ไม่ควรทำ Cleveland Clinic อธิบายว่าหินปูนคือคราบพลัคที่แข็งตัว เกาะได้ทั้งเหนือและใต้ขอบเหงือก และเอาออกด้วยการแปรงฟันหรือใช้ไหมขัดฟันไม่ได้ NIDCR ระบุว่าหินปูนเอาออกได้โดยบุคลากรทันตกรรมเท่านั้น Cleveland Clinic ยังเตือนว่าการพยายามเอาหินปูนออกเองอาจทำให้ฟันเสียหายและเสี่ยงต่อฟันผุหรือปัญหาอื่นมากขึ้น แม้ชุดเครื่องมือขูดหินปูนจะหาซื้อออนไลน์ได้ง่าย แต่ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยสำหรับการใช้เอง
ทำไมการขูดหินปูนเองจึงอันตราย?
เครื่องมือขูดหินปูนมีปลายแหลมและคม ทันตแพทย์ใช้เครื่องมือนี้ได้อย่างปลอดภัยเพราะผ่านการฝึก มองเห็นตำแหน่งชัด และรู้ว่าควรวางเครื่องมือที่มุมไหน เมื่อคนทั่วไปส่องกระจกขูดเอง มือกับภาพในกระจกสวนทางกัน แรงที่ใช้ก็กะได้ยาก ปลายเครื่องมืออาจไถลไปโดนเหงือกหรือขูดผิวฟันซ้ำ ๆ Cleveland Clinic จึงเตือนว่าการเอาหินปูนออกเองอาจทำให้ฟันและเหงือกเสียหาย
อีกปัญหาคือหินปูนไม่ได้อยู่แค่ส่วนที่มองเห็น Cleveland Clinic ระบุว่าหินปูนเกาะได้ทั้งเหนือและใต้ขอบเหงือก ส่วนที่อยู่ใต้เหงือกมองไม่เห็นด้วยตาและขูดเองไม่ถึง การขูดออกเฉพาะส่วนบนจึงอาจทำให้ฟันดูสะอาดขึ้น แต่คราบที่ซ่อนอยู่ยังอยู่ NIDCR อธิบายว่าโรคเหงือกเป็นการติดเชื้อของเนื้อเยื่อรอบฟันที่เกิดจากคราบพลัค และการรักษารวมถึงการขูดหินปูนและเกลารากฟันโดยทันตแพทย์
ถ้าหินปูนแตกหรือหลุดออกมาเอง ควรทำอย่างไร?
บางคนรู้สึกว่ามีเศษแข็งหลุดออกมาระหว่างแปรงฟันหรือใช้ไหมขัดฟัน Cleveland Clinic แนะนำให้ติดต่อทันตแพทย์ แทนที่จะพยายามแคะหรือขูดส่วนที่เหลือออกเอง เพราะบริเวณนั้นอาจยังมีหินปูนค้างอยู่ และทันตแพทย์ควรตรวจดูว่าฟันซี่นั้นยังปกติดี
ระหว่างรอนัด ให้แปรงฟันเบา ๆ และทำความสะอาดซอกฟันตามปกติ ถ้ามีเหงือกบวม เลือดออก หรือเจ็บร่วมด้วย ควรแจ้งทันตแพทย์ตอนนัด เพราะอาจเป็นอาการของเหงือกอักเสบที่ต้องได้รับการตรวจ
ที่บ้านทำอะไรได้บ้างเพื่อไม่ให้หินปูนเพิ่ม?
สิ่งที่ทำได้ที่บ้านคือจัดการคราบพลัคก่อนที่จะแข็งตัว Cleveland Clinic แนะนำให้แปรงฟัน 2 ถึง 3 ครั้งต่อวันด้วยแปรงขนนุ่มและยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ ใช้ไหมขัดฟันวันละครั้ง และงดบุหรี่หรือผลิตภัณฑ์ยาสูบ ส่วนคำถามว่าทำไมบางคนหินปูนขึ้นเร็วกว่าคนอื่น THAYA แยกอธิบายไว้อีกหน้าหนึ่ง
ส่วนหินปูนที่เกาะแล้ว ให้ทันตแพทย์ขูดออกตามนัด NHS ระบุว่าทันตแพทย์เป็นผู้กำหนดระยะห่างของการตรวจฟัน ซึ่งอาจอยู่ระหว่าง 3 เดือนถึง 2 ปี ขึ้นกับสุขภาพช่องปากของแต่ละคน การไปตามนัดจึงดีกว่าการรอให้หินปูนหนาจนเห็นชัดแล้วค่อยหาทางเอาออกเอง และยังเปิดโอกาสให้ทันตแพทย์ตรวจปัญหาอื่นไปพร้อมกัน
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ยาสีฟันหรือผงขัดฟันช่วยละลายหินปูนได้ไหม?
ไม่ได้ Cleveland Clinic ระบุว่าหินปูนเอาออกด้วยการแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันอย่างเดียวไม่ได้ และ NIDCR ระบุว่าต้องให้บุคลากรทันตกรรมเอาออก การแปรงฟันทุกวันช่วยลดคราบพลัคใหม่ แต่ไม่ได้ทำให้หินปูนที่แข็งตัวแล้วหลุดออก
ควรไปขูดหินปูนบ่อยแค่ไหน?
ขึ้นกับสุขภาพช่องปากของแต่ละคน NHS ระบุว่าทันตแพทย์จะกำหนดระยะห่างของการตรวจฟัน ซึ่งอยู่ได้ตั้งแต่ 3 เดือนถึง 2 ปี ส่วน Cleveland Clinic ระบุว่าการตรวจและทำความสะอาดฟันมักอยู่ที่ประมาณปีละ 2 ครั้ง ควรถามทันตแพทย์ว่าระยะไหนเหมาะกับเรา
มีหินปูนและเหงือกเลือดออก ควรรีบไปหาทันตแพทย์ไหม?
ควรนัดตรวจ NIDCR อธิบายว่าโรคเหงือกเกิดจากคราบพลัค และระยะแรกที่เหงือกบวมหรือเลือดออกมักกลับมาดีได้ด้วยการแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟัน แต่หินปูนที่เกาะอยู่ต้องให้ทันตแพทย์เอาออก การไปตรวจเร็วจึงช่วยให้ดูแลได้ตั้งแต่ระยะที่ยังจัดการง่าย