เสี่ยงขึ้นได้จริง แต่ไม่ได้แปลว่าดื่มแล้วฟันต้องผุทุกคน NIDCR อธิบายว่าแบคทีเรียในคราบพลัคเปลี่ยนน้ำตาลและแป้งให้เป็นกรด ซึ่งดึงแร่ธาตุออกจากเคลือบฟัน ชานมไข่มุกมีทั้งน้ำเชื่อมในชาและไข่มุกที่ทำจากแป้ง ความเสี่ยงจึงขึ้นกับว่าหวานแค่ไหน ดื่มบ่อยเท่าไร ใช้เวลาจิบนานแค่ไหน และดูแลฟันด้วยฟลูออไรด์สม่ำเสมอหรือไม่
ทำไมชานมไข่มุกจึงเพิ่มความเสี่ยงฟันผุ?
จุดแรกคือน้ำตาล องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าฟันผุเกิดจากการได้รับน้ำตาลอิสระมาก ร่วมกับได้ฟลูออไรด์ไม่พอและกำจัดคราบพลัคไม่ดี น้ำตาลอิสระหมายถึงน้ำตาลที่เติมลงไป รวมถึงน้ำเชื่อมและน้ำผึ้ง ซึ่งรวมถึงน้ำเชื่อมที่ร้านเติมลงในชานมด้วย
จุดที่สองคือไข่มุก ไข่มุกทำจากแป้งและมักต้มในน้ำเชื่อม เมื่อเคี้ยวแล้วอาจมีเศษติดตามร่องฟันกรามและซอกฟันได้ NIDCR ระบุว่าแบคทีเรียเปลี่ยนได้ทั้งน้ำตาลและแป้งเป็นกรด เศษที่ค้างอยู่จึงเป็นอาหารให้แบคทีเรียต่อไปอีกระยะ จุดที่สามคือวิธีดื่ม หลายคนถือแก้วไว้จิบทีละนิดตลอดบ่ายระหว่างทำงาน ทำให้ฟันเจอน้ำตาลซ้ำหลายรอบแทนที่จะเจอครั้งเดียว NIDCR จึงแนะนำให้จำกัดทั้งเครื่องดื่มหวานและการกินจุบจิบ
ถ้ายังอยากดื่มทุกวัน ควรปรับอย่างไร?
ข้อแรกคือลดระดับความหวาน WHO แนะนำให้ได้รับน้ำตาลอิสระน้อยกว่าร้อยละ 10 ของพลังงานทั้งวัน และถ้าลดได้ต่ำกว่าร้อยละ 5 จะยิ่งลดความเสี่ยงฟันผุ ตัวเลขร้อยละ 10 เทียบได้ราว 50 กรัม หรือประมาณ 12 ช้อนชาต่อวัน สำหรับคนที่กินอาหารวันละ 2,000 กิโลแคลอรี เครื่องดื่มหวานแก้วใหญ่แก้วเดียวอาจกินโควตานี้ไปมาก การสั่งหวานน้อยหรือไม่เติมน้ำตาลจึงช่วยได้ตรงจุด
ข้อที่สองคือดื่มให้จบเป็นช่วง เช่น ดื่มพร้อมมื้ออาหารหรือหลังอาหารแล้วจบภายในเวลาไม่นาน แทนการถือจิบทั้งวัน ข้อที่สามคือจิบน้ำเปล่าตามเพื่อชะล้างน้ำตาลและเศษไข่มุก และข้อที่สี่คือไม่ดื่มชานมหลังแปรงฟันก่อนนอน เพราะน้ำตาลอาจค้างอยู่บนฟันระหว่างนอน ถ้าดื่มบ่อยจนลดไม่ได้ อาจเลือกวันเว้นวัน หรือแบ่งแก้วกับเพื่อนแทนการเลิกทันที
หลังดื่มชานมไข่มุก ควรดูแลฟันอย่างไร?
หลังดื่มให้บ้วนปากหรือจิบน้ำเปล่า และถ้ามีเศษไข่มุกติดซอกฟัน ให้ใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันช่วยเอาออก ส่วนการแปรงฟันประจำวัน WHO แนะนำให้แปรงด้วยยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ 1,000–1,500 ppm ซึ่ง NIDCR อธิบายว่าฟลูออไรด์และแร่ธาตุในน้ำลายช่วยให้เคลือบฟันซ่อมแซมตัวเองได้ ถ้าใช้ยาสีฟันของ THAYA หรือยี่ห้อใดก็ตาม ให้ตรวจดูปริมาณฟลูออไรด์บนฉลากก่อนใช้
NIDCR อธิบายว่าจุดขาวขุ่นบนผิวฟันเป็นสัญญาณแรกของฟันผุ และระยะนี้ยังหยุดหรือย้อนกลับได้ ถ้าเห็นจุดขาวขุ่นใกล้ขอบเหงือก ฟันเริ่มเสียวเวลาดื่มของหวาน หรือรู้สึกว่ามีรู ควรไปพบทันตแพทย์ ทีมเนื้อหา THAYA สรุปเรื่องการกินจุบจิบกับฟันผุไว้อย่างละเอียดในบทความหลักเรื่องกินจุบจิบทั้งวัน ส่วนตัวช่วยหลังมื้ออาหาร อ่านต่อได้ที่หัวข้อหมากฝรั่งไม่มีน้ำตาล
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
สั่งชานมไข่มุกหวาน 0% แล้วจะไม่เสี่ยงฟันผุเลยไหม?
เสี่ยงน้อยลงแต่ไม่ถึงกับไม่มีเลย เพราะไข่มุกเป็นแป้งและมักต้มในน้ำเชื่อม ซึ่งแบคทีเรียในปากเปลี่ยนเป็นกรดได้ ถ้าชอบไข่มุก ให้ดื่มให้จบเป็นช่วง จิบน้ำเปล่าตาม และใช้ไหมขัดฟันเอาเศษที่ติดซอกฟันออก จะช่วยลดเวลาที่ฟันต้องเจอกรดได้
ดื่มชานมผ่านหลอดแล้วฟันผุน้อยลงไหม?
การใช้หลอดไม่ได้ทำให้น้ำตาลหายไปจากช่องปาก เพราะเครื่องดื่มและไข่มุกยังผ่านลิ้น ฟันกราม และซอกฟันอยู่ดี สิ่งที่ควรใส่ใจคือปริมาณน้ำตาล ความถี่ในการดื่ม และเวลาที่ใช้จิบ การสั่งหวานน้อยและดื่มให้จบเร็วจึงเป็นเรื่องหลักที่ควรปรับ ไม่ใช่แค่เปลี่ยนวิธีดูด
ดื่มชานมเสร็จแล้วควรแปรงฟันทันทีไหม?
ถ้าสะดวก ให้บ้วนปากหรือจิบน้ำเปล่าก่อนเป็นอย่างแรก แล้วค่อยแปรงฟันตามรอบปกติ ซึ่งควรแปรงด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง โดยเฉพาะก่อนนอน ที่สำคัญคืออย่าดื่มชานมหลังแปรงฟันก่อนนอนแล้วเข้านอนเลย เพราะน้ำตาลอาจค้างในปากระหว่างนอน