แปรงฟันแล้วไม่บ้วนน้ำ ดีกว่าจริงไหม?

แปรงฟันแล้วไม่บ้วนน้ำ หมายถึงอะไร?

หลายคนโตมากับนิสัยกลั้วน้ำหลายรอบจนปากไม่เหลือรสยาสีฟัน จึงรู้สึกว่าการไม่บ้วนน้ำแปลกหรือไม่สะอาด แต่การทำความสะอาดเกิดขึ้นแล้วตอนที่แปรง ส่วนยาสีฟันที่ยังเหลือติดผิวฟันหลังบ้วนฟอง NHS อธิบายว่ามีฟลูออไรด์เข้มข้นที่ควรปล่อยไว้ ไม่ต้องรีบล้างออก

สรุปง่าย ๆ คือ แปรงให้ครบเวลา บ้วนฟองทิ้ง แล้วไม่ต้องกลั้วน้ำตาม ถ้ายังไม่ชินจริง ๆ ก็บ้วนน้ำแค่เล็กน้อยครั้งเดียว

ทำไมการบ้วนน้ำมากเกินไปจึงลดประโยชน์ของฟลูออไรด์?

NHS อธิบายว่าการล้างปากด้วยน้ำทันทีหลังแปรงจะชะฟลูออไรด์เข้มข้นในยาสีฟันที่เหลืออยู่ออกไป และทำให้ฟลูออไรด์เจือจางจนประโยชน์ในการป้องกันฟันผุลดลง ส่วนกรมอนามัยก็อธิบายว่าการบ้วนน้ำแต่น้อยช่วยให้ฟลูออไรด์เกาะยึดกับผิวฟันและป้องกันฟันผุได้ยาวนานขึ้น การกลั้วน้ำหลายรอบจึงเหมือนล้างสิ่งที่เพิ่งแปรงไว้ออกไป

หลักการเดียวกันใช้กับน้ำยาบ้วนปากด้วย NHS แนะนำว่าไม่ควรใช้น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ทันทีหลังแปรงฟัน เพราะจะชะฟลูออไรด์จากยาสีฟันที่เหลือบนผิวฟันออกไป ให้เปลี่ยนไปใช้ช่วงเวลาอื่นของวันแทน เช่น หลังมื้อกลางวัน

ข้อนี้ไม่ได้หมายความว่ายิ่งทิ้งยาสีฟันไว้ในปากนานยิ่งดีจนต้องกลืน เราแค่ต้องการให้ฟลูออไรด์ส่วนที่เหลือบนผิวฟันอยู่ต่อไป ส่วนฟองและยาสีฟันส่วนเกินยังควรบ้วนทิ้งเสมอ

ถ้ายังไม่ชินกับการไม่บ้วนน้ำ ควรเริ่มอย่างไร?

เริ่มจากลดทีละขั้น ถ้าเคยกลั้วน้ำสามสี่รอบ ลองลดเหลือรอบเดียวด้วยน้ำปริมาณน้อย ประมาณจิบเดียว ซึ่งสอดคล้องกับคำแนะนำของกรมอนามัยที่ให้บ้วนน้ำตามเพียงเล็กน้อย เมื่อชินแล้วค่อยขยับไปเป็นการบ้วนฟองอย่างเดียว

อีกเคล็ดลับคือบีบยาสีฟันให้พอดี กรมอนามัยแนะนำให้ผู้ใหญ่ใช้ประมาณความยาวของขนแปรง ไม่ต้องบีบจนล้นหัวแปรง เมื่อยาสีฟันไม่มากเกินไป ฟองก็จะน้อยลงและบ้วนทิ้งได้หมดง่ายขึ้น ความรู้สึกเหนียวหรือเหลือยาสีฟันค้างในปากก็จะลดลง ทำให้ไม่อยากรีบกลั้วน้ำตาม

ช่วงที่ง่ายที่สุดในการเริ่มคือการแปรงฟันก่อนนอน เพราะหลังแปรงแล้วเราไม่ได้กินดื่มอะไรต่อ NHS แนะนำให้แปรงฟันวันละสองครั้ง ครั้งละประมาณ 2 นาที โดยครั้งหนึ่งควรเป็นช่วงสุดท้ายก่อนนอน กรมอนามัยอธิบายว่าการแปรงก่อนนอนสำคัญมาก เพราะขณะนอนหลับน้ำลายหลั่งน้อยและเสี่ยงฟันผุมากขึ้น รอบนี้จึงเป็นรอบที่ควรเริ่มไม่บ้วนน้ำก่อน

