ไม่มีคำตอบเดียวที่ถูกสำหรับทุกคน หน่วยงานสุขภาพอย่าง NHS เน้นที่การแปรงฟันวันละ 2 ครั้ง และหนึ่งในนั้นต้องเป็นก่อนนอน ส่วนรอบเช้าจะแปรงก่อนหรือหลังอาหารก็ได้ ข้อควรระวังเดียวที่ชัดเจนคือ ถ้าเพิ่งกินหรือดื่มของที่เป็นกรด เช่น น้ำส้มหรือน้ำอัดลม ไม่ควรแปรงทันที เพราะผิวฟันกำลังอ่อนตัวจากกรด
ทำไมไม่ควรแปรงฟันทันทีหลังกินของเปรี้ยว?
คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อธิบายว่าเครื่องดื่มอย่างน้ำอัดลมมีกรดที่ละลายแร่ธาตุออกจากผิวเคลือบฟัน ผิวฟันที่เพิ่งโดนกรดจึงอ่อนตัวลงชั่วคราวและต้องใช้เวลาฟื้นตัว ถ้าเอาแปรงไปขัดในช่วงนั้น ก็เหมือนเร่งให้ผิวฟันสึกเร็วขึ้น อีกบทความของจุฬาฯ เรื่องพฤติกรรมที่ทำให้ฟันสึก ระบุตรงกันว่าการแปรงฟันทันทีหลังดื่มเครื่องดื่มที่เป็นกรดทำให้ฟันสึกเร็วขึ้น
มื้อเช้าของหลายคนมีกรดอยู่มากกว่าที่คิด เช่น น้ำส้มคั้น น้ำผลไม้กล่อง ผลไม้รสเปรี้ยว หรือน้ำอัดลมแก้วแรกของวัน ถ้ามื้อเช้ามีของพวกนี้เป็นประจำ การแปรงหลังกินทันทีจึงไม่ใช่ทางเลือกที่เหมาะ ให้บ้วนปากหรือดื่มน้ำเปล่าตามหลังอาหารก่อน แล้วรอสักพักค่อยแปรง
อีกเรื่องที่ควรรู้คือ จุฬาฯ ระบุว่าความถี่ที่ฟันโดนกรดสำคัญกว่าปริมาณที่ดื่ม คนที่ค่อย ๆ จิบน้ำผลไม้หรือน้ำอัดลมไปเรื่อย ๆ ตลอดช่วงเช้า ทำให้ฟันโดนกรดซ้ำหลายรอบ การดื่มให้เสร็จในมื้อเดียวแล้วตามด้วยน้ำเปล่าจึงช่วยฟันได้มากกว่า และทำให้เลือกจังหวะแปรงฟันได้ง่ายขึ้นด้วย
แปรงก่อนกินข้าวเช้ามีข้อดีอย่างไร?
ข้อดีแรกคือไม่ต้องกังวลเรื่องกรดจากอาหาร เพราะแปรงตอนที่ผิวฟันยังไม่โดนอะไร ข้อดีที่สองคือได้กำจัดคราบที่สะสมตลอดคืนก่อนเริ่มวัน และรู้สึกสดชื่นพร้อมออกจากบ้าน
สำหรับคนที่ต้องรีบออกจากบ้านแล้วไปกินมื้อเช้าระหว่างทางหรือที่ทำงาน การแปรงก่อนกินยังตัดปัญหาการต้องหาที่แปรงฟันข้างนอกด้วย หลังกินเสร็จ ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้ดื่มน้ำเปล่าหรือบ้วนปากสักครั้งเพื่อล้างเศษอาหาร ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำได้ทุกที่ ส่วนคำถามว่าแปรงฟันแล้วควรรอนานแค่ไหนก่อนกินหรือดื่ม มีอธิบายแยกไว้ในอีกหน้าหนึ่ง
ถ้าสะดวกแปรงหลังกินข้าวเช้า ต้องทำอย่างไร?
การแปรงหลังอาหารเช้าก็ทำได้ และช่วยกำจัดเศษอาหารที่ติดตามซอกฟันจากมื้อนั้นออกไปด้วย ถ้ามื้อเช้าเป็นข้าว ไข่ ขนมปัง หรือนมจืด ซึ่งไม่ได้มีรสเปรี้ยว ก็แปรงได้ตามปกติ
แต่ถ้ามื้อนั้นมีน้ำผลไม้หรือของเปรี้ยว ให้ดื่มน้ำเปล่าตามก่อน แล้วรอสักระยะให้ผิวฟันฟื้นตัวก่อนแปรง ระหว่างแปรงให้ใช้แปรงขนนุ่มและแรงเบา ๆ แปรงเสร็จแล้ว NHS แนะนำให้บ้วนยาสีฟันส่วนเกินทิ้ง แต่ไม่ต้องกลั้วน้ำล้างปากทันที เพื่อให้ฟลูออไรด์ยังอยู่บนผิวฟัน
ไม่ว่าจะเลือกแบบไหน ให้ทำแบบเดิมให้สม่ำเสมอ และอย่าลืมรอบก่อนนอนซึ่งเป็นรอบที่ไม่ควรพลาด ถ้าเสียวฟันหรือเห็นผิวฟันสึกเป็นแอ่ง ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ถ้าแปรงฟันได้แค่วันละครั้ง ควรเลือกตอนเช้าหรือก่อนนอน?
คำแนะนำมาตรฐานคือแปรงวันละ 2 ครั้ง ไม่ใช่ครั้งเดียว แต่ถ้าวันไหนทำได้ไม่ครบจริง ๆ รอบก่อนนอนคือรอบที่ NHS ระบุไว้ชัดว่าควรมี เพราะเป็นช่วงที่ฟันจะไม่ได้ทำความสะอาดอีกนานหลายชั่วโมง จากนั้นค่อยพยายามกลับมาแปรงรอบเช้าให้สม่ำเสมอ
แปรงฟันก่อนกินข้าวเช้าแล้ว หลังกินต้องทำอะไรต่อไหม?
ไม่ต้องแปรงซ้ำ แค่ดื่มน้ำเปล่าหรือบ้วนปากเพื่อล้างเศษอาหารออกก็พอ ถ้ามีเศษอาหารติดซอกฟันชัด ๆ ให้ใช้ไหมขัดฟันช่วย ส่วนการทำความสะอาดซอกฟันอย่างละเอียดวันละครั้งจะทำตอนไหนของวันก็ได้ หลายคนสะดวกทำก่อนนอน
ดื่มน้ำอัดลมหรือน้ำผลไม้ระหว่างวัน ควรแปรงฟันตามทันทีไหม?
ไม่ควรแปรงทันที เพราะกรดในเครื่องดื่มทำให้ผิวเคลือบฟันอ่อนตัวชั่วคราว ให้ดื่มน้ำเปล่าหรือบ้วนปากตามแทน และถ้าเป็นไปได้ อย่าจิบทีละนิดทั้งวัน การดื่มให้หมดในครั้งเดียวช่วยลดจำนวนครั้งที่ฟันโดนกรด