เคลือบฟันสึกกร่อน เกิดจากอะไร ป้องกันอย่างไร

เคลือบฟันคืออะไร และสำคัญอย่างไร?

เหตุผลที่ควรใส่ใจเคลือบฟันคือ เมื่อชั้นนี้บางลง เนื้อฟันชั้นในที่เรียกว่าเนื้อฟันหรือเดนทีนจะเผยออกมามากขึ้น สมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA) อธิบายว่าเนื้อฟันมีท่อเล็ก ๆ ที่ส่งสิ่งกระตุ้นไปถึงเส้นประสาทได้ และระบุว่าเคลือบฟันที่สึกเป็นหนึ่งในสาเหตุของอาการเสียวฟัน คนที่ฟันสึกจึงอาจรู้สึกเสียวแปลบเวลาดื่มน้ำเย็นหรือกินของเปรี้ยว

ทันตแพทย์แบ่งฟันสึกออกเป็นหลายแบบ ทันตะ จุฬาฯ อธิบายว่ามีทั้งการสึกจากฟันบนและฟันล่างเสียดสีกัน การสึกจากการขัดถู การกร่อนจากกรด และการสึกบริเวณคอฟันจากแรงกด และมักเกิดหลายแบบร่วมกัน เช่น ดื่มน้ำอัดลมบ่อยแล้วแปรงฟันแรงทันทีหลังดื่ม ทำให้ผิวฟันเสียหายเร็วกว่าที่ควร

กรดจากอาหารทำให้เคลือบฟันกร่อนได้อย่างไร?

กรดในอาหารและเครื่องดื่มจะละลายแร่ธาตุออกจากผิวเคลือบฟันโดยตรง ทันตะ จุฬาฯ ระบุว่าน้ำอัดลมมีกรดคาร์บอนิก กรดฟอสฟอริก หรือกรดซิตริก ซึ่งละลายแร่ธาตุของเคลือบฟันได้ และที่หลายคนไม่รู้คือน้ำอัดลมสูตรไม่มีน้ำตาลก็ยังทำให้ฟันกร่อนได้ เพราะความเป็นกรดยังอยู่ ปัญหานี้จึงต่างจากฟันผุที่เกี่ยวกับน้ำตาลเป็นหลัก

สิ่งที่มีผลมากคือรูปแบบการดื่ม ทันตะ จุฬาฯ อธิบายว่าความถี่ในการสัมผัสกรดสำคัญกว่าปริมาณ การจิบเครื่องดื่มเปรี้ยวทีละนิดตลอดบ่าย ทำให้ผิวฟันแช่อยู่ในสภาวะกรดนานกว่าการดื่มให้หมดในครั้งเดียว ใครที่ติดนิสัยถือแก้วชาเปรี้ยว น้ำผลไม้ หรือน้ำอัดลมไว้ข้างโต๊ะทำงาน ลองสังเกตพฤติกรรมนี้ดู

กรดไม่ได้มาจากอาหารอย่างเดียว ทันตะ จุฬาฯ ระบุว่าภาวะกรดไหลย้อนและการอาเจียนบ่อยก็ทำให้ฟันกร่อนได้เช่นกัน ถ้ามีอาการแสบร้อนกลางอกหรือเรอเปรี้ยวบ่อย ควรปรึกษาแพทย์เพื่อดูแลต้นเหตุ เพราะการดูแลฟันอย่างเดียวไม่สามารถจัดการกรดที่ย้อนขึ้นมาจากกระเพาะได้

แปรงฟันแรงทำให้ฟันสึกได้ไหม?

ได้ ทันตะ จุฬาฯ ระบุว่าการใช้แปรงขนแข็งและการถูแปรงแรง ๆ ในแนวนอนทำให้ฟันสึก โดยเฉพาะบริเวณคอฟันซึ่งบางอยู่แล้ว นอกจากนี้การแปรงฟันทันทีหลังดื่มเครื่องดื่มที่เป็นกรดยังทำให้ฟันสึกเร็วขึ้น เพราะผิวฟันที่เพิ่งเจอกรดจะอ่อนตัวลงชั่วคราวและต้องใช้เวลาฟื้นตัว

ประเด็นนี้ไม่ได้แปลว่าควรแปรงฟันน้อยลง แต่หมายถึงแปรงให้ถูกวิธีและถูกจังหวะ จับแปรงเบา ๆ ขยับสั้น ๆ ทีละตำแหน่ง และรอสักพักหลังดื่มของเปรี้ยวก่อนแปรง สำหรับรายละเอียดเรื่องแรงกดแปรง วิธีจับแปรง และผลต่อเหงือก THAYA มีคู่มือเรื่องแปรงฟันแรงเกินไปแยกไว้ให้อ่านต่อ

สัญญาณของเคลือบฟันสึกมีอะไรบ้าง?