ถ้ารู้สึกว่ารสยาสีฟันที่ค้างในปากแรงเกินไปจนทนไม่ไหว ลองเลือกยาสีฟันฟลูออไรด์รสที่ตัวเองชอบ จะช่วยให้ฝึกได้ง่ายขึ้น ส่วนคนที่ใช้ผลิตภัณฑ์ THAYA ยาสีฟัน THAYA Violet Whitening & Herbal Mix Berry เป็นยาสีฟันสมุนไพรรสมิกซ์เบอร์รี่ที่บนกล่องระบุฟลูออไรด์ 1500 ppm ควรตรวจสอบฉลากและใช้ตามคำแนะนำ ส่วนรายละเอียดว่าบ้วนน้ำได้กี่ครั้ง มีคำตอบแยกไว้ในหมวดคำถามที่พบบ่อยของ THAYA

หลังแปรงฟันควรรอนานเท่าไหร่ก่อนกินหรือดื่ม?

กรมอนามัยแนะนำหลัก 2-2-2 คือ แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง ครั้งละ 2 นาที และงดกินอาหารหรือเครื่องดื่มหลังแปรง 2 ชั่วโมง หลักนี้ทำควบคู่กับการไม่บ้วนน้ำได้ดี เพราะต่างก็เป็นการไม่รีบล้างยาสีฟันที่เหลือออกจากผิวฟันหลังแปรง

ในชีวิตจริง หลังแปรงฟันตอนเช้าหลายคนอาจต้องกินข้าวหรือดื่มกาแฟต่อทันที จึงทำตามได้ยาก ทางออกที่ทำได้คือให้ความสำคัญกับการแปรงก่อนนอนเป็นพิเศษ ส่วนถ้าใช้น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ NHS แนะนำให้งดกินดื่ม 30 นาทีหลังใช้

รายละเอียดเชิงปฏิบัติว่าควรรอกี่นาทีถึงจะดื่มน้ำหรือกินข้าวได้ในแต่ละสถานการณ์ อ่านเพิ่มได้ในคำถามที่พบบ่อยของ THAYA เรื่องเวลารอหลังแปรงฟัน

วิธีนี้ใช้กับเด็กได้ด้วยไหม?

ใช้ได้ และควรฝึกตั้งแต่เด็ก NHS แนะนำให้เด็กบ้วนยาสีฟันทิ้งหลังแปรงโดยไม่ต้องบ้วนน้ำตาม เช่นเดียวกับผู้ใหญ่ ส่วนปริมาณยาสีฟัน NHS แนะนำให้เด็กต่ำกว่า 3 ปีใช้แค่ป้ายบาง ๆ ของยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์อย่างน้อย 1,000 ppm และเด็ก 3 ถึง 6 ปีใช้ขนาดเท่าเมล็ดถั่วของยาสีฟัน 1,000 ถึง 1,500 ppm โดยมีผู้ใหญ่ดูแล

เด็กเล็กที่ยังบ้วนไม่เป็น กรมอนามัยแนะนำให้ใช้ยาสีฟันแค่แตะให้ขนแปรงเปียก และให้ผู้ปกครองเป็นคนแปรงแล้วเช็ดฟองออก กรมอนามัยยังเตือนว่าเด็กต่ำกว่า 5 ปีมักกลืนยาสีฟัน ผู้ใหญ่จึงควรอยู่ด้วยทุกครั้งที่เด็กแปรงฟัน

สำหรับเด็กที่โตพอจะบ้วนเองได้ ให้ฝึกบ้วนฟองทิ้งหลายครั้งจนไม่เหลือยาสีฟันในปาก แล้วชมเมื่อทำได้ ถ้ามีข้อสงสัยเรื่องฟันของลูก เช่น เห็นรอยหรือจุดผิดปกติบนฟัน ควรพาไปพบทันตแพทย์

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• หลังแปรงฟันให้บ้วนฟองทิ้ง แต่ไม่กลั้วน้ำล้างปากทันที
• ถ้ายังไม่ชิน บ้วนน้ำเพียงเล็กน้อยครั้งเดียวตามคำแนะนำของกรมอนามัย
• ใช้น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์คนละเวลากับการแปรงฟัน
• เด็กเล็กที่ยังบ้วนไม่เป็น ให้ผู้ปกครองเช็ดฟองออกแทน