ยาสีฟันไม่มีฟลูออไรด์ ดีไหม เหมาะกับใคร

ทำไมบางคนเลือกยาสีฟันไม่มีฟลูออไรด์?

เหตุผลที่คนเลือกยาสีฟันไม่มีฟลูออไรด์มีหลายแบบ บางคนเห็นข้อมูลในโซเชียลว่าฟลูออไรด์อันตราย บางคนชอบผลิตภัณฑ์ที่ดูเป็นธรรมชาติ บางคนเป็นพ่อแม่ที่กังวลว่าลูกจะกลืนยาสีฟัน และบางคนแค่ชอบรสชาติหรือความรู้สึกหลังแปรงของยาสีฟันบางสูตร ทุกเหตุผลเข้าใจได้ และไม่จำเป็นต้องรู้สึกผิดที่เคยเลือกแบบนั้น

สิ่งที่ควรรู้คือ กรมอนามัยอธิบายว่าอันตรายจากฟลูออไรด์ในยาสีฟันพบได้น้อยมาก และข้อมูลที่แชร์กันในโซเชียลมักบิดเบือนไปจากความจริง ถ้าความกังวลหลักของคุณคือเรื่องความปลอดภัย ลองอ่านรายละเอียดในบทความว่าด้วยความปลอดภัยของฟลูออไรด์ก่อนตัดสินใจ เพราะการเปลี่ยนไปใช้ยาสีฟันไม่มีฟลูออไรด์คือการตัดตัวช่วยป้องกันฟันผุที่มีหลักฐานดีออกไป

ยาสีฟันไม่มีฟลูออไรด์ป้องกันฟันผุได้ไหม?

การแปรงฟันด้วยยาสีฟันอะไรก็ตามยังช่วยปัดคราบจุลินทรีย์และเศษอาหารออกจากผิวฟัน ซึ่งเป็นพื้นฐานของการดูแลช่องปาก แต่สิ่งที่ขาดไปเมื่อไม่มีฟลูออไรด์คือตัวช่วยป้องกันฟันผุ คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ระบุว่าฟลูออไรด์เป็นสารที่มีหลักฐานชัดเจนในการป้องกันฟันผุ โดยช่วยเสริมความแข็งแรงของเคลือบฟันให้ทนต่อกรดจากแบคทีเรียได้ดีขึ้น

ข้อมูลจาก Cochrane ยังช่วยให้เห็นภาพมากขึ้น นอกจากยาสีฟันผสมฟลูออไรด์จะป้องกันฟันผุได้ดีกว่ายาสีฟันไม่มีฟลูออไรด์แล้ว ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ 1,450-1,500 ppm ยังลดฟันผุได้มากกว่าสูตร 1,000-1,250 ppm ด้วยหลักฐานระดับปานกลาง แปลว่าทั้งการมีฟลูออไรด์และความเข้มข้นที่เหมาะสมล้วนมีผลต่อการป้องกันฟันผุ

ดังนั้นคำตอบแบบตรงไปตรงมาคือ ยาสีฟันไม่มีฟลูออไรด์ช่วยเรื่องความสะอาดได้ แต่ไม่ได้ให้การป้องกันฟันผุเทียบเท่ายาสีฟันผสมฟลูออไรด์ ใครที่ใช้อยู่ควรรู้ว่ากำลังพึ่งพาการแปรงอย่างทั่วถึง การลดของหวาน และการพบทันตแพทย์มากกว่าคนที่ใช้ฟลูออไรด์

ใครบ้างที่ได้ประโยชน์จากฟลูออไรด์เป็นพิเศษ?

กรมอนามัยอ้างอิงคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกว่า ควรแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ 1,000-1,500 ppm วันละสองครั้งในทุกช่วงวัย พูดง่าย ๆ คือฟลูออไรด์ไม่ได้มีไว้สำหรับคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง แต่เป็นพื้นฐานที่แนะนำสำหรับทุกคน

ถ้าคุณมีฟันผุบ่อย ใส่เครื่องมือจัดฟัน หรือแปรงฟันเองได้ไม่ค่อยทั่วถึง ควรปรึกษาทันตแพทย์ก่อนเปลี่ยนไปใช้ยาสีฟันไม่มีฟลูออไรด์ เพราะทันตแพทย์จะประเมินความเสี่ยงฟันผุจากสภาพช่องปากจริงของคุณ และแนะนำวิธีดูแลที่เหมาะกับคุณได้ตรงกว่าการตัดสินใจเอง

สำหรับเด็ก ความกังวลที่พบบ่อยคือกลัวลูกกลืนยาสีฟัน Cochrane ระบุว่ายาสีฟันที่ฟลูออไรด์เข้มข้นสูงขึ้นเพิ่มความเสี่ยงฟันตกกระในฟันที่กำลังพัฒนา ทางออกจึงไม่ใช่การตัดฟลูออไรด์ทิ้ง แต่คือการใช้ปริมาณให้ตรงกับวัยและให้ผู้ใหญ่ดูแลขณะแปรง รายละเอียดปริมาณที่เหมาะกับแต่ละวัยอยู่ในคู่มือเลือกยาสีฟันสำหรับเด็ก

ดูอย่างไรว่ายาสีฟันมีฟลูออไรด์หรือไม่?

