คราบกาแฟบนฟันเกิดจากสารให้สีในกาแฟและชาที่เกาะบนผิวเคลือบฟัน. ลดคราบได้โดยดื่มให้เสร็จเป็นช่วงแทนการจิบทั้งวัน และบ้วนน้ำเปล่าหลังดื่ม. แปรงฟันวันละ 2 ครั้งด้วยแปรงขนนุ่ม และให้ทันตแพทย์ดูแลคราบที่สะสมแน่น.
คราบกาแฟบนฟันเกิดจากสารให้สีในเครื่องดื่ม ADA MouthHealthy อธิบายว่ากาแฟ ชา และไวน์แดง มีสารที่เรียกว่าโครโมเจน ซึ่งเกาะติดกับผิวเคลือบฟันจนเกิดคราบ Cleveland Clinic ก็จัดกาแฟ ชา ไวน์แดง น้ำอัดลม ผลไม้ตระกูลเบอร์รี และยาสูบ ไว้ในรายการสิ่งที่ทำให้ฟันเกิดคราบ คราบแบบนี้เป็นคราบภายนอกที่เกาะบนผิวฟัน การปรับวิธีดื่มและดูแลความสะอาดฟันจึงช่วยลดการสะสมได้
ทำไมกาแฟและชาทิ้งคราบบนฟัน?
คราบไม่ได้เกิดจากแก้วเดียว แต่ค่อย ๆ สะสมจากการดื่มซ้ำทุกวันเป็นเวลานาน Healthline แนะนำให้ลดปริมาณลงถ้าทำได้ แต่ไม่ได้บอกว่าต้องเลิกดื่มทั้งหมด หลายวิธีจึงทำได้โดยยังดื่มกาแฟแก้วโปรดได้ตามปกติ ทีมเนื้อหา THAYA รวบรวมวิธีที่ทำได้จริงในชีวิตประจำวันไว้ในหัวข้อถัดไป
ถ้าฟันของคุณเหลืองตั้งแต่ก่อนเริ่มดื่มกาแฟ หรือเหลืองทั่วทั้งปากโดยไม่เกี่ยวกับเครื่องดื่ม สาเหตุอาจมาจากสีภายในเนื้อฟัน ซึ่งอธิบายไว้ในคู่มือฟันเหลืองเกิดจากอะไร
ดื่มอย่างไรให้เกิดคราบน้อยลง?
หลักง่าย ๆ คือลดเวลาที่ฟันสัมผัสเครื่องดื่มสีเข้ม แทนที่จะจิบกาแฟแก้วเดียวไปเรื่อย ๆ ทั้งบ่าย ลองดื่มให้เสร็จในช่วงเวลาหนึ่งแล้วตามด้วยน้ำเปล่า Healthline แนะนำให้ดื่มกาแฟให้หมดในคราวเดียวแทนการจิบทีละนิดตลอดวัน ส่วนคณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ก็แนะนำหลักคล้ายกันสำหรับเครื่องดื่มที่เป็นกรด คือไม่จิบทั้งวัน ดื่มให้จบ และดื่มน้ำตามหลังดื่ม
บางคนใช้หลอดดูดเพื่อให้เครื่องดื่มผ่านฟันหน้าน้อยลง Healthline แนะนำให้ดื่มกาแฟเย็นผ่านหลอดเพื่อลดโอกาสเกิดคราบ และจุฬาฯ แนะนำการใช้หลอดสำหรับน้ำอัดลมเพื่อลดการสัมผัสฟัน ส่วนในทางปฏิบัติจะช่วยได้แค่ไหน THAYA แยกอธิบายไว้ในหัวข้อดื่มกาแฟผ่านหลอดช่วยลดคราบบนฟันได้จริงไหม
อีกเรื่องที่ควรคิดคือสิ่งที่ใส่ลงไปในแก้ว Healthline แนะนำให้เลี่ยงครีมเทียมและน้ำตาลในกาแฟ และกาแฟหรือชาที่เติมน้ำตาลหรือไซรัปหลายช้อน ก็เพิ่มน้ำตาลที่ฟันต้องเจอตลอดวันด้วย การลดความหวานลงทีละน้อยเป็นทางเลือกที่ทำได้โดยไม่ต้องเลิกดื่ม ส่วนเรื่องน้ำตาลกับฟันผุอ่านต่อได้ในคู่มือขนมหวานและการกินจุบจิบกับสุขภาพฟัน
ควรแปรงฟันทันทีหลังดื่มกาแฟไหม?
หลายคนอยากแปรงฟันทันทีเพื่อกันคราบ แต่ต้องดูว่าดื่มอะไร คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ เตือนว่าการแปรงฟันทันทีหลังดื่มเครื่องดื่มที่เป็นกรดทำให้ฟันสึกเร็วขึ้น เพราะเคลือบฟันที่ถูกกรดทำให้อ่อนตัวต้องใช้เวลาฟื้นตัวก่อน ถ้าเมนูกาแฟหรือชาของคุณผสมน้ำผลไม้เปรี้ยว มะนาว หรือโซดา ให้ใช้หลักเดียวกันนี้
สำหรับวันทั่วไป Healthline แนะนำให้บ้วนปากด้วยน้ำเปล่าก่อน แล้วค่อยแปรงฟันหลังดื่มกาแฟประมาณ 30 นาที และแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ครั้งละ 2 นาที ในชีวิตประจำวันจึงแปรงตามรอบปกติ คือเช้าและก่อนนอนได้ ไม่จำเป็นต้องแปรงหลังกาแฟทุกแก้ว ระยะเวลาที่ควรรอและเหตุผลแบบละเอียด อ่านได้ในหัวข้อดื่มกาแฟเสร็จควรแปรงฟันเลย หรือควรรอก่อน
การพยายามขัดคราบกาแฟออกด้วยแรงไม่ใช่ทางออก ควรใช้แปรงขนนุ่ม แปรงเบา ๆ เป็นวงสั้น ๆ ให้ทั่วทุกซี่ วิธีแปรงที่ถูกต้องดูต่อได้ในคู่มือวิธีแปรงฟันที่ถูกต้อง ส่วนผลเสียของการแปรงแรงเกินไปอ่านได้ในคู่มือแปรงฟันแรงเกินไปทำร้ายฟันอย่างไร
ถ้าใช้แปรงสีฟัน THAYA Extra Soft (แพ็ก 6 ชิ้น) หรือยาสีฟัน THAYA Violet Whitening & Herbal Mix Berry ซึ่งเป็นยาสีฟันสมุนไพรกลิ่นมิกซ์เบอร์รี ฉลากระบุฟลูออไรด์ 1500 ppm ขนาด 50 กรัม ให้ใช้ตามวิธีบนฉลาก ชื่อ Violet Whitening เป็นเพียงชื่อผลิตภัณฑ์ ไม่ได้บอกผลลัพธ์ ตรวจสอบฉลากก่อนใช้ และหาซื้อได้ที่ THAYA Official Store บน Shopee
บ้วนน้ำเปล่าหลังดื่มช่วยได้ไหม?
ช่วยได้ และเป็นวิธีที่ทำง่าย Healthline แนะนำให้ดื่มน้ำเปล่าหนึ่งแก้วหลังดื่มกาแฟเพื่อล้างปากและฟัน และจุฬาฯ ก็แนะนำให้บ้วนปากหรือดื่มน้ำเปล่าหลังเครื่องดื่มที่เป็นกรด เพราะน้ำช่วยชะเครื่องดื่มที่ค้างอยู่บนผิวฟันออกไปบางส่วน ทำได้ทุกที่โดยไม่ต้องมีอุปกรณ์ เหมาะกับคนที่ดื่มกาแฟระหว่างทำงานหรือระหว่างเดินทาง
วิธีทำคืออมน้ำเปล่าแล้วกลั้วให้ทั่วปากสักครู่ก่อนบ้วนทิ้ง หรือจิบน้ำตามหลังกาแฟแต่ละแก้ว ถ้าวางแก้วน้ำไว้ข้างแก้วกาแฟบนโต๊ะทำงาน จะช่วยให้ทำเป็นนิสัยได้ง่ายขึ้น การดื่มน้ำเปล่าระหว่างวันยังช่วยให้ปากไม่แห้งด้วย
ข้อที่ควรรู้คือการบ้วนน้ำช่วยลดการสะสมใหม่ แต่ไม่ได้ลบคราบเก่าที่เกาะแน่นแล้ว และใช้แทนการแปรงฟันไม่ได้ ให้มองเป็นขั้นตอนเสริมระหว่างวัน แล้วกลับมาแปรงฟันให้ครบตามรอบปกติ
คราบสะสมแล้วควรจัดการอย่างไร?
