ยาสีฟันฟันขาว ทำงานอย่างไร ได้ผลจริงไหม?

ยาสีฟันฟันขาว ทำงานอย่างไร ได้ผลจริงไหม?

ADA ยังอ้างถึงงานทบทวนวรรณกรรมปี 2020 ที่พบว่าหลักฐานเรื่องประสิทธิภาพของยาสีฟันฟันขาวยังมีจำกัด และได้ผลน้อยกว่าแผ่นแปะฟอกสีฟัน คำว่า “ได้ผลจริงไหม” จึงขึ้นกับว่าฟันของเราเปลี่ยนสีจากสาเหตุใด ถ้าเป็นคราบผิว การแปรงสม่ำเสมออาจช่วยให้ดูสะอาดขึ้น ถ้าเป็นสีจากภายใน ยาสีฟันมักช่วยได้น้อย

ทีมเนื้อหา THAYA เรียบเรียงบทความนี้เพื่อให้เข้าใจกลไกพื้นฐานก่อนเลือกผลิตภัณฑ์ ไม่ใช่เพื่อจัดอันดับยี่ห้อ เพราะการรู้ว่าคราบบนฟันเป็นแบบไหน จะช่วยให้ตั้งความคาดหวังได้ตรงกับความจริง และรู้ว่าเมื่อไรควรปรึกษาทันตแพทย์

คราบบนผิวฟันกับสีฟันจากภายใน ต่างกันอย่างไร?

ADA แบ่งการเปลี่ยนสีของฟันออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ กลุ่มแรกคือคราบภายนอก ซึ่งเกิดจากการสะสมของสารที่มีสีบนผิวเคลือบฟัน ในชีวิตประจำวันมักสัมพันธ์กับเครื่องดื่มและอาหารที่มีสีเข้ม กลุ่มที่สองคือสีจากภายใน ซึ่งอยู่ในเนื้อเคลือบฟันหรือในชั้นเนื้อฟันที่อยู่ด้านล่าง

MouthHealthy ของ ADA อธิบายเพิ่มว่า การเปลี่ยนสีจากภายในอาจเกี่ยวกับอายุที่มากขึ้น การบาดเจ็บของฟัน หรือยาบางชนิด และการเปลี่ยนสีบางแบบอาจไม่ตอบสนองต่อการฟอกสีฟันเลย ส่วนยาสีฟันที่ช่วยขจัดคราบนั้นทำงานได้เฉพาะกับคราบบนผิวฟันเท่านั้น

อีกเรื่องที่หลายคนมองข้ามคือ ครอบฟัน วีเนียร์ และวัสดุอุดฟันสีเหมือนฟัน จะไม่เปลี่ยนสีตามการฟอกสีหรือการใช้ยาสีฟันฟันขาว หากฟันหน้ามีงานบูรณะอยู่ สีอาจดูไม่สม่ำเสมอเมื่อฟันธรรมชาติข้าง ๆ เปลี่ยนไป จึงควรปรึกษาทันตแพทย์ก่อนเริ่มทำสิ่งใด

ในยาสีฟันฟันขาวมีสารอะไรที่ทำงานกับคราบ?

สารหลักคือสารขัดและสารขัดเงา ซึ่งช่วยขจัดคราบที่เกาะอยู่บนผิวฟันในเชิงกลไกระหว่างการแปรง MouthHealthy ระบุว่ายาสีฟันกลุ่มขจัดคราบใช้สารขัดแบบอ่อนและสารขัดเงา และย้ำว่าผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้ไม่ได้เปลี่ยนสีของฟัน

บางสูตรมีเปอร์ออกไซด์ในระดับต่ำเพื่อช่วยให้สีฟันดูอ่อนลง ซึ่งเป็นสารกลุ่มเดียวกับที่ใช้ในการฟอกสีฟัน แต่ความเข้มข้นในยาสีฟันต่ำกว่าเจลที่ทันตแพทย์ใช้มาก และเวลาสัมผัสฟันก็สั้น เพราะเราแปรงแล้วบ้วนทิ้งภายในไม่กี่นาที

เนื่องจากสูตรของแต่ละผลิตภัณฑ์ต่างกัน วิธีที่ดีคือตรวจสอบฉลากเพื่อดูส่วนผสม วิธีใช้ และคำเตือน รวมถึงค่าฟลูออไรด์ เพราะยาสีฟันที่ใช้ทุกวันควรช่วยดูแลเรื่องฟันผุไปพร้อมกัน ไม่ใช่โฟกัสแค่เรื่องสีฟันอย่างเดียว

ควรคาดหวังผลจากยาสีฟันฟันขาวแค่ไหน?

