ได้ การเปลี่ยนยี่ห้อหรือสลับสูตรไม่ใช่เรื่องผิด กรมอนามัยเองระบุว่ายาสีฟันสมุนไพรใช้สลับหรือใช้ร่วมกับยาสีฟันฟลูออไรด์ได้ เงื่อนไขสำคัญคือในแต่ละวันต้องแปรงด้วยยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง คือตอนเช้าและก่อนนอน ถ้าสลับไปใช้หลอดที่ไม่มีฟลูออไรด์ในรอบสำคัญเหล่านี้ ฟันจะขาดตัวช่วยป้องกันฟันผุไปโดยไม่รู้ตัว
สลับยาสีฟันหลายแบบ แล้วฟันจะได้ประโยชน์ครบไหม?
หลายคนมียาสีฟันสองสามหลอดในห้องน้ำ เช่น หลอดหนึ่งไว้ใช้ตอนเช้าเพราะรสสดชื่น อีกหลอดไว้ใช้ก่อนนอน แบบนี้ไม่ผิดอะไร กรมอนามัยอธิบายว่ายาสีฟันฟลูออไรด์ช่วยหยุดฟันผุระยะเริ่มต้นและทำให้ผิวฟันทนกรดมากขึ้น ส่วนสมุนไพรบางชนิด เช่น ใบฝรั่ง กานพลู และเกลือ อาจช่วยลดการอักเสบของเหงือก ขณะที่สะระแหน่ ตะไคร้ และใบพลูช่วยให้ลมหายใจสดชื่น การสลับใช้จึงเป็นการเลือกตามความชอบได้
สิ่งที่ไม่ควรเกิดคือการสลับจนรอบแปรงฟันหลักของวันไม่มีฟลูออไรด์เลย คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ เตือนว่ายาสีฟันสมุนไพรบางยี่ห้อไม่มีฟลูออไรด์หรือมีไม่เพียงพอ และความปลอดภัยของยาสีฟันไม่ได้ขึ้นกับว่าเป็นสมุนไพรหรือไม่ ก่อนเพิ่มหลอดใหม่เข้ามาในบ้าน จึงควรพลิกดูฉลากว่ามีสารฟลูออไรด์และระบุความเข้มข้นไว้หรือเปล่า
กรณีไหนที่ไม่ควรเปลี่ยนยาสีฟันบ่อย?
กรณีแรกคือยาสีฟันสำหรับลดอาการเสียวฟัน ADA ระบุว่ายาสีฟันประเภทนี้มักต้องใช้หลายครั้งก่อนอาการเจ็บจะลดลง ถ้าใช้ได้ไม่กี่วันแล้วเปลี่ยนไปหลอดอื่น อาจสรุปผิดว่าไม่ได้ผล ทางที่ดีคือใช้ต่อเนื่องตามฉลาก และไปพบทันตแพทย์ถ้าอาการเสียวยังอยู่ เพราะสาเหตุอาจมาจากฟันผุ ฟันร้าว หรือเหงือกร่น ซึ่งยาสีฟันแก้ไม่ได้
กรณีที่สองคือยาสีฟันที่ทันตแพทย์แนะนำให้ใช้เป็นการเฉพาะ ไม่ควรเปลี่ยนไปใช้หลอดอื่นเองโดยไม่ปรึกษา กรณีสุดท้ายคือเมื่อลองหลอดใหม่แล้วรู้สึกแสบปาก ปากลอก หรือมีแผล ให้หยุดใช้หลอดนั้นแล้วกลับไปใช้สูตรเดิมที่ไม่มีปัญหา ถ้าหยุดใช้แล้วอาการยังไม่ดีขึ้น ควรไปพบทันตแพทย์
ถ้าอยากได้ทั้งสมุนไพรและฟลูออไรด์ในหลอดเดียว ต้องดูอะไร?
ทางเลือกที่ง่ายกว่าการสลับคือเลือกยาสีฟันสมุนไพรที่มีฟลูออไรด์อยู่แล้ว คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ แนะนำให้เลือกผลิตภัณฑ์ที่มีฟลูออไรด์ ไม่ว่าจะเป็นสูตรสมุนไพรหรือสูตรทั่วไป วิธีนี้ทำให้ไม่ต้องจำว่ารอบไหนใช้หลอดไหน และลดโอกาสพลาดรอบฟลูออไรด์
ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์ THAYA ยาสีฟัน THAYA Violet Whitening & Herbal Mix Berry เป็นยาสีฟันสมุนไพรกลิ่นมิกซ์เบอร์รี่ที่บรรจุภัณฑ์ระบุว่ามีฟลูออไรด์ 1500 ppm ขนาด 50 กรัม ใช้เป็นหลอดหลักหรือสลับกับหลอดอื่นที่มีฟลูออไรด์ได้ ควรตรวจสอบวิธีใช้บนฉลากก่อนเสมอ ส่วนเรื่องเนื้อเจลกับเนื้อครีม และปริมาณที่ควรบีบ มีคำตอบแยกไว้ในหน้าที่เกี่ยวข้อง
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ตอนเช้าใช้ยาสีฟันหลอดหนึ่ง ก่อนนอนใช้อีกหลอด ได้ไหม?
ได้ ถ้าทั้งสองหลอดมีฟลูออไรด์ หากหลอดใดหลอดหนึ่งไม่มีฟลูออไรด์ ไม่ควรใช้หลอดนั้นแทนรอบเช้าหรือก่อนนอน เพราะกรมอนามัยแนะนำให้แปรงด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ทั้งเช้าและก่อนนอน แปรงเสร็จให้บ้วนฟองทิ้งโดยไม่กลั้วน้ำมาก
ต้องเปลี่ยนยาสีฟันใหม่ทุกกี่เดือนไหม?
ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนตามรอบเวลา ใช้หลอดเดิมต่อได้ถ้ายังไม่หมดอายุและยังเหมาะกับปัญหาช่องปากของเรา ควรเปลี่ยนสูตรเมื่อความต้องการเปลี่ยน เช่น เริ่มเสียวฟัน หรือทันตแพทย์แนะนำสูตรเฉพาะ ส่วนที่ต้องเปลี่ยนตามรอบคือแปรงสีฟันมากกว่ายาสีฟัน
ยาสีฟันสมุนไพรใช้แทนยาสีฟันฟลูออไรด์ได้เลยไหม?
ได้เฉพาะเมื่อหลอดนั้นมีฟลูออไรด์ด้วย ถ้าเป็นสูตรสมุนไพรที่ไม่มีฟลูออไรด์ ควรใช้สลับหรือใช้ร่วมกับยาสีฟันฟลูออไรด์ ไม่ใช้แทนทั้งหมด เพราะฟลูออไรด์เป็นส่วนผสมที่มีหลักฐานชัดเจนในการป้องกันฟันผุ ให้ดูชื่อสารฟลูออไรด์และค่า ppm บนฉลากก่อนซื้อ
