ไม่ควรใช้ต่อ วันหมดอายุคือวันที่ผู้ผลิตกำหนดไว้ว่าผลิตภัณฑ์ยังมีคุณภาพตามที่ฉลากระบุ เมื่อเลยวันนั้นไปแล้วจึงไม่มีอะไรยืนยันได้ว่ายาสีฟันยังมีคุณภาพเหมือนเดิม ข่าวดีคือยาสีฟันหลอดใหม่หาซื้อง่าย ถ้าเพิ่งรู้ว่าใช้หลอดที่หมดอายุไป ก็แค่เปลี่ยนหลอด และสังเกตว่าปากมีอาการระคายเคืองหรือไม่
วันที่บนหลอดยาสีฟันบอกอะไรเราบ้าง?
บนกล่องหรือปลายหลอดมักมีวันผลิต (MFG) และวันหมดอายุ (EXP) พร้อมเลขครั้งที่ผลิต อย. แนะนำให้เลือกยาสีฟันที่มีฉลากภาษาไทยและมีเลขจดแจ้ง ฉลากต้องระบุชนิดของฟลูออไรด์ เช่น โซเดียมฟลูออไรด์ หรือโซเดียมโมโนฟลูออโรฟอสเฟต ซึ่งช่วยให้รู้ว่ากำลังซื้อสินค้าที่ตรวจสอบที่มาได้
ถ้าบนหลอดมีแต่วันผลิต กรมอนามัยแนะนำให้เลือกยาสีฟันที่ผลิตมาไม่เกิน 3 ปี ใช้เป็นหลักง่าย ๆ ได้ทั้งตอนซื้อและตอนรื้อของในตู้ ส่วนหลอดที่มีวันหมดอายุชัดเจน ให้ยึดวันที่บนฉลากเป็นหลัก ไม่ต้องคำนวณเอง
ยาสีฟันแบบไหนที่ควรทิ้งทันที แม้ยังไม่หมดอายุ?
นอกจากวันที่แล้ว ให้ดูสภาพเนื้อยาสีฟันด้วย ถ้าบีบออกมาแล้วมีน้ำแยกชั้น เนื้อแข็งเป็นก้อน สีเปลี่ยน หรือกลิ่นผิดไปจากเดิม แสดงว่าผลิตภัณฑ์อาจเสื่อมสภาพจากการเก็บ ไม่ควรฝืนใช้ต่อ หลอดที่บุบจนรั่ว ฝาแตก หรือซีลปากหลอดฉีกขาดมาตั้งแต่ตอนซื้อก็เข้าข่ายเดียวกัน
อย. แนะนำให้ซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้ และเลือกบรรจุภัณฑ์ที่ปิดสนิทไม่ถูกเปิดมาก่อน เพราะสินค้าที่ไม่มีฉลากไทยหรือไม่มีเลขจดแจ้ง ทำให้ตรวจสอบไม่ได้ทั้งวันผลิตและส่วนประกอบ ถ้าใช้ยาสีฟันแล้วรู้สึกแสบร้อน ปากลอก หรือมีแผล ให้หยุดใช้ และไปพบทันตแพทย์หากอาการยังไม่ดีขึ้น
ซื้อและเก็บอย่างไรให้ใช้หมดก่อนหมดอายุ?
ปัญหายาสีฟันหมดอายุมักเกิดจากการซื้อตุนครั้งละมาก ๆ ตอนลดราคา แล้วลืมไว้หลังตู้ ลองซื้อในจำนวนที่คนในบ้านใช้หมดได้ในเวลาไม่นาน จัดหลอดที่ซื้อก่อนไว้ด้านหน้า และดูวันหมดอายุทุกครั้งที่หยิบหลอดใหม่ออกมาใช้ หลอดที่ใช้อยู่ควรปิดฝาให้สนิทหลังใช้ และไม่วางไว้ตรงจุดที่โดนแดดหรือความร้อนตลอดวัน ไม่ว่าจะเป็นยาสีฟันยี่ห้อใด รวมถึงผลิตภัณฑ์ของ THAYA ก็ควรตรวจสอบวันที่และคำแนะนำการเก็บบนฉลากก่อนใช้ทุกครั้ง
อีกเรื่องที่ควรตรวจไปพร้อมกันคือฉลากฟลูออไรด์ เพราะกรมอนามัยอ้างคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกว่าควรใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ 1,000 ถึง 1,500 ppm วันละ 2 ครั้ง ถ้าจะเลือกหลอดใหม่แทนหลอดที่หมดอายุ การดูทั้งวันที่และความเข้มข้นของฟลูออไรด์ในคราวเดียวช่วยให้ไม่ต้องกลับมาเปลี่ยนอีกรอบ ส่วนการใช้ยาสีฟันหลายยี่ห้อสลับกัน มีคำตอบแยกไว้อีกหน้าหนึ่ง
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ยาสีฟันที่ยังไม่เปิดใช้แต่ซื้อเก็บไว้นาน ยังใช้ได้ไหม?
ดูวันหมดอายุบนกล่องหรือหลอดก่อน ถ้ายังไม่ถึงและเนื้อยาสีฟันปกติ ก็ใช้ได้ ถ้ามีแต่วันผลิต กรมอนามัยแนะนำให้เลือกยาสีฟันที่ผลิตมาไม่เกิน 3 ปี หากเลยวันหมดอายุไปแล้ว แม้ยังไม่เคยเปิด ก็ควรเปลี่ยนเป็นหลอดใหม่แทน
เผลอใช้ยาสีฟันหมดอายุไปหลายวัน ต้องทำอย่างไร?
เปลี่ยนเป็นหลอดใหม่ที่ยังไม่หมดอายุ แล้วแปรงฟันตามปกติวันละ 2 ครั้ง สังเกตอาการในช่องปาก ถ้ามีแสบร้อน ระคายเคือง เหงือกบวม หรือเป็นแผลที่ไม่หายภายในไม่กี่วัน ควรไปพบทันตแพทย์ และนำหลอดยาสีฟันที่ใช้ไปด้วยเพื่อให้ดูฉลากได้
ซื้อยาสีฟันออนไลน์ ตรวจสอบอย่างไรว่าไม่ใช่ของเก่า?
ซื้อจากร้านทางการของแบรนด์หรือร้านที่เชื่อถือได้ เมื่อได้รับสินค้าให้ดูว่าบรรจุภัณฑ์ปิดสนิท มีฉลากภาษาไทย เลขจดแจ้ง และวันผลิตหรือวันหมดอายุชัดเจน หากวันที่ลบเลือน กล่องถูกแกะ หรือใกล้หมดอายุมาก ควรติดต่อร้านค้าก่อนเริ่มใช้