ยาสีฟันที่ขายทั่วไปในไทยเป็นเครื่องสำอาง ตัวเลขที่ใช้ตรวจจึงเป็นเลขที่ใบรับจดแจ้ง 10 หลักหรือ 13 หลักที่พิมพ์บนฉลากภาษาไทย นำเลขนี้ไปค้นผ่านช่องทางที่ อย. เปิดให้ประชาชนตรวจสอบได้เอง จุดสำคัญคือการค้นเจอยังไม่ใช่คำตอบสุดท้าย ต้องอ่านผลว่าชื่อผลิตภัณฑ์ตรงกับกล่อง และสถานะยังไม่ถูกยกเลิก ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้ทำทุกครั้งที่ซื้อจากร้านที่ไม่คุ้นเคย
เลขจดแจ้งอยู่ตรงไหนบนกล่องยาสีฟัน?
ให้มองหาคำว่าเลขที่ใบรับจดแจ้ง หรือเลขจดแจ้ง ตามด้วยตัวเลขบนฉลากภาษาไทย ซึ่งมักอยู่ด้านหลังหรือด้านข้างกล่อง อย. ระบุว่าฉลากเครื่องสำอางที่ถูกต้องต้องมีข้อมูลภาษาไทยครบ ได้แก่ เลขที่ใบรับจดแจ้ง 10 หลักหรือ 13 หลัก ชื่อเครื่องสำอาง ประเภท ชื่อส่วนผสม วิธีใช้ ชื่อและที่ตั้งของผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า ปริมาณสุทธิ ครั้งที่ผลิต และวันผลิตหรือวันหมดอายุ
ก่อนค้น ให้ถ่ายรูปฉลากจริงไว้หรือจดเลขให้ครบทุกหลัก เพราะการพิมพ์ผิดเพียงหลักเดียวทำให้ค้นไม่เจอได้ และควรใช้เลขจากบรรจุภัณฑ์ที่ได้รับจริงเท่านั้น ไม่ใช้เลขจากรูปโฆษณาหรือข้อความในหน้าร้านออนไลน์ เพราะเราต้องการยืนยันของที่อยู่ในมือ ไม่ใช่ข้อมูลที่ใครพิมพ์ไว้
ตรวจเลขจดแจ้งผ่านช่องทางไหนได้บ้าง?
อย. แนะนำช่องทางตรวจสอบเลขผลิตภัณฑ์สุขภาพไว้ 4 ช่องทาง ได้แก่ LINE บัญชี @FDAthai แอป Oryor Smart Application เว็บไซต์ www.fda.moph.go.th และเว็บไซต์ www.oryor.com ทุกช่องทางเป็นของ อย. เอง จึงเลือกใช้ช่องทางที่สะดวกได้เลย ถ้าใช้มือถือเป็นหลัก LINE และแอปจะสะดวกกว่า ส่วนถ้าอยากอ่านรายละเอียดบนจอใหญ่ ก็ใช้เว็บไซต์ได้
อย. แนะนำให้ผู้บริโภคตรวจสถานะเลข อย. ก่อนเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ ถ้าซื้อออนไลน์ ลองขอภาพด้านหลังกล่องจากร้านก่อนสั่ง แล้วตรวจอีกรอบเมื่อได้รับสินค้า ชื่อเมนูในแอปหรือเว็บไซต์อาจเปลี่ยนไปตามเวอร์ชัน ให้มองหาเมนูที่เกี่ยวกับการตรวจเลขหรือสืบค้นผลิตภัณฑ์
ค้นเจอแล้ว ต้องเทียบอะไรบ้าง?
ให้เทียบอย่างน้อยสามจุด คือชื่อผลิตภัณฑ์ ประเภทเครื่องสำอาง และชื่อผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า ว่าตรงกับที่พิมพ์บนกล่องหรือไม่ ถ้าเลขเป็นของสินค้าชนิดอื่น เช่น ค้นเลขบนหลอดยาสีฟันแล้วขึ้นเป็นครีมทาผิว แปลว่ามีบางอย่างผิดปกติ
อีกจุดที่หลายคนมองข้ามคือสถานะของใบรับจดแจ้ง อย. เคยเตือนกรณีเครื่องสำอางที่ใบรับจดแจ้งถูกยกเลิกและสถานประกอบการปิดกิจการไปนานแล้ว แต่ยังพบสินค้าวางขาย ตัวอย่างนี้บอกว่าการมีเลขพิมพ์บนกล่องไม่พอ ต้องดูด้วยว่าเลขนั้นยังใช้ได้อยู่ ส่วนเรื่องที่ว่าทำไมยาสีฟันใช้เลขจดแจ้งแทนเลขทะเบียนยา อ่านต่อได้ในคำถามเรื่องยาสีฟันเป็นเครื่องสำอางหรือยา
ค้นไม่เจอหรือข้อมูลไม่ตรง ควรทำอย่างไร?
อย่าเพิ่งสรุปทันที ให้ตรวจว่าพิมพ์เลขครบและถูกต้อง แล้วลองค้นอีกช่องทางหนึ่ง ถ้ายังไม่พบ หรือพบแต่ชื่อและประเภทไม่ตรงกับของที่ได้รับ ให้ยังไม่ใช้สินค้านั้น เก็บกล่อง หลักฐานการซื้อ และภาพหน้าจอผลการค้นไว้
จากนั้นแจ้ง อย. ได้ที่สายด่วน 1556 ผ่าน Oryor Smart Application หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดทั่วประเทศ ควบคู่กับแจ้งร้านและแพลตฟอร์มที่ซื้อมา ถ้าใช้ไปแล้วมีอาการแสบ ระคายเคือง หรือมีแผลในปากที่ไม่หาย ให้หยุดใช้และไปพบทันตแพทย์พร้อมนำผลิตภัณฑ์ไปด้วย
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
เลขจดแจ้งกับเครื่องหมาย อย. ต่างกันไหม?
สำหรับยาสีฟันที่เป็นเครื่องสำอาง สิ่งที่ใช้ตรวจคือเลขที่ใบรับจดแจ้ง 10 หลักหรือ 13 หลักบนฉลากภาษาไทย ซึ่งนำไปค้นในระบบของ อย. ได้ ให้ยึดตัวเลขนี้เป็นหลักในการตรวจ และอ่านข้อมูลอื่นบนฉลาก เช่น ชื่อผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า ประกอบด้วยทุกครั้ง
ยาสีฟันนำเข้าที่ฉลากเป็นภาษาต่างประเทศล้วน ตรวจได้ไหม?
ยาสีฟันที่ขายถูกต้องในไทยต้องมีฉลากภาษาไทยที่แสดงเลขที่ใบรับจดแจ้ง ถ้าหาฉลากภาษาไทยไม่เจอเลย ก็จะไม่มีเลขให้ตรวจ อย. แนะนำให้ดูว่ามีฉลากภาษาไทยและเลขจดแจ้งก่อนซื้อ จึงควรถามผู้ขายก่อน หรือเลือกร้านที่มีหลักแหล่งแทน
ค้นเลขเจอแล้ว แปลว่ายาสีฟันใช้ได้ผลตามโฆษณาใช่ไหม?
ไม่ใช่ เลขจดแจ้งบอกว่าผลิตภัณฑ์แจ้งข้อมูลไว้กับ อย. แล้ว แต่ไม่ได้รับรองคำโฆษณาทุกข้อ อย. เตือนให้ระวังโฆษณาที่อวดอ้างสรรพคุณเกินจริง โดยเฉพาะทางออนไลน์ การเลือกยาสีฟันจึงยังต้องอ่านฉลากส่วนอื่น เช่น ชนิดและปริมาณฟลูออไรด์ ประกอบด้วย