ทำได้ ถ้าดื่มบ่อยโดยไม่ระวัง คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ อธิบายว่าน้ำอัดลมมีความเป็นกรดจากกรดคาร์บอนิก และบางชนิดมีกรดฟอสฟอริกหรือกรดซิตริกร่วมด้วย กรดเหล่านี้ละลายแร่ธาตุออกจากผิวเคลือบฟัน แม้สูตรไม่มีน้ำตาลก็ยังกร่อนฟันได้ ประเด็นสำคัญคือฟันสัมผัสกรดบ่อยแค่ไหน ส่วนโซดาเปล่าแม้ไม่มีน้ำตาล ก็ควรใช้หลักการดื่มแบบเดียวกัน
น้ำอัดลม สูตรไม่มีน้ำตาล และโซดาเปล่า ต่างกันอย่างไรต่อฟัน?
น้ำอัดลมทั่วไปมีความเสี่ยงสองทาง ทางแรกคือกรดที่ทำให้ฟันกร่อน ทางที่สองคือน้ำตาล ซึ่ง NHS ระบุว่าการกินและดื่มของหวานมากเกินไปเป็นปัจจัยของฟันผุ สูตรไม่มีน้ำตาลตัดความเสี่ยงทางที่สองออกไป แต่คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ระบุชัดว่ายังทำให้ฟันสึกกร่อนได้เพราะความเป็นกรดยังอยู่
แหล่งอ้างอิงไม่ได้แยกพูดถึงโซดาเปล่าโดยตรง แต่โซดาเปล่าก็อัดก๊าซแบบเดียวกัน จึงมีกรดคาร์บอนิกโดยไม่มีน้ำตาลร่วมด้วย แต่ถ้าเป็นโซดาแต่งกลิ่นรสผลไม้หรือบีบมะนาวผสม ก็อาจมีกรดซิตริกเพิ่มขึ้นมา ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้มองว่าเครื่องดื่มอัดก๊าซทุกชนิดเป็นเครื่องดื่มที่มีกรด และใช้หลักการดื่มแบบเดียวกัน ถ้าต้องการเครื่องดื่มระหว่างวันที่ไม่ต้องกังวลเรื่องนี้ น้ำเปล่ายังเป็นตัวเลือกพื้นฐานที่ดี
ทำไมการจิบทั้งวันจึงอันตรายกว่าดื่มรวดเดียว?
คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ระบุว่าความถี่ของการสัมผัสกรดมีผลต่อฟันสึกมากกว่าปริมาณที่ดื่ม ทุกครั้งที่จิบ ผิวฟันจะถูกกรดดึงแร่ธาตุออก ถ้าจิบใหม่ทุก ๆ ไม่กี่นาที ฟันก็แทบไม่ได้พักเลยตลอดวัน คนที่วางแก้วน้ำอัดลมไว้ข้างโต๊ะทำงานแล้วค่อย ๆ จิบ หรืออมไว้ในปากนาน ๆ จึงเสี่ยงกว่าคนที่ดื่มหมดภายในมื้ออาหาร
นิสัยอีกอย่างที่ควรเลี่ยงคือการแปรงฟันทันทีหลังดื่ม จุฬาฯ อธิบายว่าการแปรงฟันทันทีหลังดื่มเครื่องดื่มเปรี้ยวเร่งให้ฟันสึกเร็วขึ้น เพราะผิวฟันที่เพิ่งโดนกรดยังอ่อนตัวอยู่ ควรรอสักระยะก่อนแปรง
ดื่มอย่างไรให้ฟันสัมผัสกรดน้อยลง และสังเกตอาการอะไร?
คำแนะนำจากคณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ คือ ไม่จิบบ่อย ๆ ตลอดวันหรืออมไว้นาน ดื่มให้หมดในช่วงเวลาสั้น ๆ ใช้หลอดเพื่อลดการสัมผัสผิวฟัน ดื่มน้ำเปล่าตามหรือกลั้วปากด้วยน้ำเปล่าหลังดื่ม และรอสักพักก่อนแปรงฟัน บทความเรื่องฟันสึกของจุฬาฯ ยังแนะนำให้ดื่มเครื่องดื่มเปรี้ยวพร้อมมื้ออาหารแทนการจิบระหว่างวัน ซึ่งช่วยลดจำนวนครั้งที่ฟันเจอกรด
สัญญาณที่บอกว่าฟันอาจเริ่มกร่อน ได้แก่ เสียวฟันเวลาดื่มน้ำเย็นหรือกินของเปรี้ยว ผิวฟันดูเรียบมันวาวหรือมีรอยกร่อนเว้า ขอบฟันบางลงหรือบิ่นง่าย และสีฟันดูเหลืองขึ้น ถ้าสังเกตเห็นอาการเหล่านี้ ควรให้ทันตแพทย์ตรวจและประเมินว่าฟันสึกจากกรดหรือจากสาเหตุอื่นร่วมด้วย บทความของ THAYA ใช้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ดื่มน้ำอัดลมผ่านหลอดช่วยได้จริงไหม?
ช่วยลดการสัมผัสกับผิวฟันได้ คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ แนะนำให้ใช้หลอดเพื่อลดการที่เครื่องดื่มโดนผิวฟันโดยตรง แต่หลอดไม่ได้ทำให้เครื่องดื่มหายเป็นกรด ถ้ายังจิบทั้งวันอยู่ ฟันก็ยังเจอกรดบ่อย จึงควรใช้ร่วมกับการดื่มให้หมดเร็วและดื่มน้ำเปล่าตาม
ดื่มน้ำอัดลมแล้วควรรอนานแค่ไหนจึงแปรงฟัน?
คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ แนะนำให้รอสักระยะก่อนแปรงฟัน เพราะผิวฟันที่เพิ่งโดนกรดยังอ่อนตัว การแปรงทันทีทำให้สึกเร็วขึ้น สิ่งที่ทำได้ทันทีหลังดื่มคือกลั้วปากหรือดื่มน้ำเปล่าตาม แล้วค่อยแปรงฟันตามรอบปกติ ถ้าไม่แน่ใจว่าควรรอนานเท่าไร ให้ถามทันตแพทย์
เปลี่ยนจากน้ำอัดลมเป็นน้ำผลไม้ ดีต่อฟันกว่าไหม?
ไม่เสมอไป น้ำผลไม้รสเปรี้ยวก็เป็นเครื่องดื่มที่มีกรด และคณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ระบุว่าการดื่มเครื่องดื่มเปรี้ยวบ่อย ๆ ทำให้ฟันกร่อนได้ ถ้ามีน้ำตาลด้วยก็เพิ่มความเสี่ยงฟันผุ จึงควรใช้หลักเดียวกัน คือไม่จิบทั้งวันและดื่มน้ำเปล่าตาม