ได้ NHS ระบุว่าความเครียดและความวิตกกังวลเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของการกัดฟัน และการกัดหรือเกร็งกรามแน่นเกิดได้ทั้งตอนตื่นและตอนหลับ การกัดฟันอาจทำให้ปวดกราม ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะความผิดปกติของข้อต่อขากรรไกร (TMD) ได้ นอกจากนี้ยังอาจมีปวดศีรษะหรือปวดหูร่วมด้วย ประเด็นสำคัญคือต้องดูแลทั้งสองฝั่ง คืออาการปวดที่กรามและต้นเหตุที่ความเครียด
ทำไมเครียดแล้วถึงกัดฟันโดยไม่รู้ตัว?
หลายคนเคยรู้ตัวตอนประชุมเครียด ทำงานใกล้เส้นตาย หรือขับรถในรถติด ว่ากำลังกัดฟันแน่นอยู่โดยไม่ได้ตั้งใจ นี่คือการเกร็งกรามตอนตื่น ซึ่ง NHS ระบุว่าเกิดได้เหมือนกับการกัดฟันตอนหลับ และเพราะมักเกิดขึ้นเองโดยไม่ได้ตั้งใจ คนที่เครียดต่อเนื่องจึงอาจเกร็งกรามบ่อยโดยไม่ทันสังเกต
นอกจากความเครียด NHS ยังระบุปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น ปัญหาการนอนอย่างการนอนกรนหรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ยาบางชนิดสำหรับปัญหาการนอน ภาวะซึมเศร้า หรือความวิตกกังวล การสูบบุหรี่ และการดื่มแอลกอฮอล์หรือคาเฟอีนมาก NHS ยังระบุว่าบางครั้งก็หาสาเหตุไม่ได้ชัดเจน ถ้าช่วงที่เครียดเราดื่มกาแฟมากขึ้นหรือนอนน้อยลงด้วย ก็ควรดูแลปัจจัยเหล่านี้ไปพร้อมกัน
ปวดกรามจากการกัดฟัน ดูแลตัวเองเบื้องต้นอย่างไร?
NHS แนะนำวิธีดูแลอาการปวดกรามที่ทำเองได้ ได้แก่ ใช้ถุงน้ำแข็งห่อผ้าประคบบริเวณกรามครั้งละประมาณ 20 ถึง 30 นาที กินยาแก้ปวดอย่างพาราเซตามอลหรือไอบูโพรเฟนตามฉลากเมื่อปวดหรือบวม และงดเคี้ยวหมากฝรั่งหรืออาหารแข็งในช่วงที่ฟันหรือกรามยังปวดอยู่ ช่วงนี้อาจเลือกอาหารนิ่มที่เคี้ยวไม่หนัก เพื่อให้กล้ามเนื้อกรามได้พัก
ระหว่างวัน ลองตั้งเตือนเล็ก ๆ ให้ตัวเองหยุดเช็กว่ากำลังกัดฟันอยู่หรือไม่ ถ้าใช่ ให้คลายกราม หายใจช้า ๆ สักสองสามครั้ง วิธีนี้ไม่ได้รักษาอะไร แต่ช่วยให้รู้ตัวบ่อยขึ้น ส่วนการลดต้นเหตุ NHS แนะนำให้หาทางผ่อนคลาย เช่น ฝึกหายใจ ฟังเพลง ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เข้านอนเป็นเวลา งดบุหรี่ และไม่ดื่มแอลกอฮอล์หรือคาเฟอีนมากเกินไป
เมื่อไหร่ควรพบทันตแพทย์ และเมื่อไหร่ควรพบแพทย์?
NHS แนะนำให้พบทันตแพทย์เมื่อกัดฟันแล้วมีอาการปวดกราม ปวดใบหน้า หรือปวดหู หรือมีฟันเสียหายหรือเสียวฟัน ทันตแพทย์จะตรวจว่าฟันสึกไปแค่ไหน และพิจารณาว่าจำเป็นต้องทำเฝือกสบฟันแบบสั่งทำเฉพาะสำหรับใส่ตอนกลางคืนหรือไม่ ซึ่งบางรายอาจไม่จำเป็นต้องรักษาเป็นพิเศษ คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ยังระบุว่าการนอนกัดฟันเป็นพฤติกรรมที่ทำให้ฟันสึก การตรวจจึงช่วยดูแลฟันในระยะยาวด้วย
ส่วนต้นเหตุอย่างความเครียด ความวิตกกังวล หรือการเลิกบุหรี่และลดแอลกอฮอล์ NHS แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำหรือการช่วยจัดการความเครียด ถ้าอาการปวดกรามไม่ดีขึ้นหลังดูแลตัวเอง อ้าปากลำบาก หรือปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ ไม่ควรรอ ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้นัดตรวจเพื่อหาสาเหตุให้ชัด
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
กัดฟันแน่นตอนกลางวันอันตรายเท่านอนกัดฟันไหม?
NHS ระบุว่าการกัดฟันและเกร็งกรามเกิดได้ทั้งตอนตื่นและตอนหลับ และทั้งสองแบบอาจทำให้ปวดกรามหรือฟันสึกได้ ที่ต่างกันคือตอนตื่นเรามีโอกาสสังเกตตัวเองได้ ลองหมั่นเช็กตัวเองแล้วคลายกราม ถ้ายังปวดกรามบ่อย ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ
ปวดกรามแล้วควรประคบร้อนหรือประคบเย็น?
สำหรับอาการปวดกรามจากการกัดฟัน NHS แนะนำให้ใช้ถุงน้ำแข็งห่อผ้าขนหนูประคบครั้งละประมาณ 20 ถึง 30 นาที ไม่ควรวางน้ำแข็งบนผิวโดยตรง ร่วมกับงดของแข็งและหมากฝรั่งในช่วงที่ปวด ถ้าประคบแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือมีบวมมากขึ้น ควรไปพบทันตแพทย์หรือแพทย์
หายเครียดแล้ว อาการกัดฟันจะหายเองไหม?
อาจลดลงได้ในบางคน เพราะ NHS ระบุว่าความเครียดเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด แม้บางครั้งสาเหตุจะไม่ชัดเจน ทั้งนี้ถ้ามีฟันสึก ฟันบิ่น หรือเสียวฟันเกิดขึ้นแล้ว ไม่ควรรอให้หายเอง ควรให้ทันตแพทย์ตรวจดูความเสียหายและแนะนำการดูแลต่อ