สำหรับคนส่วนใหญ่ การใช้น้ำยาบ้วนปากทุกวันไม่ได้เป็นปัญหาในตัวเอง ถ้าเป็นชนิดที่ออกแบบมาให้ใช้ประจำและใช้ตามฉลาก ผลเสียมักเกิดจากสามเรื่อง คือ ใช้ผิดชนิด โดยเฉพาะน้ำยาที่ทันตแพทย์สั่งใช้ระยะสั้น ใช้ผิดเวลาจนไปล้างฟลูออไรด์ออก และใช้แทนการแปรงฟันหรือการทำความสะอาดซอกฟัน ซึ่งน้ำยาบ้วนปากทำแทนไม่ได้
น้ำยาบ้วนปากชนิดไหนที่ไม่ควรใช้ทุกวันแบบยาว ๆ?
ตัวที่ชัดที่สุดคือน้ำยาบ้วนปากคลอเฮกซิดีน คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ อธิบายว่าคลอเฮกซิดีนจับกับผิวฟันและเนื้อเยื่อได้นาน จึงออกฤทธิ์ได้นานกว่าน้ำยาทั่วไป แต่ไม่เหมาะกับการใช้ทุกวันระยะยาว เพราะทำให้ฟันและลิ้นมีคราบ การรับรสเปลี่ยน และหินปูนเกาะมากขึ้น โดยทั่วไปจึงใช้เป็นช่วงสั้น ๆ เช่น 1-2 สัปดาห์ ภายใต้คำแนะนำของทันตแพทย์
ส่วนน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ แหล่งเดียวกันระบุว่าใช้ได้ทุกวันสำหรับเด็กที่อายุเกิน 6 ปีหรือคนที่มีความเสี่ยงฟันผุสูง ขณะที่ ADA ไม่แนะนำให้เด็กอายุต่ำกว่า 6 ปีใช้น้ำยาบ้วนปาก ถ้าไม่แน่ใจว่าขวดที่ใช้อยู่เป็นชนิดใช้ประจำหรือใช้ระยะสั้น ให้ดูวิธีใช้บนฉลาก หรือถามทันตแพทย์ที่สั่ง
ใช้น้ำยาบ้วนปากผิดเวลา เสียประโยชน์อะไรบ้าง?
NHS แนะนำว่าไม่ควรใช้น้ำยาบ้วนปาก รวมถึงสูตรฟลูออไรด์ ทันทีหลังแปรงฟัน เพราะจะไปล้างฟลูออไรด์เข้มข้นจากยาสีฟันที่ควรค้างอยู่บนผิวฟันออก ทางที่ดีกว่าคือใช้ในเวลาอื่น เช่น หลังมื้อกลางวัน และหลังใช้น้ำยาบ้วนปากฟลูออไรด์ ไม่ควรกินหรือดื่มอะไรประมาณ 30 นาที
ผลเสียข้อนี้ไม่ได้ทำร้ายฟันโดยตรง แต่ทำให้การแปรงฟันในแต่ละวันได้ประโยชน์น้อยกว่าที่ควร คนที่ใช้น้ำยาบ้วนปากวันละหลายครั้งจึงควรวางเวลาให้ดี รายละเอียดว่าใช้ก่อนหรือหลังแปรงฟันแบบไหนเหมาะกว่า THAYA แยกอธิบายไว้ในบทความที่เกี่ยวข้อง
ใช้น้ำยาบ้วนปากทุกวัน แล้วไม่ต้องห่วงเรื่องอื่นได้ไหม?
ผลเสียที่มองไม่เห็นที่สุดคือความรู้สึกว่าปากสะอาดแล้ว ADA ย้ำว่าน้ำยาบ้วนปากไม่ใช่สิ่งทดแทนการแปรงฟันและการใช้ไหมขัดฟัน และน้ำยากลุ่มที่เน้นความหอมสดชื่นเพียงกลบกลิ่นปากได้ชั่วคราว ถ้าใช้ทุกวันเพื่อกลบกลิ่นที่ไม่หายไปสักที อาจทำให้มองข้ามปัญหาในช่องปากที่ควรให้ทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุ
ถ้าใช้น้ำยาบ้วนปาก THAYA Herbal Mix Berry เป็นประจำ ให้ตรวจสอบวิธีใช้บนฉลาก และใช้เป็นส่วนเสริมของการดูแลช่องปาก ไม่ใช่สิ่งทดแทนการแปรงฟันและการทำความสะอาดซอกฟัน
สัญญาณที่ควรหยุดและปรึกษาทันตแพทย์ คือแสบหรือระคายทุกครั้งที่ใช้ เห็นคราบบนฟันหรือลิ้นที่ไม่เคยมี การรับรสเปลี่ยน หรือกลิ่นปากยังอยู่แม้ใช้ทุกวัน
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ใช้น้ำยาบ้วนปากวันละกี่ครั้งถึงจะไม่มากเกินไป?
ให้ยึดจำนวนครั้งและปริมาณตามที่ฉลากของน้ำยาขวดนั้นกำหนด เพราะแต่ละสูตรออกแบบมาต่างกัน ถ้าเป็นน้ำยาที่ทันตแพทย์สั่ง ให้ใช้ตามระยะเวลาที่สั่งเท่านั้น การใช้บ่อยกว่าฉลากไม่ได้ทำให้ฟันสะอาดขึ้น และไม่ได้ช่วยแทนการแปรงฟัน
ใช้น้ำยาบ้วนปากทุกวันแล้วฟันเป็นคราบ เกิดจากอะไร?
ถ้ากำลังใช้น้ำยาที่มีคลอเฮกซิดีน คราบอาจมาจากตัวน้ำยาเอง ซึ่งเป็นผลข้างเคียงที่รู้จักกันดี แต่คราบก็อาจมีสาเหตุอื่นได้เช่นกัน ควรให้ทันตแพทย์ตรวจและขัดคราบ และอย่าหยุดน้ำยาที่ทันตแพทย์สั่งเองโดยไม่ปรึกษา
เด็กใช้น้ำยาบ้วนปากทุกวันได้ไหม?
ADA ไม่แนะนำให้เด็กอายุต่ำกว่า 6 ปีใช้น้ำยาบ้วนปาก เว้นแต่ทันตแพทย์แนะนำ เพราะเด็กเล็กอาจเผลอกลืนน้ำยาในปริมาณมาก ส่วนเด็กที่อายุเกิน 6 ปี ทันตะจุฬาฯ ระบุว่าใช้น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ได้ แต่ควรปรึกษาทันตแพทย์ก่อน และผู้ใหญ่ควรดูแลให้บ้วนทิ้งทุกครั้ง