ถ้ามีคราบสะสมแล้ว ขั้นแรกคือแปรงฟันให้ถูกวิธีวันละ 2 ครั้งและทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน เพื่อไม่ให้คราบใหม่ซ้อนทับ ยาสีฟันสูตรไวท์เทนนิ่งเป็นอีกทางเลือก ADA MouthHealthy ระบุว่ายาสีฟันกลุ่มนี้ขจัดได้เฉพาะคราบบนผิวฟัน ไม่ได้เปลี่ยนสีฟันเหมือนการฟอกสี และ Cleveland Clinic ระบุว่าผลจะเห็นแบบค่อยเป็นค่อยไป
ไม่ควรใช้วิธีขัดแรงหรือผงขัดที่ไม่ได้ออกแบบมาสำหรับฟัน Cleveland Clinic จัดผงถ่านชาร์โคลไว้ในกลุ่มวิธีที่ควรหลีกเลี่ยง และเตือนว่าการใช้ผลิตภัณฑ์ทำฟันขาวมากเกินไปอาจทำให้เสียวฟัน เหงือกระคาย และมีส่วนทำให้ฟันสึก ส่วนคราบที่แน่นจนแปรงเองไม่ออก ควรให้ทันตแพทย์ตรวจและทำความสะอาด
สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?
- กาแฟและชามีสารให้สีที่เกาะบนเคลือบฟันจนเกิดคราบภายนอก
- ดื่มให้เสร็จเป็นช่วงแทนการจิบทั้งวัน แล้วบ้วนหรือดื่มน้ำเปล่าตาม
- หลังดื่มเครื่องดื่มที่เป็นกรด ไม่ควรแปรงฟันทันที และไม่ควรขัดคราบด้วยแรง
- คราบที่สะสมแน่นจนแปรงไม่ออก ควรให้ทันตแพทย์ตรวจและทำความสะอาด
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ชากับกาแฟ อะไรทิ้งคราบบนฟันมากกว่ากัน?
แหล่งข้อมูลอย่าง ADA MouthHealthy และ Cleveland Clinic จัดทั้งกาแฟและชาไว้ในกลุ่มเครื่องดื่มที่ทำให้ฟันเกิดคราบ โดยไม่ได้จัดอันดับว่าอย่างไหนมากกว่า สิ่งที่มีผลชัดกว่าในชีวิตจริงคือความถี่และวิธีดื่ม เช่น จิบทั้งวันหรือดื่มเป็นช่วง และการบ้วนน้ำเปล่าตามหลัง
ใส่นมในกาแฟช่วยลดคราบบนฟันไหม?
แหล่งข้อมูลที่ THAYA อ้างอิงไม่ได้ยืนยันว่านมช่วยกันคราบ และ Healthline ยังแนะนำให้เลี่ยงครีมเทียมกับน้ำตาลในกาแฟ วิธีที่มีแหล่งอ้างอิงรองรับคือลดเวลาที่ฟันสัมผัสเครื่องดื่ม ดื่มน้ำเปล่าตามหลัง และแปรงฟันวันละ 2 ครั้ง ถ้าเติมน้ำตาลด้วย ควรคำนึงเรื่องฟันผุเพิ่มเติม
ใช้ผงถ่านชาร์โคลขัดคราบกาแฟได้ไหม?
ไม่แนะนำ Cleveland Clinic จัดผงถ่านชาร์โคลไว้ในกลุ่มวิธีทำฟันขาวที่ควรหลีกเลี่ยง และเตือนว่าการใช้ผลิตภัณฑ์ทำฟันขาวมากเกินไปอาจทำให้เสียวฟัน เหงือกระคาย และมีส่วนทำให้ฟันสึก ถ้ามีคราบที่แปรงเองไม่ออก ควรให้ทันตแพทย์ตรวจและทำความสะอาดแทนการขัดเอง
ดื่มกาแฟเย็นแล้วบ้วนน้ำทันทีช่วยได้จริงไหม?
ช่วยได้ในแง่ลดเครื่องดื่มที่ค้างอยู่บนผิวฟัน Healthline แนะนำให้ดื่มน้ำเปล่าตามหลังกาแฟเพื่อล้างปากและฟัน และควรรอสักพักก่อนแปรงฟัน แต่การบ้วนน้ำไม่ได้ลบคราบเก่าที่สะสมแล้ว และใช้แทนการแปรงฟันวันละ 2 ครั้งไม่ได้