วิธีง่าย ๆ คือพลิกดูฉลาก สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ระบุว่าฉลากยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ต้องแสดงชื่อสารฟลูออไรด์ที่ใช้ เช่น โซเดียมฟลูออไรด์ (sodium fluoride) หรือโซเดียมโมโนฟลูออโรฟอสเฟต (sodium monofluorophosphate) ถ้าหาชื่อสารเหล่านี้ในรายการส่วนผสมไม่เจอ ก็อาจเป็นสูตรที่ไม่มีฟลูออไรด์

อีกจุดที่ควรดูคือความเข้มข้น ในประเทศไทยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์จัดเป็นเครื่องสำอาง และฟลูออไรด์รวมต้องไม่เกิน 1,500 ppm นอกจากนี้ควรเลือกสินค้าที่มีฉลากภาษาไทย มีเลขที่ใบรับจดแจ้ง และซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้ บรรจุภัณฑ์ปิดสนิทไม่มีร่องรอยการเปิด

ถ้าอยากฝึกอ่านฉลากให้คล่องขึ้น ทั้งเรื่องชื่อสาร หน่วย ppm และเลขจดแจ้ง สามารถอ่านต่อได้ในคู่มืออ่านฉลากผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปาก และวิธีตรวจเลขจดแจ้งเครื่องสำอางกับ อย. ซึ่งอธิบายขั้นตอนไว้ละเอียดกว่า

อยากได้ส่วนผสมจากธรรมชาติแต่ยังได้ฟลูออไรด์ ทำได้ไหม?

ทำได้ และเป็นทางเลือกที่สมดุลสำหรับหลายคน คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ อธิบายว่าความปลอดภัยและประสิทธิภาพของยาสีฟันไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าเป็นสมุนไพรหรือไม่ ยาสีฟันสมุนไพรหลายชนิดให้ความรู้สึกสะอาดและสบายปาก แต่บางชนิดไม่มีฟลูออไรด์หรือมีไม่เพียงพอ คำแนะนำจึงเป็นการเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีฟลูออไรด์ ไม่ว่าจะเป็นสูตรสมุนไพรหรือสูตรทั่วไป

ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์ THAYA ยาสีฟัน THAYA Violet Whitening & Herbal Mix Berry เป็นยาสีฟันสมุนไพรกลิ่นมิกซ์เบอร์รี่ ขนาด 50 กรัม บนบรรจุภัณฑ์ระบุฟลูออไรด์ 1500 ppm คำว่า Violet Whitening เป็นเพียงชื่อสินค้า ก่อนใช้ควรตรวจสอบฉลากและวิธีใช้บนกล่องทุกครั้ง สินค้าจำหน่ายที่ THAYA Official Store บน Shopee

ไม่ว่าจะเลือกยี่ห้อใด หลักที่ควรยึดคือดูชื่อสารฟลูออไรด์และความเข้มข้นบนฉลากก่อนเสมอ แล้วค่อยเลือกกลิ่น รสชาติ หรือส่วนผสมสมุนไพรที่ชอบ ถ้าอยากรู้ว่ายาสีฟันสมุนไพรให้อะไรได้บ้างและมีข้อจำกัดอย่างไร มีบทความแยกที่อธิบายไว้โดยเฉพาะ

ถ้ายังอยากใช้ยาสีฟันไม่มีฟลูออไรด์ ควรดูแลฟันอย่างไร?

บางคนอาจมีเหตุผลเฉพาะตัวที่ยังอยากใช้สูตรไม่มีฟลูออไรด์ ในกรณีนี้สิ่งสำคัญคือแจ้งทันตแพทย์ให้รู้ เพื่อให้ช่วยประเมินความเสี่ยงฟันผุและแนะนำวิธีป้องกันอื่นที่เหมาะสม แทนที่จะตัดสินใจเองโดยไม่มีข้อมูลสภาพฟันจริง

พฤติกรรมพื้นฐานที่ อย. แนะนำยังใช้ได้กับทุกคน คือแปรงฟันอย่างน้อยวันละสองครั้ง ใช้ไหมขัดฟันทำความสะอาดซอกฟัน และพบทันตแพทย์ทุก 6 เดือน หากสังเกตเห็นจุดขาวขุ่น รอยดำ หรือมีอาการเสียวฟันต่อเนื่อง ควรไปพบทันตแพทย์ ไม่ควรรอให้ปวดก่อน

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ป้องกันฟันผุได้ดีกว่ายาสีฟันไม่มีฟลูออไรด์ตามงานทบทวนของ Cochrane
• อันตรายจากฟลูออไรด์ในยาสีฟันพบได้น้อยมาก หากใช้ปริมาณเหมาะกับวัย
• ดูชื่อสาร เช่น sodium fluoride หรือ sodium monofluorophosphate บนฉลากเพื่อเช็กว่ามีฟลูออไรด์
• อยากได้สมุนไพร ให้เลือกสูตรสมุนไพรที่ยังระบุฟลูออไรด์บนฉลาก