ทำได้แต่ไม่ใช่ช่วงที่แนะนำ NHS อธิบายว่าหลังแปรงฟัน ยาสีฟันที่เหลือบนผิวฟันยังมีฟลูออไรด์เข้มข้นอยู่ ถ้าบ้วนน้ำยาบ้วนปากตามทันที ฟลูออไรด์ส่วนนั้นจะถูกชะออกไป จึงแนะนำให้ใช้น้ำยาบ้วนปากในช่วงเวลาอื่นของวันแทน เช่น หลังอาหารกลางวัน ถ้าที่ผ่านมาเคยใช้ต่อจากแปรงฟัน สิ่งที่ NHS กังวลคือฟลูออไรด์จากยาสีฟันถูกชะออกไป ครั้งต่อไปจึงแค่ย้ายเวลาใช้
ทำไม NHS แนะนำไม่ให้ใช้น้ำยาบ้วนปากทันทีหลังแปรงฟัน?
ฟลูออไรด์ในยาสีฟันไม่ได้ทำงานเฉพาะตอนที่แปรงอยู่ หลังบ้วนฟองทิ้ง ยาสีฟันส่วนที่เหลือบาง ๆ บนผิวฟันยังสัมผัสฟันต่อไปอีกระยะหนึ่ง NHS จึงแนะนำให้บ้วนยาสีฟันส่วนเกินทิ้งแต่ไม่ล้างปากทันที และระบุชัดว่าไม่ควรใช้น้ำยาบ้วนปาก รวมถึงน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ ต่อจากการแปรงฟันทันที เพราะจะชะล้างฟลูออไรด์ที่เข้มข้นกว่าออกไป
หน้าเรื่องโรคเหงือกของ NHS ก็ให้คำแนะนำเดียวกัน ว่าไม่ควรใช้น้ำยาบ้วนปากหลังแปรงฟันทันทีเพราะอาจชะล้างฟลูออไรด์ ข้อแนะนำนี้จึงไม่ได้หมายความว่าน้ำยาบ้วนปากไม่ดี แต่เป็นเรื่องของการจัดลำดับเวลาให้ยาสีฟันกับน้ำยาบ้วนปากไม่หักล้างประโยชน์กันเอง
ถ้าไม่ใช้หลังแปรงฟัน ควรใช้น้ำยาบ้วนปากตอนไหนแทน?
NHS ยกตัวอย่างว่าให้ใช้ในช่วงอื่นของวัน เช่น หลังอาหารกลางวัน ซึ่งเป็นช่วงที่ส่วนใหญ่ไม่ได้แปรงฟันอยู่แล้ว การแบ่งเวลาแบบนี้ทำให้ได้ทั้งฟลูออไรด์จากยาสีฟันตอนเช้าและก่อนนอน และได้ความสดชื่นจากน้ำยาบ้วนปากระหว่างวัน คนที่ทำงานนอกบ้านอาจพกขวดเล็กไว้ใช้หลังมื้อเที่ยง
สำหรับน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ NHS แนะนำเพิ่มว่าหลังใช้ไม่ควรกินหรือดื่มอะไรราว 30 นาที จึงควรเลือกช่วงที่ไม่ต้องกินอาหารต่อทันที ADA ระบุว่าน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ช่วยป้องกันฟันผุได้ การแยกเวลาออกจากการแปรงฟันจึงเหมือนให้ฟันได้สัมผัสฟลูออไรด์อีกรอบในวัน แทนที่จะใช้ทับซ้อนกันในช่วงเดียว ส่วนเรื่องว่าต้องกลั้วนานเท่าไหร่ และต้องบ้วนน้ำเปล่าตามหรือไม่ มีคำตอบแยกไว้ในหน้าที่เกี่ยวข้อง
ถ้าฉลากบอกให้ใช้หลังแปรงฟัน ควรทำตามอะไร?
น้ำยาบ้วนปากแต่ละชนิดมีส่วนประกอบและวัตถุประสงค์ต่างกัน ADA แบ่งไว้ว่ามีทั้งแบบที่มีสารออกฤทธิ์และแบบที่ช่วยกลบกลิ่นปากชั่วคราว วิธีใช้บนฉลากจึงเป็นสิ่งที่ควรยึดเป็นหลัก ถ้าฉลากกับคำแนะนำทั่วไปดูขัดกัน หรือคุณมีน้ำยาที่ทันตแพทย์สั่งให้ใช้ ให้ถามทันตแพทย์ว่าควรจัดเวลาอย่างไรให้เหมาะกับตัวเอง
ถ้าใช้น้ำยาบ้วนปาก THAYA Herbal Mix Berry ให้ตรวจสอบวิธีใช้บนฉลากทุกครั้ง และจำไว้ว่าน้ำยาบ้วนปากใช้แทนการแปรงฟันหรือการทำความสะอาดซอกฟันไม่ได้ ซึ่ง ADA ก็ระบุตรงกันว่าน้ำยาบ้วนปากไม่ใช่สิ่งทดแทนการแปรงฟันและการใช้ไหมขัดฟัน
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ใช้น้ำยาบ้วนปากหลังแปรงฟันมาหลายปี ต้องกังวลไหม?
ไม่ต้องกังวลเกินไป ข้อเสียที่ NHS ระบุคือน้ำยาจะชะล้างฟลูออไรด์จากยาสีฟันที่ค้างบนผิวฟันออกไป ตั้งแต่วันนี้ลองย้ายไปใช้ช่วงอื่น เช่น หลังมื้อกลางวัน และแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์วันละ 2 ครั้งตามปกติ
ใช้น้ำยาบ้วนปากก่อนแปรงฟันแทนได้ไหม?
ทำได้ถ้าฉลากของผลิตภัณฑ์ไม่ได้ระบุเป็นอย่างอื่น เพราะหลักที่ NHS ให้ไว้คือไม่ใช้ต่อจากการแปรงฟันทันที การใช้ก่อนแปรงจึงไม่ชะล้างฟลูออไรด์จากยาสีฟัน แต่ตัวอย่างที่ NHS ยกไว้คือใช้ในช่วงอื่นของวัน เช่น หลังมื้อกลางวัน ซึ่งหลายคนจัดเวลาได้ง่ายกว่า
เด็กใช้น้ำยาบ้วนปากหลังแปรงฟันได้ไหม?
ADA ระบุว่าไม่แนะนำน้ำยาบ้วนปากสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี สำหรับเด็กที่โตกว่านั้น ควรใช้ตามฉลากภายใต้การดูแลของผู้ใหญ่ และใช้หลักเดียวกันคือไม่ใช้ต่อจากการแปรงฟันทันที ถ้าไม่แน่ใจควรถามทันตแพทย์