ทันตะ จุฬาฯ ระบุสัญญาณของฟันกร่อนจากกรดไว้หลายอย่าง ได้แก่ อาการเสียวฟัน ผิวฟันที่ดูเรียบมันวาวหรือมีรอยกร่อนเว้า ขอบฟันที่บางลงหรือบิ่นง่าย และสีฟันที่ดูเหลืองขึ้น บางคนอาจรู้สึกว่าฟันสึกมากกว่าปกติ

อาการเสียวฟันเป็นสัญญาณที่หลายคนสังเกตได้ก่อน ADA ระบุว่าสิ่งกระตุ้นที่พบบ่อยคืออาหารและเครื่องดื่มร้อนหรือเย็น อาหารเปรี้ยวหรือเหนียว และการแปรงฟัน แต่อาการเสียวฟันก็มีสาเหตุอื่นได้ เช่น ฟันผุ ฟันร้าว เหงือกร่น หรือวัสดุอุดฟันที่สึก จึงไม่ควรสรุปเองว่าเป็นเพราะเคลือบฟันสึกอย่างเดียว

อีกกลุ่มหนึ่งคือการสึกจากแรง ทันตะ จุฬาฯ ระบุว่าการนอนกัดฟันและการกัดของแข็ง เช่น น้ำแข็งหรือฝาขวด ทำให้ฟันสึกได้ ซึ่งอาจทำให้ฟันดูสั้นลง ถ้าสงสัยว่าตัวเองนอนกัดฟัน ลองอ่านคู่มือเรื่องนอนกัดฟันของ THAYA และปรึกษาทันตแพทย์

ป้องกันเคลือบฟันสึกในชีวิตประจำวันอย่างไร?

เริ่มจากวิธีดื่ม ทันตะ จุฬาฯ แนะนำว่าไม่ควรจิบเครื่องดื่มกรดทั้งวัน ควรดื่มให้หมดในเวลาไม่นาน ใช้หลอดดูดเพื่อลดการสัมผัสกับฟัน และดื่มน้ำเปล่าหรือบ้วนปากด้วยน้ำหลังดื่ม จากนั้นอย่ารีบแปรงฟันทันที เพราะเคลือบฟันที่อ่อนตัวจากกรดต้องใช้เวลาฟื้นตัวก่อน

ต่อมาคือวิธีแปรง เลือกแปรงขนนุ่ม ใช้แรงกดเบา และเลี่ยงการถูแรง ๆ ในแนวนอน ร่วมกับยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ ADA ระบุว่าฟลูออไรด์ช่วยให้เคลือบฟันแข็งแรงขึ้น และยาสีฟันไม่ได้มีฟลูออไรด์ทุกยี่ห้อ จึงควรอ่านฉลากก่อนซื้อ

ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์ THAYA เช่น แปรงสีฟัน THAYA Extra Soft แพ็ก 6 ชิ้น หรือยาสีฟัน THAYA Violet Whitening & Herbal Mix Berry ที่บรรจุภัณฑ์ระบุฟลูออไรด์ 1500 ppm ขนาด 50 กรัม ให้ตรวจสอบฉลากและใช้ตามคำแนะนำ ข้อมูลบนฉลากเป็นเพียงรายละเอียดของผลิตภัณฑ์ ไม่ได้หมายความว่าผลิตภัณฑ์จะซ่อมแซมหรือเสริมความแข็งแรงของเคลือบฟัน

สุดท้ายคือนิสัยเล็ก ๆ อย่างการเลิกเคี้ยวน้ำแข็งหรือใช้ฟันเปิดฝาขวด หากมีปัญหานอนกัดฟัน ทันตแพทย์อาจพิจารณาให้ใส่เฝือกสบฟัน และถ้าเป็นกรดไหลย้อนหรืออาเจียนบ่อย ควรรักษาต้นเหตุกับแพทย์ควบคู่ไปด้วย

เมื่อไรควรไปพบทันตแพทย์เรื่องฟันสึก?

ควรพบทันตแพทย์เมื่อเสียวฟันต่อเนื่องไม่หาย เห็นขอบฟันบางลงหรือบิ่น ฟันดูสั้นลงหรือเปลี่ยนรูปร่างไปจากเดิม หรือมีรอยเว้าที่คอฟัน ทันตแพทย์จะช่วยแยกว่าอาการเกิดจากการกร่อน การขัดถู หรือปัญหาอื่น เช่น ฟันผุหรือฟันร้าว ซึ่งดูแลต่างกัน

ADA ระบุว่าการดูแลอาการเสียวฟันโดยทันตแพทย์อาจมีทั้งการทาเจลฟลูออไรด์ที่คลินิกและการบอนดิ้งปิดผิวฟันที่ไวต่อความรู้สึก ขึ้นกับสาเหตุของแต่ละคน การไปตรวจตั้งแต่เริ่มมีสัญญาณจึงช่วยให้มีทางเลือกมากกว่ารอจนฟันสึกมาก

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• กรดจากเครื่องดื่ม กรดไหลย้อน และการอาเจียนบ่อยทำให้เคลือบฟันกร่อนได้
• จิบของเปรี้ยวบ่อยทั้งวันเสี่ยงกว่าดื่มให้หมดในครั้งเดียว
• อย่าแปรงฟันทันทีหลังดื่มของเปรี้ยว และใช้แปรงขนนุ่มกับแรงกดเบา
• เสียวฟันต่อเนื่องหรือขอบฟันบิ่น ควรให้ทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุ