เป็นไปได้ ถ้าแปรงด้ามใหม่บานภายในไม่กี่สัปดาห์ ทั้งที่สมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA) และคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำให้เปลี่ยนแปรงทุก 3 ถึง 4 เดือน ก็อาจแปลว่าแปรงกำลังรับแรงมากกว่าที่ควร เช่น จากการกดแรงหรือถูไปมาเป็นช่วงยาว แต่ก็มีสาเหตุอื่นได้ เช่น การกัดแปรง จึงควรดูพฤติกรรมของตัวเองประกอบด้วย
ขนแปรงบานเร็วแค่ไหนถึงเรียกว่าผิดปกติ?
ADA แนะนำให้เปลี่ยนแปรงสีฟันทุก 3 ถึง 4 เดือน หรือเร็วกว่านั้นถ้าขนแปรงเริ่มแตกบาน คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ก็แนะนำแบบเดียวกัน คือเปลี่ยนทุก 3 ถึง 4 เดือน หรือเมื่อขนแปรงบาน ตัวเลขนี้จึงใช้เป็นจุดเทียบคร่าว ๆ ได้ว่าแปรงที่บานเร็วกว่านี้มากควรได้รับความสนใจ
ถ้าแปรงของเราบานออกด้านข้างจนเห็นชัดภายในสองสามสัปดาห์ หรือขนแปรงด้านหนึ่งล้มเอียงไปทางเดียวตั้งแต่เดือนแรก ก็น่าสังเกตว่าอาจมีบางอย่างไม่ปกติ ลองวางแปรงที่ใช้อยู่เทียบกับแปรงด้ามใหม่ ถ้ามองจากด้านบนแล้วหน้าตัดขนแปรงกว้างกว่าหัวแปรงชัดเจน ก็ถือว่าบานแล้ว
ทำไมการแปรงแรงถึงทำให้ขนแปรงบาน และมีสาเหตุอื่นไหม?
เมื่อเรากดแปรงแรง ขนแปรงจะงอพับไปด้านข้างทุกครั้งที่ถู ถ้าถูไปมาเป็นช่วงยาวในแนวนอนด้วย ขนแปรงจะถูกบิดซ้ำ ๆ จนไม่คืนรูป คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระบุว่าแปรงขนแข็งและการถูแปรงแรง ๆ ในแนวนอนทำให้คอฟันสึก ขนแปรงที่บานเร็วจึงเป็นสัญญาณให้ทบทวนว่าฟันและขอบเหงือกกำลังรับแรงมากเกินไปหรือไม่
อย่างไรก็ตาม มีสาเหตุอื่นที่ทำให้ขนแปรงบานได้เหมือนกัน เช่น เผลอกัดหัวแปรงระหว่างแปรง ใช้แปรงสีฟันขัดสิ่งอื่น หรือเก็บแปรงในที่ที่หัวแปรงถูกกดทับ เด็ก ๆ ที่ชอบเคี้ยวแปรงก็ทำให้แปรงบานเร็ว ถ้าตัดสาเหตุเหล่านี้ออกไปแล้ว ก็ควรหันมาดูเรื่องแรงกดและวิธีแปรง
ถ้าขนแปรงบานเร็ว ควรปรับอะไรบ้าง?
เริ่มจากวิธีจับ ลองจับแปรงด้วยปลายนิ้วเหมือนจับปากกาแทนการกำทั้งมือ มักช่วยให้คุมแรงกดได้ง่ายขึ้น จากนั้นเปลี่ยนจากการถูยาว ๆ เป็นการวางแปรงที่ขอบเหงือก ขยับสั้น ๆ แล้วปัดออก ตามวิธีขยับ-ปัดที่อธิบายไว้ในอีกหน้าหนึ่งของ THAYA
เมื่อปรับแล้ว ให้เปลี่ยนแปรงด้ามใหม่และสังเกตต่อสักหนึ่งเดือน ถ้าขนแปรงยังตั้งตรงดี แปลว่ามาถูกทาง คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำให้เลือกแปรงขนไนลอนชนิดนุ่ม ปลายขนมน ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์ THAYA อย่างแปรงสีฟัน THAYA Extra Soft แพ็ก 6 ชิ้น ให้ตรวจสอบฉลากและเปลี่ยนด้ามใหม่ทันทีที่ขนแปรงเริ่มบาน
ถ้านอกจากขนแปรงบานเร็วแล้ว ยังเสียวฟันบริเวณคอฟัน เห็นรอยสึกเป็นร่องที่คอฟัน หรือรากฟันโผล่มากขึ้น ควรนัดทันตแพทย์ตรวจ เพราะอาจเกิดผลจากการแปรงแรงมานานแล้ว
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ขนแปรงบานแล้ว ยังใช้ต่อจนครบ 3 เดือนได้ไหม?
ไม่ควรใช้ต่อ ADA และคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำให้เปลี่ยนแปรงเมื่อขนแปรงบาน แม้จะยังไม่ครบ 3 ถึง 4 เดือน และ ADA ระบุว่าแปรงที่เสื่อมสภาพแล้วทำความสะอาดฟันได้ไม่ดี การมีแปรงสำรองไว้ในบ้านช่วยให้เปลี่ยนได้ทันที
ถ้าขนแปรงยังไม่บาน ต้องเปลี่ยนแปรงบ่อยแค่ไหน?
คำแนะนำทั่วไปคือเปลี่ยนทุก 3 ถึง 4 เดือน แม้ขนแปรงจะยังดูดีอยู่ ถ้าจำยาก ลองผูกกับช่วงเวลาที่จำง่าย เช่น เปลี่ยนทุกต้นไตรมาสหรือทุกครั้งที่เปลี่ยนฤดู และจดวันที่เริ่มใช้ไว้ที่ด้ามแปรงหรือในโทรศัพท์
นอกจากดูขนแปรง จะรู้ได้อย่างไรว่าแปรงฟันแรงเกินไป?
ลองสังเกตว่าหลังแปรงรู้สึกเจ็บหรือแสบที่ขอบเหงือกไหม ได้ยินเสียงแปรงถูกับฟันดังชัดหรือเปล่า และมือเกร็งตอนแปรงหรือไม่ ในระยะยาวอาจเห็นรอยสึกบริเวณคอฟัน ถ้าพบหลายข้อ ควรปรับวิธีจับแปรงและให้ทันตแพทย์ช่วยตรวจ