ความคาดหวังที่สมเหตุสมผลคือฟันอาจดูสะอาดขึ้นเมื่อคราบผิวลดลง ไม่ใช่การเปลี่ยนเฉดสีฟันแบบชัดเจน ADA ระบุว่าผลิตภัณฑ์ที่ขายทั่วไปบางชนิดไม่มีผลอย่างมีนัยสำคัญต่อสีภายในของฟัน และผลิตภัณฑ์ที่ซื้อเองมักต้องใช้เวลานานกว่ามากเมื่อเทียบกับวิธีอื่น

ถ้าคุณดื่มชา กาแฟ หรือเครื่องดื่มสีเข้มเป็นประจำ คราบอาจกลับมาได้เรื่อย ๆ การแปรงฟันวันละสองครั้งอย่างสม่ำเสมอ บ้วนน้ำหลังดื่มเครื่องดื่มสีเข้ม และไปขูดหินปูนตามนัดของทันตแพทย์ เป็นนิสัยพื้นฐานที่ควรทำก่อนจะคิดเปลี่ยนยาสีฟันบ่อย ๆ

อย่าแปรงแรงขึ้นหรือแปรงบ่อยกว่าปกติเพื่อเร่งผล เพราะ MouthHealthy เตือนว่าการใช้ผลิตภัณฑ์ทำให้ฟันขาวมากเกินไปอาจทำร้ายเคลือบฟันหรือเหงือกได้ ทางที่ดีคือทำตามวิธีใช้บนฉลาก และใช้แปรงสีฟันขนนุ่ม

ใช้ยาสีฟันฟันขาวแล้วเสียวฟัน ควรทำอย่างไร?

อาการเสียวฟันมีได้หลายสาเหตุ เช่น เหงือกร่น ฟันผุ ฟันสึก หรือรอยร้าว ถ้าเริ่มเสียวฟันหลังเปลี่ยนมาใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่ ให้หยุดใช้ก่อน แล้วสังเกตว่าอาการดีขึ้นหรือไม่ หากยังเสียวต่อเนื่อง ควรไปพบทันตแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ แทนที่จะลองเปลี่ยนยาสีฟันไปเรื่อย ๆ

สำหรับผลิตภัณฑ์ที่มีเปอร์ออกไซด์ MouthHealthy อธิบายว่าสารนี้อาจซึมผ่านเคลือบฟันไปกระตุ้นเส้นประสาทในฟัน และในกรณีส่วนใหญ่อาการเสียวเป็นเพียงชั่วคราว ส่วน ADA ระบุว่าในกลุ่มผู้ที่ฟอกสีฟัน อาการเสียวฟันอาจเกิดได้ถึงประมาณสองในสามของผู้ใช้ โดยมักเป็นอาการเล็กน้อยและหายไปเอง

เมื่อไรควรไปพบทันตแพทย์แทนการเปลี่ยนยาสีฟัน?

ควรพบทันตแพทย์เมื่อฟันเปลี่ยนสีเพียงซี่เดียว ฟันมีสีเทาหรือน้ำตาลเข้มที่ไม่หายไปเมื่อแปรง มีประวัติฟันได้รับการกระแทก มีครอบฟันหรือวัสดุอุดที่ฟันหน้า หรือมีอาการเสียวฟัน เหงือกบวมแดง หรือเลือดออกขณะแปรง เพราะสิ่งเหล่านี้อาจต้องการการตรวจมากกว่าการเปลี่ยนผลิตภัณฑ์

ADA สนับสนุนให้ประชาชนปรึกษาทันตแพทย์เพื่อพิจารณาว่าการฟอกสีฟันเหมาะกับตนเองหรือไม่ ทันตแพทย์สามารถแยกได้ว่าเป็นคราบผิวหรือสีจากภายใน และแนะนำทางเลือกที่ปลอดภัย เช่น การขัดทำความสะอาดฟัน หรือการฟอกสีฟันภายใต้การดูแล หากต้องการศึกษาเรื่องเจลฟอกสีฟันเพิ่มเติม สามารถอ่านคู่มือเรื่องการฟอกสีฟันเองที่บ้านของ THAYA ได้

ผลิตภัณฑ์ THAYA ตัวไหนเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้?

ยาสีฟัน THAYA Violet Whitening & Herbal Mix Berry เป็นยาสีฟันสมุนไพรกลิ่นมิกซ์เบอร์รี ขนาด 50 กรัม ฉลากระบุฟลูออไรด์ 1500 ppm คำว่า Violet Whitening เป็นชื่อผลิตภัณฑ์เท่านั้น THAYA ไม่ได้กล่าวอ้างว่ายาสีฟันนี้ทำให้ฟันขาวขึ้น ก่อนใช้ให้ตรวจสอบฉลากเรื่องวิธีใช้และคำแนะนำตามอายุ

ชุดเจลฟอกสีฟัน THAYA Crystal Whitening Gel เป็นผลิตภัณฑ์อีกประเภทหนึ่ง ต้องใช้ตามคำแนะนำบนฉลากอย่างเคร่งครัด และควรปรึกษาทันตแพทย์ก่อนหากมีฟันผุ โรคเหงือก ครอบฟัน หรือวัสดุอุดฟัน ผลิตภัณฑ์ THAYA จำหน่ายที่ THAYA Official Store บน Shopee (shopee.co.th/thaya.brand)

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• ยาสีฟันฟันขาวส่วนใหญ่ขจัดคราบบนผิวฟัน ไม่ได้เปลี่ยนสีเนื้อฟัน
• สีจากภายในฟันและวัสดุบูรณะมักไม่ตอบสนองต่อยาสีฟันฟันขาว
• อย่าแปรงแรงขึ้นเพื่อเร่งผล ทำตามวิธีใช้บนฉลาก
• เสียวฟันต่อเนื่องหรือฟันเปลี่ยนสีซี่เดียว ควรพบทันตแพทย์