

ข้อจำกัดที่ควรรู้คือ ADA ระบุว่าวัสดุบูรณะ เช่น ครอบฟันหรือวัสดุอุดฟัน จะไม่เปลี่ยนสีตามฟันธรรมชาติ ถ้ามีงานทันตกรรมที่ฟันหน้า ผลอาจดูไม่สม่ำเสมอ NHS ยังไม่แนะนำการฟอกสีสำหรับผู้ที่มีครอบฟัน ฟันปลอม หรือรากฟันเทียม รวมถึงผู้ที่ฟันหรือเหงือกยังไม่แข็งแรง ส่วนวิธีทำเองตามโซเชียลควรอ่านคู่มือความเชื่อผิด ๆ เรื่องฟอกฟันขาวเองก่อนลอง

เมื่อไหร่ควรปรึกษาทันตแพทย์เรื่องสีฟัน?

ควรพบทันตแพทย์ถ้ามีฟันซี่เดียวที่สีเข้มขึ้นผิดจากซี่อื่น เพราะ ADA จัดโพรงประสาทฟันตายและฟันผุไว้ในกลุ่มสาเหตุของสีฟันจากภายใน หรือถ้าเห็นจุดสีขาว น้ำตาล หรือดำบนฟัน มีอาการเสียวฟันหรือปวดร่วมด้วย สัญญาณเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องความสวยงามอย่างเดียว

อีกกรณีคือก่อนตัดสินใจฟอกสีฟัน การตรวจช่วยให้รู้ว่าสีเหลืองมาจากคราบหรือจากภายใน มีฟันผุที่ต้องรักษาก่อนหรือไม่ และวิธีไหนเหมาะกับฟันของคุณ ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้ถือการตรวจกับทันตแพทย์เป็นขั้นตอนแรก ก่อนจะซื้อผลิตภัณฑ์ใด ๆ มาใช้เอง และใช้ผลิตภัณฑ์ทุกชนิดตามวิธีบนฉลากเท่านั้น

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• ฟันเหลืองมีทั้งคราบภายนอก เช่น กาแฟ ชา บุหรี่ และสีจากภายในเนื้อฟัน
• อายุมากขึ้นทำให้เคลือบฟันบางลง เนื้อฟันสีเหลืองจึงเห็นชัดขึ้น
• การแปรงฟันและยาสีฟันไวท์เทนนิ่งช่วยได้เฉพาะคราบบนผิวฟัน
• การฟอกสีฟันควรอยู่ภายใต้การดูแลของทันตแพทย์ และต้องรักษาฟันผุก่อน